ზვარტნოცი: როგორ მივიდეთ ერევნიდან

ზვარტნოცის ტაძარი დგას ერევნის ცენტრიდან 15 კმ-ში, ვაღარშაპატის გზაზე. მანქანით 20–25 წუთია. VII საუკუნის ტაძრიდან შემორჩა საძირკველი, ქვედა იარუსის კოლონადის ნაწილი და არწივებიანი კაპიტელები. დანარჩენს ავსებს მაკეტი მუზეუმში.

რა შემორჩა ტაძარს

ზვარტნოცი 640-იან და 650-იან წლებში აშენდა კათოლიკოს ნერსეს III-ის, მეტსახელად მშენებლის, დროს. ტაძარი მრგვალი იყო, სამიარუსიანი, დაახლოებით 45 მეტრის სიმაღლის. VII საუკუნისთვის ეს სარისკო კონსტრუქცია გახლდათ: ოთხკონქიანი ბირთვი მრგვალ შემოსავლელში, ზემოთ ვიწროვდებული იარუსები, დიდი წონა შედარებით წვრილ საყრდენებზე.

ქართველი მკითხველისთვის ყველაზე ახლო არქიტექტურული პარალელი ბანის ტაძარია, იმავე ტიპის ტეტრაკონქი მრგვალ შემოსავლელში. ზვარტნოცი ამ ჯგუფის ყველაზე ადრეული და ყველაზე ამბიციური ნიმუშია.

დიდხანს არ იდგა. დანგრევის ზუსტი დრო და მიზეზი დღემდე დადგენილი არაა, ყველაზე ხშირად X საუკუნის მიწისძვრას ასახელებენ. ტერიტორია 1900–1907 წლებში გათხარეს, მაშინვე აღადგინეს ქვედა იარუსის კოლონების ნაწილი.

დღეს გეგმა მთლიანად იკითხება: საძირკვლის რგოლი, კოლონადის აღდგენილი მონაკვეთი, არწივებიანი კაპიტელები, ვაზისა და ბროწეულის მოტივებით შემკული ფრაგმენტები, მზის საათი, ნერსესის მონოგრამა რამდენიმე ბლოკზე. წირვა აქ არ ტარდება. ზვარტნოცი არქეოლოგიური ძეგლია, 2000 წლიდან უნესკოს სიაშია ეჩმიაძინის ეკლესიებთან ერთად.

სახელი ნაცნობია ყველასთვის, ვინც სომხეთში ჩამოფრინდა. აეროპორტს ტაძრის სახელი ჰქვია, და არა პირიქით.

როგორ მივიდეთ ზვარტნოცში ერევნიდან

გზა მარტივია: ცენტრიდან გამოდიხართ ვაღარშაპატის ტრასაზე და მიჰყვებით მაჩვენებლიან შესახვევამდე, მარჯვნივ, აეროპორტიდან ცოტა ხნის შემდეგ. ნავიგატორში წერტილი იძებნება როგორც Zvartnots Cathedral. პარკინგი შესასვლელთან უფასოა, ადგილი ჰყოფნის მაშინაც, როცა ორი-სამი ტურისტული ავტობუსი ჩერდება.

ერთხელ შესახვევს ჩავცდი, ველს რომ ვათვალიერებდი, და შემდეგ გასაყარზე მომიწია მობრუნება. ათი წუთი დაკარგული. მაჩვენებელი პატარაა და გვიან ჩნდება, სიჩქარე ჯობია წინასწარ შეანელოთ.

ფასები სავარაუდოა, 2026 წლისთვის. ტაქსის ტარიფი დღის მონაკვეთის მიხედვით იცვლება.

წერტილი მოსახერხებელია ადგილების რუკაზე და მეზობლებთან ერთად მარშრუტების კონსტრუქტორში.

რა ღირს ზვარტნოცის ტაძარში შესვლა და როდის მუშაობს

შესვლა ფასიანია, დაახლოებით 1500 დრამი, ეს 10 ლარამდეა 2026 წლის კურსით. ბილეთი მოიცავს ტერიტორიაზე არსებულ მუზეუმს: იქაა რეკონსტრუქციის მაკეტი, ქვის ფრაგმენტები, რომლებიც ღია ცის ქვეშ არ დატოვეს, და გათხრების მასალა. სტუდენტებისა და მოსწავლეებისთვის ტარიფი დაბალია.

გრაფიკი სეზონურია. ზაფხულში ტერიტორია მუშაობს დაახლოებით 18:00–19:00-მდე, ზამთარში იკეტება საგრძნობლად ადრე, 17:00-ის ახლოს, და კვირაში ერთი დღე ჩვეულებრივ დასვენებაა. განრიგს დიდი გამოცხადების გარეშე ცვლიან, ამიტომ გამგზავრებამდე სტატუსის გადამოწმება ჯობია, განსაკუთრებით თუ ნოემბერში ან თებერვალში დღის მეორე ნახევარში მიდიხართ.

