Arabayla 7 günde Gürcistan: ilk gezi için rota

Gürcistan'da arabayla bir hafta, seçim yapmak demek. Ülke küçük ama dağ yolları yavaş, her şeyi bir anda görmeye çalışmak da tatili her gün sekiz saat direksiyon başına çeviriyor. Aşağıda ilk gezi için önerdiğim rota var: başkent, kuzeyde dağlar, kanyonları ve mağaralarıyla yemyeşil batı, kaplıca kasabası Borjomi ve Tiflis'e dönüş yolunda antik bir mağara şehri.

Bu tur kilometre sayacında yaklaşık 1050-1150 km tutuyor. Bir gün uzun, geri kalanlar sakin; öğle yemeğine, fotoğraflara ve yolun ortasında aniden beliren ineğe vakit kalıyor. Dört yerde konaklıyorsunuz: Tiflis, Stepantsminda, Kutaisi, Borjomi.

Kısaca rota

Kilometreler yaklaşık: navigasyon, otelinize ve kaç kez manzara noktasına saptığınıza göre biraz farklı rakamlar gösterecek. Direksiyon süreleri net, molalar hariç.

Turun yönü hakkında. Dağları başa koymamın basit bir nedeni var: Jvari Geçidi havaya bağlı ve ikinci gün kapanırsa planı yeniden düzenlemek için önünüzde koca bir hafta oluyor. Kazbegi'yi sona bırakırsanız kapalı bir geçit, gezinin en önemli manzarasını hiç göremeyeceğiniz anlamına geliyor.

Ne zaman gitmeli ve hangi gün başlamalı

Bu rota için en iyi aylar mayıs-haziran ve eylül-ekim. Geçit açık, batıda bunaltıcı sıcak yok, kanyonlarda su bol. Temmuz ve ağustos da olur ama Kutaisi'de hava 35 dereceyi bulabiliyor, Gergeti'deki otopark da hafta sonları tıklım tıklım. Aylara göre ayrıntılar Gürcistan'a ne zaman gidilir yazımızda.

Kapalı günleri kontrol edin: Martvili ve Okatse kanyonları ile Gori'deki Stalin Müzesi pazartesi günleri kapalı. En rahatı cumartesi başlamak. O zaman pazartesi üçüncü güne, kuzeyden batıya geçiş gününe denk geliyor; o gün zaten benzin istasyonu ve öğle yemeğinden başka bir şeye ihtiyacınız olmuyor.

1. gün. Arabasız Tiflis

İlk günü direksiyonsuz geçirirdim. Eski Şehir'de sokaklar dar, tek yönlü döngüler var, park etmek de kolay değil; öte yandan bütün önemli yerler yürüme mesafesinde: Metekhi, Abanotubani'deki kükürtlü hamamlar, Narikala'ya teleferik, Rustaveli Caddesi, akşam da Mtatsminda. Hazır bir yürüyüş planı Bir günde Tiflis yazımızda.

Arabayı ikinci günün sabahı, tam yola çıkmadan almak mantıklı. Bir gün daha az kira, otelin önünde park derdi de yok. Gece iniyorsanız araç teslimini sabaha, otelinize ya da havalimanına ayarlayın. Şehir içi teslimatlı araç seçenekleri Tiflis'te araç kiralama sayfasında.

2. gün. Gürcü Askeri Yolu: Mtsheta, Ananuri, Gudauri, Kazbegi

~170 km, 3-3,5 saat direksiyonda, pratikte bütün gün. Konaklama Stepantsminda'da.

Sabah dokuzdan önce çıkın. Sabahları yolda tır daha az, Kazbek'i bulutsuz görme şansı da daha yüksek.

İlk durak şehirden yirmi dakika sonra. Eski başkent Mtsheta: Svetitshoveli Katedrali ve iki nehrin birleştiği yerin üstündeki kayalıkta Jvari Manastırı. Hepsi için bir buçuk saat yetiyor; yalnızca manzara istiyorsanız Jvari'ye çıkıp yeniden ana yola inin.

