საირმის სვეტები საქართველოში: როგორ მივიდეთ და 3 კმ ბილიკი

საირმის სვეტებს იმაზე ადრე დაინახავთ, ვიდრე მათთან მიხვალთ. გზა რიონის ხეობის ძირით მიდის, ტყე ფერდობებზე მიცოცავს, და რომელიღაც მომენტში ამ ტყის თავზე ქვის კოშკები აღიმართება, ვერტიკალურად სწორი კიდეებით. ამ დროს არც მაჩვენებელია, არც აბრა, არც სათვალთვალო მოედანი: უბრალოდ კლდეები ხეების ზემოთ, და თქვენ ამუხრუჭებთ, რომ გაიგოთ, რა არის ეს.

ადგილი დღემდე წყნარია. არც სალარო, არც შლაგბაუმი, არც ავტობუსები, არც კაფე წარწერით „viewpoint“. საქართველოსთვის, სადაც ყოველ ცნობილ ჩანჩქერთან პარკინგი და სუვენირების დახლი უკვე მიაშენეს, ეს იშვიათობაა.

რა არის საირმის სვეტები და სად მდებარეობს

საირმის სვეტები, ანუ საირმის კოლონები (ინგლისურად Sairme Pillars), რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ცაგერის მუნიციპალიტეტში დგას. კლდეები რიონის მარჯვენა ნაპირზეა, სოფლებს ჩრებალოსა და ალპანას შორის. სახელი ტურისტებს არ მოუგონიათ: ასე ეძახდნენ მათ სამი უახლოესი სოფლის, ჩრებალოს, ალპანისა და საირმის მკვიდრნი.

გეოლოგები კლდეების ფორმას ბლოკურ სტრუქტურულ მეწყერს მიაწერენ: მასივმა ერთ დროს იმოძრავა და ისე გაიხლიჩა, რომ ზედაპირზე პირამიდული და რქისებრი კოშკები დარჩა, მკვეთრი ვერტიკალური კედლებით. აქედან მოდის ხელოვნურობის შეგრძნებაც. სვეტები უფრო არქიტექტურას ჰგავს, ვიდრე ბუნებას, და საქართველოში სხვა არაფერს ემსგავსება. მასივი ზღვის დონიდან დაახლოებით 700 მეტრზე დგას.

ლეჩხუმი მთლიანობაში მდიდარია ბუნებრივი და ისტორიული ობიექტებით, მაგრამ სწორედ სვეტები იქცა მისი ყველაზე ამოსაცნობ ხედად. თუ რიონის გასწვრივ ამბროლაურის მხრიდან მოდიხართ, მასივი მარჯვნივ, ტყის თავზე, ბილიკის საწყის წერტილამდე დიდი ხნით ადრე იხსნება. კარგი მიზეზია გზისპირას გაჩერდეთ და მთლიანად გადაუღოთ ფოტო: ბილიკიდან ასეთი საერთო ხედი აღარ გამოვა.

როგორ მივიდეთ საირმის სვეტებამდე

ტრანსპორტის საკითხი აქ თავად ბილიკზე უფრო მნიშვნელოვანია. სვეტები მთიან ადგილას დგას, ტურისტული ინფრასტრუქტურის გარეშე, და ლოგისტიკა ასვლაზე მეტ დროს ჭამს.

მანძილები დიდი ქალაქებიდან:

• თბილისიდან — დაახლოებით 251 კმ
• ქუთაისიდან — დაახლოებით 50 კმ
• ამბროლაურიდან — დაახლოებით 35 კმ

საკუთარი ან ნაქირავები მანქანით

ეს ყველაზე მშვიდი ვარიანტია. ქუთაისიდან გზა რიონზე გამოდის და შემდეგ მდინარის გასწვრივ, მთელი დროს ხეობაში მიდის: რუკაზე ორმოცდაათი კილომეტრი საათსა და ცოტა მეტ სვლად იქცევა, რადგან სიჩქარეს დაბალს ინარჩუნებენ და გზა თავად კლაკნილია. ალპანასთან ტრასა იყოფა, ერთი შტო რაჭაში, ამბროლაურისკენ მიდის, მეორე ლეჩხუმში, ცაგერისკენ, და ამ მონაკვეთზე მასივზე ხედები უკვე იწყება.

