Gürcistan'da İnguri Barajı: dünyanın bir boğazdaki en yüksek kemer barajı

Hiçbir fotoğrafın aktaramadığı yerler var. İnguri Barajı tam olarak öyle bir yer. 270 metrelik uçurumun üstündeki seyir terasında durup aşağıdaki turkuaz su şeridine bakınca anlamaya başlıyorsunuz: karşınızdaki sıradan bir su yapısı değil. Bu, Kafkas dağlarının arasında kaybolmuş ve nedense hâlâ popüler Gürcistan rotalarının gölgesinde kalan, XX. yüzyılın başlıca mühendislik harikalarından biri.

Svaneti'ye gidiyorsanız ya da Batı Gürcistan'ı kiralık araçla geziyorsanız buraya uğramak şart.

Çok az kişinin bildiği bir rekor

İnguri hidroelektrik santrali, İnguri Nehri'nin Svaneti'nin dağ boğazlarından çıkıp Kolhis ovasının genişliğine ulaştığı yerde, Jvari kasabasının yanında. Beton kemer barajın yüksekliği 271,5 metre, yani kabaca 90 katlı bir bina, kret uzunluğu ise 728 metre. Bugün bütün barajlar arasında yükseklik sıralamasında dünyada 8. sırada ve dünyanın bir boğazda yer alan en yüksek kemer barajı. Sovyet dergileri onu Eyfel Kulesi'yle karşılaştırırdı, hem de sebepsiz değil: ölçek gerçekten kıyaslanabilir.

İnşaat 1978 yılında tamamlandı. Çatlaklı kireçtaşı bölgesinde yapı kurmak, özel yüksek dayanımlı betonun doğrudan şantiyede üretilmesini gerektirdi. Santralin gücü 1300 MW; İnguri bugün de Kafkasya'nın en büyük hidroelektrik santrali. Buradan üretilen elektrik Gürcistan'a, bir kısmı da Abhazya'ya ve Rusya'nın Krasnodar bölgesine gidiyor.

Burada durup düşünmek gerekiyor: santralin yapıları siyasi açıdan da benzersiz. Baraj ve su alma yapısı Gürcü tarafında, makine dairesi ile derivasyon tünelinin bir kısmı Abhaz tarafında. Burası, Tiflis ile Sohumi'nin çözülmemiş çatışmaya rağmen bugün de iş birliği yapmak zorunda kaldığı birkaç yerden biri.

Barajın tuttuğu Jvari baraj gölü, boğaz boyunca yukarı doğru 20 kilometreden fazla uzanıyor. Barajın yakınında küçük bir denizi andırıyor, ileride ise suyun hiçbir kameranın aktaramadığı, şaşırtıcı derecede yoğun turkuaz rengiyle dağ fiyortlarına dönüşüyor.

Yerinde ne görülür, ne yapılır

Buradaki turizm altyapısı mütevazı ama doyurucu bir ziyaret için yeterli.

Seyir terası başlıca çekim noktası. Buradan barajın üstüne ve aşağıdaki boğaza baş döndürücü bir manzara açılıyor. İnşaatın tarihini ve teknik verileri anlatan, birkaç dilde bilgi panoları var. Seyir terasına giriş ücretsiz (yazının yazıldığı tarih itibarıyla). Yakınında kısa süre önce küçük bir sinema salonu açıldı; burada İnguri santralinin tarihi ve çalışması hakkında bir belgesel izlenebiliyor.

Baraj gölü ve tekne. Barajın yanında gölde tekne turuna çıkılabiliyor; hizmet ucuz ve hem yerliler hem turistler arasında rağbet görüyor. Sudan boğazın dik kayalıklarına ve baraja bakış, seyir terasındakinden tamamen farklı.

Kontrol noktası hakkında önemli not. Santral alanına arabayla girilmiyor, giriş sadece yaya. Ama kapıdan seyir terasına yürümek hiç uzak değil. Arabayı bariyerin yanında bırakmanız yeterli.

Yemek konusunda pratik tavsiye: alanda garanti bir yeme içme noktası yok, yanınıza su ve atıştırmalık alın; özellikle çocuklarla geliyorsanız ya da tekne turu planlıyorsanız.

Nasıl gidilir: sadece kendi imkânlarınızla

İnguri Barajı, Jvari kasabasının yanında (koordinatlar: 42.760524, 42.036196), Zugdidi'den Mestia'ya giden yolda yaklaşık 15–20 kilometre mesafede.

Sizi doğrudan barajın önüne bırakacak bir toplu taşıma yok. Zugdidi'den kalkan minibüsler Mestia'ya gidiyor ve önünden geçiyor; sapağı kaçırmak kolay, şoför de sizi orada özellikle indirmiyor. Tam bu yüzden araç kiralama sadece rahat bir yol değil, İnguri santraline kendi başınıza ulaşmanın gerçekten tek konforlu yolu. Alternatif, Zugdidi'den taksi tutmak; ama bu daha pahalı ve daha az esnek.

Kiralık araba bir de şunu sağlıyor: ziyaretten sonra yola Svaneti'ye doğru devam edebilirsiniz, Mestia'ya dağ serpantininde iki saat kadar daha var. Bu, Gürcistan'ın en etkileyici günlük rotalarından biri.

Mesafeler:

• Tiflis'ten yaklaşık 334 km, kabaca 4–4,5 saatlik yol
• Batum'dan yaklaşık 125 km, 2 saat kadar
• Kutaisi'den yaklaşık 130 km

Araç kiralamak için en uygunu Tiflis ya da Batum: seçenek daha fazla, fiyatlar daha düşük. MY.DRIVE üzerinden aracı online ayırtabiliyorsunuz, kilometre sınırı olmadan ve şehir içinde ücretsiz teslimatla. Yüksek sezonda küçük bir araba günlük 30–40 dolardan başlıyor, erken rezervasyonda daha ucuz. Navigasyon şart: baraja giden sapağı geçmek gerçekten kolay, koordinatları önceden çevrimdışı kaydedin.

Ne zaman gitmeli ve yanınıza ne almalı

İnguri Barajı yıl boyunca ziyarete açık ama en uygun zaman mayıstan ekime kadar. Yazın baraj gölü dolu, suyun rengi en yoğun hâlinde. Sonbaharda sarı kırmızı yamaçlar ekleniyor, kartpostal manzarası. Kışın dağlardaki yol zor olabiliyor.

Yanınıza alın:

• Rahat ayakkabı, alanda yürümek gerekiyor
• Rüzgârlık ya da ince bir mont, boğaz yazın bile aşağıdakinden daha serin
• Çevrimdışı haritaların yüklü olduğu şarjlı telefon, boğazda çekim dengesiz
• Su ve atıştırmalık, yerinde yeme içme noktası yok
• Nakit, tekne hizmeti sadece nakitle çalışıyor

İnguri Barajı, Batı Gürcistan'daki her rotaya doğal biçimde oturuyor. Svaneti'yi planlıyorsanız buraya uğramak sadece 30–40 dakika alıyor ve programı hiç bozmuyor. Burası, dönenlerin “bu kadar etkileyeceğini beklemiyordum” dediği yerlerden.