Ardından Aragvi vadisi sizi Jinvali Baraj Gölü'ne ve kuleleri suyun hemen üstünde yükselen Ananuri Kalesi'ne getiriyor. Gezmek için kırk dakika, yol kenarında bal ve çurçhela için on dakika daha. Sonra Pasanauri'de hinkali, Gudauri, uçurumun üstündeki Halkların Dostluğu Anıtı kemeri ve günün en yüksek noktası Jvari Geçidi (~2379 m).

Stepantsminda'ya genellikle öğleden sonra üç-dört gibi varılıyor. Odanıza yerleşin ve Gergeti Kilisesi'ne çıkın: 2018'den beri oraya asfalt bir serpantin gidiyor, yazın sıradan bir binek arabayla 15-20 dakika sürüyor, kilisenin duvarlarının dibindeki otopark ücretsiz. Patikadan yürüyerek tek yön bir-bir buçuk saat. Kadınlar için başörtüsü, erkekler için uzun pantolon yanınızda olsun, gerçi girişte genellikle örtü bulunuyor.

Neden Tiflis'e dönüşlü günübirlik gezi değil de konaklama: Kazbek kaprisli, öğleden sonra çoğu zaman bulutlara gömülüyor. Sabahları gökyüzü daha sık açık oluyor, dün saklanmış olsa bile dağı misafirhanenin penceresinden görüyorsunuz. Sezonda Stepantsminda'da konaklamayı önceden ayırtmak daha iyi.

Temmuzda bile yukarı çıkarken yanınıza alın: mont, düzgün ayakkabı, nakit para. Dağ günleri için tam liste dağ gezisi öncesi kontrol listemizde.

3. gün. Batıya uzun yol

~340 km, 5-5,5 saat direksiyonda, öğle yemeği ve molalarla 7-8 saat. Konaklama Kutaisi'de.

Rotanın en ağır günü. Yol tek: Gürcü Askeri Yolu'ndan Mtsheta'ya iniş (yaklaşık 135 km ve 2,5 saat, aynı serpantin ters yönde), orada E60 otoyoluna çıkış ve batıya Kutaisi'ye kadar yaklaşık 210 km daha.

Buna karşılık yolun batı kısmı belirgin biçimde hızlandı. 2025'in sonundan beri Rikoti Geçidi'nden geçen, onlarca tünel ve köprüsü olan yeni hızlı yolun tamamı açık; eski serpantinde tır konvoyunun arkasında beklemek artık gerekmiyor. Mtsheta'dan sonra Kutaisi'ye iyi asfaltta yaklaşık üç saatlik rahat bir sürüş kalıyor.

Günü katlanılır kılmak için:

• Gün doğumu ve 9-10 gibi yola çıkış. Sabah Kazbek'e bir kez daha bakın, kahvaltı edin ve oyalanmadan yola koyulun. Gudauri'ye inişi güneş arkanızdayken yapmak alacakaranlıkta yapmaktan çok daha keyifli.
• Ananuri ve Mtsheta'yı tekrarlamayın. Onları zaten gördünüz, geçip gidin.
• Öğle yemeğini Gori ya da Haşuri civarında, yolun yarısında yiyin. Yol boyunca haçapuri ve mtsvadi (Gürcü şişi) yapan lokantalar bol.
• Uplistsihe'yi bugüne sıkıştırmaya çalışmayın. O, eve dönüş yolunda, henüz enerjiniz varken yedinci günde.

Yukarıda önerdiğim gibi pazartesi bu güne denk geldiyse hiçbir şey kaybetmiyorsunuz: kapalı müzeler ve kanyonlar bugün zaten işinize yaramıyor.

4. gün. Kutaisi, Gelati ve Prometheus Mağarası

~70 km, yaklaşık 1,5 saat direksiyonda. Konaklama Kutaisi'de.

Ülkenin ikinci şehri Kutaisi, üç gece için kullanışlı bir üs: batıdaki bütün ilginç yerler bir saatlik sürüş mesafesinde, akşamları da valizi yeniden toplamadan aynı odaya dönüyorsunuz. Şehrin kendisinde tepedeki Bagrati Katedrali'ne ve Yeşil Pazar'a uğramaya değer. Biri buradaki havalimanına iniyorsa arabayı burada teslim edebilir ya da alabilirsiniz: seçenekler Kutaisi'de araç kiralama sayfasında.