ასფალტი თითქმის ბილიკის დასაწყისამდე გრძელდება. ბოლო მონაკვეთი, დაახლოებით კილომეტრი, ქვიანი გრუნტია: ჩვეულებრივი მსუბუქი ავტომობილი გაივლის, თუ არ იჩქარებთ, მაგრამ წვიმების შემდეგ უფრო მაღალი კლირენსი გამოგადგებათ. ბილიკის დასაწყისთან ცალკე პარკინგი არ არის, მანქანებს გზისპირას ტოვებენ.

საკუთარი მანქანა კიდევ ერთ ამოცანას წყვეტს: სვეტების ერთ დღეში ჩასმა ლეჩხუმისა და რაჭის სხვა წერტილებთან ერთად მოსახერხებელია, ავტობუსების განრიგი კი ასეთ თავისუფლებას არ იძლევა. ხელმისაწვდომი მანქანების ნახვა შეგიძლიათ mydrive.club-ზე: უფასო მიწოდება თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში, გარბენი ლიმიტის გარეშე.

მარშრუტკა და ტაქსი

მარშრუტკები თბილისიდან ჩრებალოს მიმართულებით დადის, მაგრამ განრიგი არარეგულარულია და ბილიკთან არ ჩამოგსვამენ. შემდეგ ან ავტოსტოპი მოგიწევთ, ან ფეხით სიარული ტრასაზე, საღამოს კი იმავე ხერხით უკან გამოსვლა.

ტაქსი ქუთაისიდან ან ამბროლაურიდან მუშაობს და თავის ფასს იმართლებს, თუ სამნი ან ოთხნი ხართ. მაგრამ მძღოლს ლოდინი უნდა სთხოვოთ: უკან წამოსასვლელი მანქანის დაჭერა უკაცრიელ გადასახვევთან თითქმის შეუძლებელია. ფასსა და ლოდინის დროზე წინასწარ შეთანხმდით, სანამ სალონში ჩაჯდებით.

ბილიკი „საირმის კოლონები“

სვეტებამდე ოფიციალური საფეხმავლო ბილიკი „საირმის კოლონები“ მიდის, დაახლოებით 3 კილომეტრი ერთი მიმართულებით. სპეციალურ მომზადებას ის არ ითხოვს, მაგრამ მსუბუქ გასეირნებას ვერავინ დაარქმევს: თითქმის მთელი გზა ტყიან ფერდობებზე აღმართში მიდის.

დასაწყისი. ბილიკი ტყის პირას, პატარა შემაღლებასთან იწყება. პირველი მეტრები მოტყუებით მარტივად გამოიყურება, შემდეგ ფერდობი უფრო შესამჩნევი ხდება.

ტყე. შემდეგ კლაკნილი ბილიკი ხშირ ფოთლოვან ტყეში მიდის და თანდათან სიმაღლეს იკრებს. ზაფხულში აქ ჩრდილი და სიგრილეა სიცხეშიც, სამაგიეროდ ხედი თითქმის არ არის: უბრალოდ ზემოთ მიდიხართ და ტყეს უსმენთ.

ეკლესია ლაბეჩინაში. აღმართზე ბილიკი სოფელ ლაბეჩინაში ღვთისმშობლის შუასაუკუნეების ეკლესიასთან გამოგიყვანთ. ეს ის გაჩერებაა, რომლისთვისაც ტემპის შენელება ღირს: ქართული შუასაუკუნეების არქიტექტურის კარგი ნიმუში და ამავე დროს მოსახერხებელი ადგილი, სუნთქვა მოითქვათ და წყალი დალიოთ.

