Ananuri kalesi: neler görülür, ne zaman gidilir ve nasıl ulaşılır

Ananuri, özel olarak gitmeniz gerekmeyen az sayıdaki Gürcü kalesinden biri: kendisi yolunuza çıkıyor. Duvarlar Gürcü Askeri Yolu'na bitişik duruyor, Tiflis'ten 66 km ötede, Gudauri ve Kazbegi yönündeki yolun kabaca ilk saatinde. Giriş ücretsiz, gezmek için bir saat yetiyor, kuleden de turkuaz Jinvali Barajı görünüyor.

Bu yolda yaptığım birkaç gezide burada sabah da durdum, yağmurda da, şubatta karda da; kaybettiğim saate bir kez bile yanmadım. Aşağıda içeride neler görüleceği, en iyi ne zaman gelineceği ve kalenin rotaya nasıl yerleştirileceği var.

Nerede ve buraya neden herkes sapıyor

Kale, Vedzathevi Deresi'nin Aragvi'ye döküldüğü yerde, yani dağ koridorunun doğal kilidinde duruyor. Bu çıkıntıyı tutan, dağlara giden yolu tutuyordu.

Bugün duvarların dibine Jinvali Barajı'nın suyu vuruyor ve rengi zaman zaman inanılmaz bir turkuaza dönüyor. Kulelerin ılık gri taşı, mavi ayna ve arkadaki yeşil yamaçlar arasındaki bu karşıtlık Ananuri'yi ülkenin en çok fotoğraflanan noktalarından birine çevirdi. Yalnızca su seviyesinin yıl içinde değiştiğini hesaba katın: ilkbaharda baraj dolu oluyor ve duvarların dibine kadar geliyor, yazın sonuna doğru kıyı boyunca açıkta kalmış bir toprak şeridi çıkıyor. Manzara bundan bozulmuyor ama kartpostal her seferinde başka oluyor.

Popülerliğin bir başka nedeni daha sıradan: durak elverişli. Kale yoldan görünüyor, otopark ücretsiz, yanında kafe var, Tiflis'ten de bir saatten az sürüyor. Çoğu kişi için Ananuri, Gürcü Askeri Yolu'nda günübirlik rotanın ilk noktası ve sık sık Gudauri'ye kadar arabadan inilen tek yer.

Tarih: eristavlar, kuşatma ve ilk Rus turist

Ananuri XVI. yüzyılda, bu boğazı denetleyen feodal beylik olan Aragvi Eristavlığı'nın ana ileri karakolu olarak ortaya çıkmış. Kale Darial Boğazı tarafından gelen yolu kapatıyor ve sığınak işi görüyormuş: akınlarda çevre köylerin halkı bu duvarların ardına çekiliyormuş.

Buranın en gürültülü hikâyesi dış düşmanla değil, kendi komşularıyla ilgili. 1739 yılında Ananuri'yi Ksani Vadisi'nden Prens Şanşe hücumla ele geçirmiş: bu, Gürcistan'daki en büyük feodal çarpışmalardan biri, komşuların boğazın denetimi için yaptığı bir savaş.

1795 yılında kalenin savunucuları, Gürcistan'ı işgal eden Ağa Muhammed Han'ın ordusunu boğazdan yukarı geçirmemiş. Üst terasta dururken bu, ders kitabındakinden daha iyi okunuyor: aşağıdaki boğaz öyle daralıyor ki kaleyi yandan dolaşacak bir yer kalmıyor.

XIX. yüzyılın başında Gürcistan'ın Rusya'ya katılmasından sonra burada bir Rus garnizonu bulunmuş. Mayıs 1829'da Gürcü Askeri Yolu'ndan geçen Aleksandr Puşkin buraya uğramış; bu ziyaret, bir Rus turistin bu topraklarda bulunduğuna dair belgelenmiş ilk kayıt sayılıyor. 2007'den beri Ananuri UNESCO'nun geçici listesinde.

İçeride neler görülür

Kompleks iki bölüme ayrılıyor: yukarıda iyi korunmuş iç kale, aşağıda ise çoğunlukla harabeleri kalmış alt tahkimat. En ilginç kısım yukarıda ve orayı gezmek için hiçbir plana gerek yok: duvarların içinde küçük bir avlu büyüklüğünde bir alan var.