Sabahı merkezden yaklaşık 11 km uzaktaki Gelati Manastırı'na ayırın. XII. yüzyıldan kalma, UNESCO listesinde; apsiste mozaik, kapının yanında Kurucu Kral Davit'in mezarı var. Bir-bir buçuk saat yetiyor, en sakin zamanı da sabah.

Öğleden sonra yaklaşık 20 km uzaktaki Prometheus Mağarası'na gidin. İçerisi yıl boyunca 14 derece civarında, güzergâh 1,4 km, isteğe bağlı olarak yeraltı nehrinde tekne turu da var. Her gün açık, kapalı günü yok; sıcak bir günde yer altındaki serinlik hem bileti hem kuyruğu fazlasıyla karşılıyor.

Akşamı komşu Tskaltubo'da geçirebilirsiniz: kaplıca parkı, radonlu banyolar ve bugün film ve fotoğraf çekimlerine sahne olan, Stalin döneminden kalma devasa terk edilmiş sanatoryumlar. Mağaradan on dakika.

5. gün. Kanyonlar ve şelale ya da Raça

Kanyonlar için 120-150 km ve 2,5-3 saat direksiyonda, Raça için yaklaşık 240 km ve 5 saat. Konaklama Kutaisi'de.

Rota burada ikiye ayrılıyor; seçimi grubun ruh haline göre yapmak lazım.

A seçeneği: kanyonlar. Batı Gürcistan'ın klasiği. Kutaisi'den Honi üzerinden yaklaşık 50 km uzaktaki Okatse Kanyonu'nda 140 metrelik uçurumun üstünde asma bir patika var. Yürüyerek gidiş-dönüş yaklaşık üç saat, gişe de çalışma saatlerinin bitiminden önce kapanıyor; o yüzden açılışta gelin. Ondan 5-8 km uzakta, patikası ve seyir terasları olan üç basamaklı bir çağlayan, Kinçha Şelalesi var; ona bir saatten biraz fazlası yetiyor.

Yürüyüş yerine su istiyorsanız Martvili Kanyonu var: kayalıklar arasında turkuaz bir nehirde tekne turu, Kutaisi'den yaklaşık 45 km. Sabah 8.30'da yola çıkarsanız Martvili ile Okatse'yi aynı güne sığdırabilirsiniz ama o zaman Kinçha şüpheli hale geliyor. Ben üç yerden ikisini seçer, üçüncüsünün peşine düşmezdim: batıya geri dönmek için zaten bir bahaneniz kalır.

Bir kez daha hatırlatayım: Okatse ve Martvili pazartesi günleri kapalı.

B seçeneği: bir günlüğüne Raça. İlk dağ günü yetmeyenler için. Kutaisi'den Tkibuli ve Nakerala Geçidi üzerinden Şaori Baraj Gölü'ne, XI. yüzyıldan kalma Nikortsminda Katedrali'ne ve Hvançkara şarabının memleketi Ambrolauri'ye. Tek yön yaklaşık 110-120 km ve 2,5 saat, yolun tamamı asfalt, binek araba rahatça geçiyor. Bu, bölgenin hızlı bir "kesiti"; Raça'yı hakkıyla görmek için iki-üç gün gerekiyor. B seçeneği mayıstan ekim ortasına kadar mantıklı: Raça'daki serpantin dar ve aydınlatmasız, kısa günlerde orada tedirgin edici.

6. gün. Kutaisi → Borjomi

~130 km, yaklaşık 2 saat direksiyonda. Konaklama Borjomi'de.

Kısa bir geçiş; ardından kasabanın kendisi için yarım gün kalıyor. Kutaisi'den doğuya, Zestafoni ve Surami üzerinden; Haşuri'de Borjomi Vadisi'ne dönüş. Ormanlı yamaçlar arasında Kura (Mtkvari) boyunca uzanan son otuz kilometre, günün en güzel kısmı.

Borjomi'de çok fazla program gerekmiyor: köşkteki musluktan doğrudan su doldurabileceğiniz kaynağıyla Merkez Park, şehrin yukarısındaki platoya teleferik, nehir boyunca yürüyüş, parkın üst kısmındaki ılık kükürtlü havuzlar. Kasaba yaklaşık 850 metre yükseklikte; yazın burası Kutaisi'den serin, akşamları da bunu hissediyorsunuz. Batıdaki iki yoğun günün ardından bu tempo iyi geliyor.

