სომხეთი ზამთარში: ერევანი, თხილამურები ცაღკაძორში და მოგზაურობა თოვლიან გზებზე

სომხეთში ზამთარი დაახლოებით დეკემბრიდან მარტამდე გრძელდება. ერევანში ამ დროს ცივა, მაგრამ უფრო ხშირად მოწმენდილია, გარშემო კი მთები თეთრად დგას. ტურისტები ცოტაა, საცხოვრებელი ზაფხულზე იაფია. მაღალმთიანეთის ნაწილი მიუწვდომელია, სამაგიეროდ დედაქალაქიდან მთავარ ერთდღიან მარშრუტებზე მთელი წელი შეიძლება წასვლა, ერთი საათის სავალზე კი სათხილამურო სეზონი იხსნება.

ამინდი ერევანში ზამთარში

ერევანი ქვაბულში მდებარეობს და ზამთარი აქ მშრალი და კონტინენტურია. დღისით ჩვეულებრივ ნულის ახლოსაა ან ოდნავ მეტი, ღამით ყინავს, იანვარში ხშირად −10-მდე და უფრო ქვემოთ. თოვლი სეზონში რამდენჯერმე მოდის და ქალაქში დიდხანს არ ჩერდება, სამაგიეროდ მიმდებარე ბორცვებზე კვირობით დევს.

მოწმენდილ ყინვიან დღეებში ქალაქიდან არარატი კარგად ჩანს, ზაფხულის ბურუსზე გაცილებით უკეთ. უქარო ამინდში ქვაბულის თავზე ზოგჯერ სმოგი დგას, მაშინ ხედებისთვის ჯობია უფრო მაღლა ახვიდეთ.

დღე მოკლეა. დეკემბერში დაახლოებით 17:30-ზე ბნელდება, ამიტომ ქალაქგარეთ გასვლები ჯობია ადრე დაიწყოთ და სიბნელემდე დაბრუნდეთ.

ახალი წლისა და სომხური შობისთვის, 6 იანვარს, ქალაქი მორთულია, რესპუბლიკის მოედანზე კი ნაძვის ხე დგას. იანვრის პირველ დღეებში მუზეუმებისა და მაღაზიების ნაწილი შემოკლებული განრიგით მუშაობს.

თხილამურები ცაღკაძორში

ქვეყნის მთავარი სამთო-სათხილამურო კურორტი, ცაღკაძორი, ერევნიდან დაახლოებით 60 კმ-შია, დაახლოებით ერთი საათის სავალზე. სეზონი ჩვეულებრივ დეკემბრიდან მარტამდე გრძელდება, ყველაზე საიმედო თოვლი კი იანვარსა და თებერვალშია. დეკემბერსა და მარტში ყველაფერი წელზეა დამოკიდებული.

კურორტი შაბათ-კვირისთვის ან ერთდღიანი სრიალისთვის გამოდგება: საბაგიროს რამდენიმე მონაკვეთი თეღენისის მთის ფერდობზე ადის, ტრასები ძირითადად საშუალო სირთულისაა. ინვენტარის გაქირავება ქვედა სადგურთან და დაბის სასტუმროებშია.

შაბათ-კვირასა და დღესასწაულებზე, განსაკუთრებით იანვრის პირველ კვირას, აქ ნახევარი ერევანი მოდის. თუ არჩევანი გაქვთ, სამუშაო დღეებში ისრიალეთ და საბაგიროს გახსნისთვის მიდით, თორემ რიგში დგომა და პარკინგზე ადგილის ძებნა მოგიწევთ.

ერთდღიანი გასვლები ერევნიდან

თითქმის ყველგან, სადაც ზაფხულში მიდიან, ზამთარშიც მიხვალთ. გზაზე უბრალოდ მეტი სიფრთხილეა საჭირო.