Meryem Ana'nın Göğe Kabulü Kilisesi (1689) hem ana yapı hem de burada oyalanmanın ana nedeni. Güney cephesi taş oymalarıyla kaplı: içinden asma dalları, hayvanlar ve kuşlar çıkan büyük bir haç. Oyma sığ, bu yüzden öğle vakti neredeyse kayboluyor, sabah ve akşam ise güneş yandan geldiği için ortaya çıkıyor; cephe size düz ve etkisiz göründüyse sadece yanlış saatte gelmişsiniz. İçeride sunak resimleri kısmen korunmuş; parlak avlunun ardından gözlerin bir şeyler seçebilmesi için yirmi saniye kadar gerekiyor.

Yanında Meryem Ana Kilisesi duruyor, daha eski ve belirgin biçimde daha sade: neredeyse hiç süsü yok, yalnızca hacim ve taş örgü. Kompleksin alt kısmında XVI–XVII. yüzyıllardan küçük bir Mkurnali Kilisesi var.

Ayrı bir nokta da kare kule. İçinde dar ve dik bir merdiven, alçak geçitler var; tek tek çıkmak ve en yoğun saatte denk gelmemek daha iyi, yoksa basamaklarda çift yönlü trafik oluşuyor. Yukarıda dört bir yana panorama var: dağlar, boğaz, barajın aynası. Avluda hava durgun ve sıcakken bile orası neredeyse hep rüzgârlı oluyor, o yüzden şapkayı elde tutmak daha iyi.

Alt tahkimatı çoğu kişi atlıyor, oysa yanlış yapıyorlar: oradan duvarlar saldıranın gördüğü gibi görünüyor ve orada genelde hiç kimse olmuyor.

İç kaleyi acele etmeden gezmek bir saat kadar sürüyor. Suya daha yakın olan alt harabelere inmek istiyorsanız 30–40 dakika daha ekleyin. Giriş ücretsiz, çalışma saatleri 10.00–18.00.

Tiflis'ten nasıl gidilir

Arabayla, Gürcü Askeri Yolu'nun en kolay bölümü burası. Tiflis'ten Ananuri'ye 66–70 km, S3 yolundan kabaca 50–60 dakika. Bu kesitte serpantin yok, kaplama normal, alışılması gereken tek şey Rusya sınırına giden tırlar ve karşı şeritten yapılan sollamalar. Kale yolun tam kenarında, gidiş yönüne göre solda; otoparka sapak kısa, o yüzden hızı önceden düşürün.

Kiralık araba burada en önemli şeyi çözüyor: zamanı. MY.DRIVE ile Tiflis'ten sabah yedide çıkıp açılışa varabiliyor, otobüsler henüz yoldayken kaleyi gezebiliyor ve sonra yola devam edebiliyorsunuz: Gudauri'ye ya da doğrudan Kazbegi'ye. Minibüste bu seçimi kalkış saatleri yapıyor.

Arabasız: Didube metrosunun yanındaki otogardan Stepantsminda, Gudauri ve Pasanauri yönüne minibüsler gidiyor, şoförden sizi Ananuri'de indirmesini isteyin. Yol bir saat kadar, ücret 4 lari. Dönüşte yoldan geçen araçlara el kaldırılıyor ve içinde her zaman yer olmuyor, buna pay bırakmak gerekiyor.

Gudauri'den nasıl gidilir

Gudauri'den Ananuri'ye Gürcü Askeri Yolu'ndan aşağıya 50 km kadar, kabaca 40 dakika. Yol geçitten vadiye iniyor: serpantin, dağ manzarası, trafik yok.

Gudauri'ye kayak sezonu için geldiyseniz Ananuri'yi Tiflis'e dönüş yoluna bırakmak mantıklı; kale tam yolunuzun üstüne düşüyor ve pistte geçen bir günün ardından duvarlarda yapılan yarım saatlik gezinti programın bir maddesi daha değil, dinlenme gibi geliyor.

Kazbegi'den (Stepantsminda'dan) nasıl gidilir

Stepantsminda'dan Ananuri'ye güneye doğru 85 km kadar, kabaca 1,5 saat. Bütün yol Jvari Geçidi dâhil Gürcü Askeri Yolu'ndan geçiyor: bu kesit Tiflis'ten Kazbegi'ye arabayla rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.

En iyi işleyen düzen şu: Stepantsminda'dan kahvaltıdan sonra çıkmak, bir saati kalede geçirmek ve öğle vaktinde Tiflis'te olmak. Dönüş yolunda ışık genelde yukarı çıkarken olduğundan daha iyi oluyor, güneş yükselmiş oluyor ve baraj rengini alıyor.