Hâlâ enerjiniz ve gün ışığınız varsa serpantinden yaklaşık kırk dakika yukarıda Bakuriani var, şehrin arkasındaki platoda da Borjomi-Haragauli Milli Parkı başlıyor. Ama bu artık isteğe bağlı.

7. gün. Gori, Uplistsihe ve Tiflis'e dönüş

~180 km, 2,5-3 saat direksiyonda. Konaklama Tiflis'te ya da uçuş.

Haşuri'ye geri dönün ve otoyoldan doğuya devam edin. Bir saatten biraz fazla sonra Gori geliyor: şehre bakan kayalıktaki kale (giriş ücretsiz) ve Stalin'in doğduğu ev ile zırhlı vagonuyla Stalin Müzesi. Müze pazartesi günleri kapalı, yani cumartesi başladıysanız oraya cuma günü sorunsuz varıyorsunuz.

Gori'den yaklaşık 15 km sonra, şehrin doğusundaki tabelaları takip ederek Uplistsihe'ye varıyorsunuz: Kura'nın üstünde üç bin yıl önce kayaya oyulmuş bir şehir. Bir buçuk-iki saat ayırın; giriş 15 lari, taş basamaklar da yer yer cilalanmış gibi kaygan, o yüzden tabanı sağlam ayakkabılar burada işe yarıyor. Bana göre burası haftanın güzel bir finali: manastırlardan ve kanyonlardan sonra, hepsinden çok önce kayaya oyulmuş bir salonun içinde duruyorsunuz.

Uplistsihe'den Tiflis'e yaklaşık 80 km, bir saatten biraz fazla. Uçuşunuz akşamsa arabayı doğrudan havalimanında teslim etmek daha rahat: böylece trafiğin en yoğun saatinde merkeze ikinci kez girmek zorunda kalmıyorsunuz.

Hangi arabayı almalı

Bu tur için mayıstan ekime kadar sıradan bir sedan ya da kompakt bir hatchback yeterli. Gergeti'ye çıkış, kanyonlara giden yol ve Tkibuli üzerinden Raça dahil bütün rota asfalt. Bu hafta için büyük bir SUV'a fazladan para vermeye gerek yok.

Yine de üç-dört kişiyseniz ve valizleriniz varsa ya da serpantinde daha yüksek bir oturuş istiyorsanız crossover'ı düşünürdüm. Yerden yükseklik, kanyonlardaki çakıllı otoparklarda ve misafirhanelere giden köy yollarında işe yarıyor. Bu tür araçların seçkisi crossover ve SUV'lar sayfasında, farklı senaryolara göre araç sınıflarının karşılaştırması da Gürcistan'da hangi araba seçilmeli yazımızda.

Rezervasyon yaparken dikkat edin:

• Bir hafta ve 1100 km. Sözleşmede kilometre sınırı varsa kontrol edin. Bu turda günde ortalama 150-200 km çıkıyor.
• Yasak bölgeler. Truso Vadisi, Tuşeti, Uşguli ve bazı yüksek geçitler, kiralama sözleşmelerinin çoğunda SUV'lar için bile yasak. Rotamızda yoklar ama Kobi'de Truso'ya sapma isteği insanı yokluyor.
• Yakıt. Dağ kesimlerinden önce depoyu doldurun: Kazbegi öncesi Tiflis'te ya da Mtsheta'da, Raça öncesi Kutaisi'de.
• Başka şehirde iade. Haftayı batıda bitirip Kutaisi'den uçmak sizin için daha rahatsa iade koşullarını önceden sorun. O zaman tur ters dönüyor: Tiflis, Uplistsihe, Borjomi, Kutaisi; Kazbegi ise başa ayrı bir gün olarak kalıyor.