სევანი და სევანავანქი

სევანის ტბამდე M4 ტრასით დაახლოებით 65 კმ-ია, დაახლოებით ერთი საათი. ზამთარში ნახევარკუნძულზე სევანავანქი თოვლში დგას მუქი ცივი წყლის თავზე, მონასტერთან კი ხალხი თითქმის არ არის. ნახევარკუნძულზე ქარი მზიან დღესაც ძლიერია, ეკლესიებისკენ კიბე შეიძლება მოყინული იყოს. ნაპირის გასწვრივ პლაჟები და სეზონური კაფეები უმეტესად დაკეტილია, ნახევარკუნძულთან რესტორნების ნაწილი ზამთარშიც მუშაობს, მაგრამ არა ყველა.

დილიჟანი

დილიჟანი სევანის იქით მდებარეობს, M4-ით სევანის უღელტეხილისა და გვირაბის გავლით. ზამთარში ტყიანი ქალაქი წყნარია, ფერდობებზე თოვლია, ძველ კვარტალსა და გარშემო მონასტრებში კი ცარიელა. ჰაღარცინისა და გოშავანქისკენ მისასვლელი გზები ზამთარში ჩვეულებრივ სავალია, მაგრამ თოვლის შემდეგ ჯობია ადგილზე დააზუსტოთ. გვირაბთან მისასვლელები ზოგან იყინება, განსაკუთრებით დილით და საღამოს.

გარნი და გეღარდი

გარნის ტაძარი და გეღარდის მონასტერი ერევნიდან 30–40 კმ-შია და მათ ჩვეულებრივ ერთად ნახულობენ. ზამთარში ორივესთან სრიალა შეიძლება იყოს. გარნიში ყინულია ტაძრისკენ მიმავალ საფეხურებსა და ბილიკებზე, გეღარდში შესასვლელთან ქვაფენილზე და კლდეების ჩრდილში, სადაც მზე არ აღწევს. ფეხსაცმელი კარგი პროტექტორით გჭირდებათ, ხეობაში ქვების სიმფონიამდე ჩასვლა კი თოვლის შემდეგ ჯობია გადადოთ.

ხორ ვირაპი

ხორ ვირაპი არარატის ველზეა, სადაც თოვლი იშვიათად მოდის და სწრაფად დნება. სამაგიეროდ ზამთარში ჰაერი ხშირად გამჭვირვალეა და მონასტრის თავზე არარატი მკაფიოდ ჩანს, ბურუსის გარეშე. წასვლა დილით ღირს, სანამ ღრუბლები არ ამოსულა.

სად ვერ მიხვალთ ზამთარში

არაგაცზე მაღალმთიან გზებს ზამთარში არ წმენდენ. ქარის ტბისკენ ტრასა ჩვეულებრივ დაახლოებით ოქტომბრიდან ივნისამდეა ჩაკეტილი, ამბერდის ციხისკენ გზას კი უმეტესად ნოემბრიდან აპრილამდე ფარავს თოვლი. ქვემოთ ბიურაკანი ხელმისაწვდომია, მაგრამ ფერდობზე უფრო მაღლა ვერ ახვალთ.

ქვეყნის სამხრეთში ყველაზე რთულია M2 ტრასის მონაკვეთები მაღალ უღელტეხილებზე, უპირველეს ყოვლისა ვოროტანის უღელტეხილი სისიანისა და გორისის წინ. ტრასას წმენდენ, მაგრამ ქარბუქის შემდეგ შეიძლება დროებით ჩაკეტონ. თუ იქით აპირებთ, მარშრუტში სათადარიგო დღე დატოვეთ.

როგორ ვიაროთ ზამთარში

ერევნის გარშემო მთავარ ტრასებს, M4-ს სევანისკენ და ცაღკაძორისა და გარნისკენ მიმავალ გზებს საკმაოდ სწრაფად წმენდენ. პრობლემები მეორეხარისხოვან გზებზე, სოფლებში და მონასტრებთან სადგომებზე იწყება, სადაც ყინული კვირობით დევს.