ჩრდილი ტერიტორიაზე არსად არაა: არც ხე, არც ფარდული, არც წყლის ჯიხური იქ არ შემხვედრია. ზაფხულში შუადღისას ეს თხუთმეტ წუთში იგრძნობა. წყალი და ქუდი ქალაქიდან წამოიღეთ.

ჩანს თუ არა არარატი ზვარტნოციდან

მოწმენდილ ამინდში კი, და ეს დილით წასვლის ერთ-ერთი მიზეზია. ტაძარი არარატის ველზეა, ერევნის ცენტრზე დაახლოებით 150 მეტრით დაბლა, ხედი ყველა მხარეს ღიაა და თქვენსა და მთას შორის არაფერი დგას.

დანარჩენი სეზონზეა დამოკიდებული. ხილვადობა ჩვეულებრივ საუკეთესოა მარტიდან მაისამდე და ოქტომბერ-ნოემბერში: ჰაერი უფრო სუფთაა, ნისლი ნაკლები. ზაფხულში ველი შუადღისთვის ბურუსით იფარება და არარატი ფერმკრთალ სილუეტად იქცევა. ზამთარში წვიმის შემდეგ სრულიად გამჭვირვალე დღეები დგება (თებერვალში ღია ადგილას ქარი ბევრად უფრო მკაცრად იგრძნობოდა, ვიდრე ქალაქში, ქურთუკი გამომადგა).

გადასაღები შუქი დილით ან მზის ჩასვლამდე ჯობია. შუადღისას კოლონები ბრტყელ ჩრდილს იძლევა და კაპიტელების რელიეფი კადრში იკარგება.

თუ მთა გჭირდებათ მსხვილი გეგმით მონასტრის კედლებთან, უფრო ლოგიკურია ხორ ვირაპში წასვლა.

რამდენი დრო დავუთმოთ ზვარტნოცს

გამოცდილებით, ტერიტორიის შემოვლასა და მუზეუმის დათვალიერებას ერთი საათი ჰყოფნის. თუ დაწვრილებით იღებთ, საათნახევარი ჩათვალეთ. ბილიკები ხრეშიანია და ადგილ-ადგილ არათანაბარი, ბლოკებს შორის ფეხქვეშ უნდა იყუროთ, ამიტომ თხელძირიანი ფეხსაცმელი კარგი არჩევანი არაა.

ზვარტნოცი იშვიათად ხდება მთელი დღის დამოუკიდებელი მიზანი. ჩვეულებრივ ეს მარშრუტის პირველი წერტილია, შემდეგ კი 3 კმ ვაღარშაპატამდე.

რა ვნახოთ ახლომახლო

ვაღარშაპატი ის ქალაქია, რომელსაც ყველა ეჩმიაძინს ეძახის. ზვარტნოციდან 10 წუთზე ნაკლებია.

• საკათედრო ტაძარი და სამოციქულო ეკლესიის საპატრიარქო ტერიტორია. ტერიტორიაზე შესვლა უფასოა.
• წმინდა ჰრიფსიმეს ეკლესია, 618 წელი. კომპაქტური ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობა, რომელიც მრავალი გვიანდელი ტაძრის ნიმუშად ითვლება.
• წმინდა გაიანეს ეკლესია, 630 წელი. საკათედროსგან მოშორებით დგას, ტურისტი შესამჩნევად ნაკლებია.

ვაღარშაპატიდან ერევანში დაბრუნება 25–30 წუთია. მთელი მონაკვეთი მშვიდად ეტევა ნახევარ დღეში, ქალაქში სადილის ჩათვლით.

ღირს თუ არა ზვარტნოცში წასვლა, თუ დრო ცოტაა

თუ სომხეთში სამი დღე გაქვთ და არჩევანი ზვარტნოცსა და გეღარდს შორისაა, გეღარდში წადით: იქ ტაძარი მთელია და შთაბეჭდილება უფრო ძლიერი. ზვარტნოცს მარშრუტში მაშინ იღებენ, როცა ისედაც ვაღარშაპატში მიდიხართ ან მანქანას აეროპორტში აბრუნებთ დროის მარაგით. ტრასიდან გადახვევა მინიმალურია, ერთი საათი კი გაძლევთ წარმოდგენას, როგორ აშენებდნენ VII საუკუნის სომხეთში და რას იმეორებდნენ შემდეგ.

ბავშვებთან ერთად ორმხრივი ამბავია: ღია ველზე ქვებს შორის სირბილი მოსწონთ, მაგრამ დიდხანს ყურადღების დასაკავებელი აქ არაფერია.

მოკლედ, მთავარი

ზვარტნოცი ერევნიდან 20 წუთში მდებარე მოკლე გაჩერებაა, რომელიც ლოგიკურად ჯდება ვაღარშაპატის დღეში ან აეროპორტისკენ გზაში. მანქანით ყველაფერზე, მუზეუმის ჩათვლით, ერთი საათი ჩათვალეთ. მიდით დილით ან ჩასვლისკენ, წყალი წაიღეთ, ზაფხულში ჩრდილის სრულ არარსებობაზე გქონდეთ ანგარიში და გამგზავრებამდე სამუშაო საათები გადაამოწმეთ: ზამთარში ადრე კეტავენ.