Kışın bu rota farklı işliyor

Aralıktan marta kadar turu bu haliyle planlamamak ya da en azından bir B planı tutmak daha iyi. Nedenleri:

• Jvari Geçidi çığ tehlikesi yüzünden sık sık kapanıyor, bazen birkaç saatliğine, bazen bir-iki günlüğüne. Durumunu bir gün önceden ve sabah yola çıkmadan kontrol edin.
• 1 Aralık-1 Mart arası kayak merkezlerine giden yollarda kış lastiği zorunlu: Gudauri ve Kazbegi'ye kadar bütün Gürcü Askeri Yolu ile Borjomi-Bakuriani. Rikoti'den geçen yeni yol bu listede yok, ama açık kesimlerinde buzlanma oluyor. Kazbegi için dört çeker ya da en azından iyi kış lastikli bir crossover gerekiyor; bunu rezervasyon sırasında belirtmekte fayda var.
• Okatse yağmurda ve karda kapanıyor, patika güvensiz hale geliyor. B seçeneğindeki Raça'yı kışın listeden çıkarın.
• Gün ışığı kısa, aralıkta akşam beş gibi hava kararıyor. Uzun üçüncü gün karanlıkta ve karda bir sınava dönüşüyor.

Geçit kapalıysa ya da hava elvermiyorsa ikinci ve üçüncü günü Kaheti ile değiştirin: Signagi, Bodbe, Telavi, şarap mahzenleri. Signagi'ye Tiflis'ten geçitsiz vadi yoluyla yaklaşık iki saat; rotanın ayrıntıları Tiflis'ten Kaheti'ye arabayla yazımızda. Batıya o zaman Tiflis'ten çıkıyorsunuz: Stepantsminda'dan 340 km yerine Kutaisi'ye yaklaşık 230 km ve üç saat; turun geri kalanı aynen kalıyor. Kış yolları, lastikler ve kar hakkında her şey Kışın Gürcistan rehberimizde.

Bu haftada neler olmayacak

Bilerek dışarıda bıraktıklarım:

• Svaneti. Tiflis'ten Mestia'ya 450-470 km ve 8-9 saat; orası için ayrıca en az üç-dört gün gerekiyor. Bu haftaya ancak Kazbegi'den ve bütün batıdan vazgeçerek sığdırabilirsiniz. Sizin için dağlar her şeyden önemliyse geziyi Svaneti'nin etrafında kurun.
• Deniz. Batum'u Kutaisi'den ekleyebilirsiniz, bu da tek yön 150 km daha. Ama sahilde bir gün, ya kanyonlardan ya da Borjomi'den vazgeçmek demek; üstelik gerçek bir plaj tatili de yine olmuyor.
• Tuşeti. Abano Geçidi yalnızca yazın açık, yol zorlu ve kiralık arabayla oraya gitmek yasak.
• Kaheti. İki günlük ayrı bir bölge. Bu rotada zorunlu bir parça değil, geçidin kapanması ihtimaline karşı bir yedek plan.
• Vardzia. Borjomi'den 100 km uzakta bir mağara manastırı. Uzun bir güne hazırsanız altıncı gün Borjomi'deki dinlenme yerine ekleyebilirsiniz, ama o zaman yedinci gün yoğun geçer.

Bu noktaların her biri ikinci bir geziye çok iyi oturuyor. Gürcistan'a "bir haftalığına" gelenlerin çoğu, bir yıl sonra tam da Svaneti ya da deniz için geri dönüyor.

Haftayı uzatmak isterseniz

Sekiz-dokuz günle rotada boşluk oluşuyor. Ben Stepantsminda'ya ikinci bir gece eklerdim (Gveleti Şelalesi, Gergeti çevresinde yürüyüşler ya da sadece sessizlik), kanyonları ve Raça'yı iki ayrı güne bölerdim, sona da Tiflis'te pazarlar ve şarap için boş bir gün bırakırdım. Dokuz günde bu tur artık bir yarışa benzemiyor.

Özet

Arabayla yedi günde Gürcistan'a ilk gezi, anlaşılır bir tura dönüşüyor: Tiflis, Kazbek'in eteğinde bir gece konaklamalı Gürcü Askeri Yolu, Gelati, mağara ve kanyonlarla Kutaisi'de üç gece, eve dönerken Borjomi ve Uplistsihe. En ağır gün bir tane, üçüncü gün; bunu baştan kabullenmek gerekiyor. Pazartesi kapalı kanyonlara takılmamak için cumartesi başlayın, dağlara erken çıkın ve Jvari Geçidi kapanırsa diye Kaheti planını aklınızda tutun.