Ne kadar süre ayırmalı

Otuz kırk dakika: yalnızca yoldan sapıyorsanız. İç kalenin avlusu, Göğe Kabul Kilisesi'nin dışı ve kuleye hızlı bir çıkış. Yeri anlamaya bu yetiyor ve gününüzü bozmuyor.

Bir saat normal seçenek. Kiliselerin içine girmeye, kuleye iki yönde de sıra beklemeden çıkmaya ve duvarları rahat rahat gezmeye yetiyor. Dağlara devam ettiğimde ben de genelde bu kadarını ayırıyorum.

Bir buçuk iki saat: alt harabelere iniyorsanız ve Jinvali Barajı'ndaki seyir terasına uğruyorsanız. Tur otobüslerinin ardından avlu boşalıyor ve kale bambaşka hissediliyor: rüzgâr, su ve basamaklarda neredeyse hiç kimse.

Tiflis'ten sadece Ananuri için gidip dönmeye değmiyor, bir saatlik gezi için tek yön bir saat. Yol üstü bir durak olarak ise zaman açısından neredeyse bedava: zaten bu yoldasınız.

Ne zaman gidilir

Tur otobüsleri kabaca gün ortasından itibaren dalga hâlinde geliyor ve yüksek sezonda iç kalenin avlusu sıkışık hâle geliyor. Sabah açılışa doğru ya da akşam beşten sonra burası bambaşka bir yer: rüzgâr ve su duyuluyor.

İlkbahar ve yazın başı en kazançlı seçenek: baraj dolu, yamaçlar yeşil. Sonbaharda insan daha az ve ışık yumuşak oluyor ama su duvarlardan çekilebiliyor. Kışın kale açık ve karda özellikle heybetli görünüyor; yolun bu bölümü kural olarak temizleniyor, kötü havada kapatılan ve geçide çıkan yukarıdaki bölümün aksine. Soğuk sezonda gidiyorsanız çıkmadan önce yol durumunu kontrol edin ve Ananuri'ye vardığınıza göre Gudauri'ye de varacağınızı sanmayın.

Pratik bilgiler

• Otopark ücretsiz, kalenin tam yanında. Genelde yer oluyor ama günün en yoğun vaktinde otobüsler arasında manevra yapmak gerekiyor.
• Yemek: otoparkın yanında birkaç yer var, hinkali, haçapuri, kahve. Bu gastronomi değil, yol kenarı seviyesi, ama sezon dışında bile karnınızı doyuruyorlar.
• Kıyafet: kiliselerde omuzların ve dizlerin kapalı olması, kadınlar için de başörtüsü gerekiyor; şal ve örtüler sık sık girişte hazır duruyor. Ayakkabının kaymayanı daha iyi: duvarların içindeki taş yerine göre parlayana kadar cilalanmış.
• Çocuklarla: avluda dolaşmak kolay ama kuledeki merdiven dik ve düzgün korkuluğu yok, küçükleri elinden tutmak ya da kuleyi sonraya bırakmak daha iyi.
• Jinvali Barajı'nın seyir terası kaleden 2–3 km ötede, durakla birlikte on dakika; oradan bütün su çanağı görünüyor.

Rotaya nasıl yerleştirilir

Ananuri neredeyse hiçbir zaman başlı başına bir hedef olmuyor ve bu normal. İşleyen bağlantılar:

• Tiflis'ten bir gün: Mtsheta → Ananuri → barajdaki seyir terası → geri. 5–6 saatlik sakin bir gün, yarış yok.
• Dağlara giderken: Ananuri → seyir terasının kemerleriyle Gudauri → Kazbegi. Kale burada geçit öncesi bir ısınma.
• Kuzeyden dönerken: Stepantsminda → Ananuri → Mtsheta → Tiflis. Mtsheta Tiflis'e 20 km, yani akşam bile uğramaya yetişiyorsunuz.

Sonuç

Tiflis'ten bir saat yol, ücretsiz giriş, bir saatlik gezi; harcanan emekle alınan izlenimin oranı bakımından burası ülkenin en iyilerinden biri. İçinde restore edilmiş bir maket değil, XVII. yüzyıldan oymalı kiliseleri olan gerçek bir ortaçağ kalesi ve rahatsız bir merdivenden çıkmaya değecek bir manzara var. Arabayla burada ne kadar oyalanacağınıza kendiniz karar veriyorsunuz: rotanın iki noktası arasında kırk dakika ya da barajla ve alt harabelerle birlikte yarım gün.