• საბურავები. დაჯავშნისას იკითხეთ, აქვს თუ არა მანქანას ზამთრის საბურავები. მთაში გასვლისთვის ეს სრულ წამყვანზე მნიშვნელოვანია.
• დრო. გადით გათენების შემდეგ და დაბრუნდით დაბნელებამდე. ღამით უღელტეხილებზე სველი ასფალტი ყინულად იქცევა.
• ამინდი. მგზავრობის დღეს დილით შეამოწმეთ პროგნოზი და ცნობები გზების ჩაკეტვის შესახებ. ქარბუქმა სევანის უღელტეხილზე გზა რამდენიმე საათით შეიძლება ჩაკეტოს.
• მარაგი. მანქანაში გამოგადგებათ წყალი, თბილი ტანსაცმელი, დამუხტული ტელეფონი და სავსე ავზი. ტრასებზე ბენზინგასამართი სადგურები არის, მაგრამ მთაში ნაკლებია.

ზამთარი სხვა სეზონებისგან რით განსხვავდება, დაწვრილებით გზამკვლევში როდის წავიდეთ სომხეთში. ზამთრის გაჩერებები შეგიძლიათ დაალაგოთ მარშრუტების კონსტრუქტორში ან აირჩიოთ ადგილების რუკაზე.

რა წავიღოთ

• თბილი ქურთუკი, ქუდი და ხელთათმანი. მთაში ქარი გაცილებით ცივია, ვიდრე თერმომეტრი აჩვენებს.
• ფეხსაცმელი კარგი პროტექტორით მონასტრებთან ყინულისთვის.
• მზის სათვალე. მოწმენდილ დღეს თოვლი თვალს სჭრის, განსაკუთრებით სევანსა და ცაღკაძორში.
• თავსაფარი ან შარფი ეკლესიაში თავის დასაფარად და ტანსაცმელი, რომელიც მუხლებს ფარავს.

ხშირი კითხვები

ღირს თუ არა ზამთარში სომხეთში წასვლა? დიახ, თუ გაინტერესებთ თხილამურები, ცარიელი მონასტრები და ერევანი სიცხისა და ხალხმრავლობის გარეშე. თუ მიზანი სწორედ მაღალმთიანეთია, არაგაცი და ქარის ტბა, ზაფხულში ჩამოდით.

როდის არის ცაღკაძორში საუკეთესო თოვლი? ჩვეულებრივ იანვარსა და თებერვალში. დეკემბერი და მარტი წელზეა დამოკიდებული.

შეიძლება თუ არა ზამთარში სევანამდე და დილიჟანამდე მისვლა? დიახ, M4 ტრასა და გვირაბი ჩვეულებრივ ღია და გაწმენდილია. ძლიერი თოვლის შემდეგ მოძრაობას ზოგჯერ რამდენიმე საათით კეტავენ.

ღიაა თუ არა ზამთარში გარნი და გეღარდი? დიახ, ორივე მთელი წელი ხელმისაწვდომია. საფეხურებსა და ბილიკებზე ყინული შეიძლება იყოს, კარგი პროტექტორიანი ფეხსაცმელი გჭირდებათ.

შეიძლება თუ არა ზამთარში ქარის ტბამდე ან ამბერდამდე მისვლა? როგორც წესი, არა. ამბერდისკენ გზას ჩვეულებრივ დაახლოებით ნოემბრიდან აპრილამდე ფარავს თოვლი, ქარისკენ კი უფრო დიდხანს არის ჩაკეტილი, დაახლოებით ოქტომბრიდან ივნისამდე.

მოკლედ

ზამთარში ერევანში ცივა და მზიანია, ცაღკაძორში საუკეთესო თოვლი იანვარსა და თებერვალშია, სევანავანქში, დილიჟანში, გარნიში, გეღარდსა და ხორ ვირაპში კი ერთი დღით მშვიდად წახვალთ. არაგაცის მაღალმთიანეთი ქარის ტბითა და ამბერდით გაზაფხულამდე ჩაკეტილია. აიღეთ მანქანა ზამთრის საბურავებით, გადით გათენების შემდეგ და დაბრუნდით სიბნელემდე.