Gürcistan'da kiralık arabayla nerelere gitmemeli

Kazbegi ve Svaneti dahil, Gürcistan'ın neredeyse tamamı sıradan bir kiralık arabayla geziliyor ve bunun için dağ sürüşü deneyimi gerekmiyor. Ama birkaç yön bu mantığın dışında kalıyor: bir yere yasa gereği gidilemiyor, bir yere yol izin vermiyor, bir yere de kiralama sözleşmesi. Misafirlere rota önermeden önce her sezon başında kiralama şirketlerinin koşullarını yeniden okuyoruz, yani aşağıdaki liste teorik değil, sahadan.

Güney Osetya: girişin yasal yaptırımı var

Güney Osetya işgal altında ve fiilen Rus askerlerinin denetiminde. Gürcistan için burası yasa dışı işgal altındaki kendi toprağı.

2008'den beri İşgal Altındaki Topraklar Yasası yürürlükte. Yasa, Güney Osetya'ya ve Abhazya'ya resmî Gürcü sınır kapıları dışından, yani Rusya sınırı tarafından girilmesini yasaklıyor. Yaptırımı: 400 lariden (yaklaşık $140) başlayan para cezası ya da 4-5 yıla kadar hapis. 2015'te birkaç Rusya vatandaşı gerçekten hapis cezası aldı.

İdari sınır doğru dürüst işaretlenmiş değil. Bazı bölgelerde mayınlı alanlar duruyor. Bölge içinde konsolosluk yardımı alınamıyor, mobil şebeke kesiliyor. Yolunuzu kaybetmiş olsanız bile bunu ancak gözaltına alındıktan sonra anlatabiliyorsunuz.

Pasaportunuzdaki Rus “Zaramag” sınır kapısı damgası, ülkeye girişte Gürcü sınır görevlilerine sizi alıkoyma dayanağı veriyor. Nadiren basılıyor ama risk duruyor.

Arabayla oraya gidilmiyor: ne turistik amaçla, ne “bir bakalım” diye, ne de transit olarak.

Abhazya: yasal olarak yalnızca İnguri üzerinden

Gürcü mevzuatı, Zugdidi tarafından tek resmî sınır kapısı olan “İnguri” üzerinden girişe izin veriyor. Bu yasal bir geçiş. Adler yakınındaki Rus “Psou” kapısından giriş ise aynı işgal yasası kapsamına ve aynı yaptırımlara giriyor.

Bununla birlikte ABD, Birleşik Krallık, Almanya ve İsrail vatandaşlarına Abhazya'dan bütünüyle uzak durmalarını öneriyor: bölge Gürcü makamlarının denetiminde değil, acil servisler öngörülemez çalışıyor, sınır hattı yer yer işaretsiz. Kiralama tarafı kısa: Tiflis'te hiçbir şirket aracı Abhazya'ya götürmenize izin vermiyor, sigorta orada prensip olarak geçersiz.

Tuşeti ve Abano Geçidi

Tuşeti ülkenin kuzeydoğusunda uzanıyor ve oradaki güzellik Gürcistan ölçülerine göre bile ender. Oraya giden tek karayolu, deniz seviyesinden 2.950 metre yükseklikteki Abano Geçidi üzerinden gidiyor. Pşaveli'den Omalo'ya 72 kilometre, bariyersiz dar bir toprak yol; bir yanında dik uçurumlar, yolun üstünden doğrudan akan şelaleler var.

• Sezon: haziran–eylül, bazen ekim başına kadar. Ekim 2024'te yol kar ve buzlanma yüzünden kapatıldı.
• Araç: resmen yalnızca dört çeker. Sedanlar bazen geçiyor ama bu bir kumar.
• Heyelan: düzenli ve habersiz oluyor, yol birkaç günlüğüne kapanabiliyor.
• Şebeke: neredeyse sıfır. Arıza ya da kaza durumunda yalnız kalıyorsunuz.

Tiflis'teki kiralama şirketleri Tuşeti'yi istisnasız yasaklıyor ve rota kaydı tutuluyor. İhlalin bedeli, kaybedilen depozito ile dağdan kendi cebinizden ödeyeceğiniz çekiciden oluşuyor. Biz Abano'ya kiralık arabayla gitmedik ve misafirlere de önermiyoruz: Omalo'yu çok istiyorsanız, tam olarak bu yola alışkın yerli bir şoför tutun.

Şatili: Çeçenistan sınırının dibinde

Hevsureti'deki ortaçağ kale-köyü Şatili, Çeçenistan sınırının iki kilometre uzağında duruyor. Yer güçlü, yol ise ülkenin en tehlikelilerinden sayılıyor: dar, yer yer toprak, dik uçurumlu ve yükseklik farkı büyük. Hava yüzünden zaman zaman kapatılıyor. Minibüslerin uçuruma yuvarlandığı vakalar oldu. Yenileme çalışması sürüyor ama dağ yolları uzun sürede yapılıyor.

Sözleşmelerde Şatili genelde Tuşeti ve Uşguli ile yan yana duruyor. Yolculuktan önce sorun ya da yerli bir şoförle gidin.

Truso Vadisi: biz arabayı köprüde bıraktık

Truso Vadisi Kazbegi'nin çok uzağında olmayan bir yan boğazdan içeri giriyor. Sapak, Gürcü Askeri Yolu'ndan Kobi köyünün orada. İçeride turuncu tortulu maden suyu kaynakları, terk edilmiş Oset köyleri ve Gürcistan'ın geri kalanında olmayan renkler var.

Boğaz boyunca yaklaşık 15 kilometre, yükseklik 2.000 metrenin üzerinde. İlk kilometreler Terek'in üstünden geçen dar bir toprak yol: karşıdan gelen araçla ancak cepte geçişebiliyorsunuz. Sonrası daha düz ama toprak yol yine toprak yol.

Truso'yu köprüden itibaren yürüyerek geçtik, arabayı sapağa bıraktık. Kaynaklara kadar sakin bir yürüyüş oluyor ve kiralama sözleşmesi meselesi kendiliğinden kapanıyor. Kiralama şirketlerinin çoğu Truso'yu diğer dağ toprak yollarıyla birlikte yasaklıyor, rota GPS'te görünüyor. Vadiyi tekerlekle geçmek istiyorsanız Kazbegi'den bir şoför tutun: her türlü çekiciden ucuz.

Vaşlovani: Azerbaycan sınırındaki yarı çöl

Ülkenin en güneydoğusunda, Azerbaycan sınırındaki millî park Vaşlovani ülkenin geri kalanına benzemiyor: yarı çöl, killi kanyonlar, çamur volkanları. Tiflis'ten 2,5 ila 3 saat sürüyor.

Kendi başınıza gitmenizi zorlaştıranlar:

• Koruma bölgesine yalnızca arazi aracıyla giriliyor. Kalan alana resmen binek araçla da girilebiliyor ama yağmurdan sonra toprak yollar geçilmiyor.
• İzin belgesi gerekiyor, Dedoplistskaro'daki idari merkezde düzenleniyor.
• Mobil şebeke istikrarsız ya da yok.
• Ne kafe ne market: yiyecek ve su yalnızca kendi getirdiğiniz.

Vaşlovani'yi kiralık arabayla planlamayın, şirketlerin çoğunda park, diğer arazi yönleriyle aynı gerekçelerle yasak listesinde. Tiflis'ten organize bir tur almak daha kolay, sayıları da yeterli. Rehber burada gerçekten gerekli: onsuz park boş hissettiriyor, tabela az, referans noktası neredeyse yok ve birbirine benzeyen tepelerde bir saat gittikten sonra nerede olduğunuzu anlamayı bırakıyorsunuz.

Svaneti: Mestia'ya evet, Uşguli'yi sorun

Svaneti ülkenin başlıca rotalarından biri olmayı sürdürüyor ve büyük bölümü kiralık araçla erişilebilir. Tiflis'ten Kutaisi üzerinden Mestia'ya giden yol asfalt, sıradan bir sedana yetiyor. Mestia'nın kendisi binek araçla rahatça kapanıyor.

Uşguli daha karışık. 2024 yazına gelindiğinde Mestia–Uşguli kesimi büyük ölçüde asfaltlandı, turistler binek araçla bir saatte gittiklerini yazıyor. Ama kiralama şirketlerinin çoğunda sözleşme gereği hâlâ yasak ve GPS bunu görüyor. Uşguli'den ileriye, Lentehi yönüne doğru ise ciddi bir arazi başlıyor. Uşguli'ye kadar asfalt olup olmadığını bize her sezon soruyorlar, yanıt değişmiyor: asfalt var, bu sözleşmeye izin eklemiyor. Kiralama şirketinize aracı iade ederken değil, yolculuktan önce sorun.

Dağlık Acara: Hulo ve yukarısı

Acara sahili ve Batum'a giden karayolu çok iyi. Dağlarda tablo başka: Hulo'ya ve yukarısındaki köylere kaplaması istikrarsız dar bir serpantin çıkıyor. Kiralama şirketlerinin çoğunda Hulo, Tuşeti ve Şatili ile aynı listede. Bu bölümü bir turla ya da yerli bir taksiyle kapatmak pratik oluyor.

Kiralama şirketleri neleri yasaklıyor

Tiflis'teki şirketlerin standart yasak listesi aşağı yukarı şöyle görünüyor:

• Güney Osetya ve Abhazya, gerekçeler hukuki
• Tuşeti ve Omalo
• Şatili
• Truso Vadisi
• Vaşlovani
• Uşguli, çoğunlukla yasak, bazen çekinceli izin
• Hulo ve dağlık Acara

İhlalin bedeli var: kaybedilen depozito, dağdan kendi cebinizden ödediğiniz çekici ve ciddi bir kazada sigorta teminatı olmadan kişisel mali sorumluluk. GPS takibi çoktan norm oldu, rotaya iade sırasında bakıyorlar.

Araç konusuna ayrıca değinelim: arazi aracı yasağı ortadan kaldırmıyor. Kısıtlama yerden yüksekliğe değil bölgeye bağlı ve sözleşmede dört çeker olması hiçbir şeyi değiştirmiyor. İzinli rotalar için hangi sınıfı almak gerektiğini ayrıntılı ele almıştık: Gürcistan'da hangi aracı kiralamalı.

Gönderilen planları bazen yeniden yazmak gerekiyor. Bir tanesinde Kazbegi ile Kaheti arasına hem Truso hem Abano konmuştu, üstelik kiralık bir binek araçla. İki noktayı da çıkardık, yerlerine Gergeti'yi ve Kaheti şaraphanelerini koyduk, yolculuk bundan hiç kötüleşmedi.

Gürcistan'da rahatça gezilen yerler

Ülkedeki yol ağı iyi ve ilgi çekici olan hemen her şey açık: Tiflis, Kazbegi, Kaheti, Batum, Borjomi, Mestia. Bunların hepsi sıradan bir kiralık arabayla geziliyor. Sedanla crossover arasında kararsızsanız cip mi sedan mı karşılaştırmasına bakın.

Yasak bölgeler az sayıda ve sınırları anlaşılır: işgal altındaki topraklar, birkaç yüksek dağ toprak yolu, Vaşlovani ve sözleşmedeki birkaç kesim. Gerisi serbestçe planlanıyor, rotalar ve noktalar dergide ve Yerler bölümünde toplu.