ბოლო აღმართი. ეკლესიის შემდეგ მწვერვალამდე ბოლო მონაკვეთი რჩება. აქ ბილიკი ადგილ-ადგილ ქვიანია, ადგილ-ადგილ მაღალ ბალახში იკარგება, განსაკუთრებით ზაფხულის ბოლოს.

რა წავიღოთ. დახურული ფეხსაცმელი მჭიდი ლანჩით, რადგან წვიმის შემდეგ ქვები სრიალდება. წყალი ერთი-ორი ლიტრის ანგარიშით ერთ ადამიანზე: გზად წყაროები არ არის. წვიმის ქურთუკი ან ქარსაფარი, მთაში ამინდი სწრაფად იცვლება. სახრავი, რადგან გზად ყიდვის ადგილი არ არსებობს.

რამდენი დრო სჭირდება. საშუალოდ 2–3 საათი ასვლასა და ჩამოსვლაზე, პლუს დრო ფოტოებზე და მწვერვალზე შესვენებაზე. საბოლოოდ მარშრუტი ნახევარ დღეს იკავებს, და ეს მოსახერხებელია: მეორე ნახევარი რეგიონის სხვა გაჩერებებზე დაგრჩებათ.

რა ჩანს მწვერვალიდან

ზემოთ სვეტები მაშინვე და მთლიანად იხსნება: ვერტიკალური კოშკები მკვეთრი კიდეებით, მწვანე ფერდობები ქვემოთ, შემდეგ მთის ქედები ფენებად ჰორიზონტამდე. ფორმა მართლაც დანგრეული ტაძრის კოლონებად იკითხება, უბრალოდ ძალიან დიდი ტაძრისა.

საუკეთესო შუქი აქ დილითა და საღამოსაა. ნისლიან დილას კოშკები თეთრი რძიდან ნაწილ-ნაწილ ამოდის და სილუეტი ყოველ რამდენიმე წუთში იცვლება. მზის ჩასვლისას გვერდითი მზე ჩრდილებს წელავს და ქვის რელიეფს უსვამს ხაზს. შუადღეს შუქი ბრტყელია და კლდეები ფოტოზე უფრო მოსაწყენად გამოიყურება, ვიდრე ცოცხლად.

სვეტებს კლდეზე ცოცვის სავარჯიშო მოედნადაც იყენებენ: ზედაპირი და რელიეფი ამისთვის შესაფერისია. თუ ცოცვა იცით, ეს საინტერესო წერტილია საქართველოს ჩვეული სამაცოცვო ადგილებისგან განზე.

პრაქტიკული დეტალები

სეზონი. აპრილიდან ოქტომბრამდე. გაზაფხულზე ტყე ყველაზე მწვანეა, მაგრამ წვიმების შემდეგ ბილიკი ილბება. ზაფხულში მშრალია და მიმართულება კარგად ჩანს, ტყე კი სიცხისგან იხსნის. შემოდგომაზე აქ საუკეთესო ფერები და აღმართისთვის ყველაზე სასიამოვნო ჰაერია. ზამთარშიც გასავლელია და ზამთრის ფოტოები შთამბეჭდავად გამოიყურება, მაგრამ ბილიკი ხშირად ყინულიანია, ასე რომ გამოცდილებისა და ნორმალური ფეხსაცმლის გარეშე იქ წასვლა არ ღირს.

ინფრასტრუქტურა. პრაქტიკულად არ არსებობს: ბილიკთან არც კაფეა, არც მაღაზია, არც ტუალეტი. ყველაფერი საჭირო თან წაიღეთ, სამედიცინო ყუთის ჩათვლით. უახლოესი სასურსათო მაღაზიები ამბროლაურში ან ქუთაისიდან მომავალ გზაზე ეძებეთ.

კავშირი და ნავიგაცია. სიგნალი ხეობაში და ფერდობებზე არასტაბილურია. ოფლაინ რუკა Maps.me-ში ან Google Maps-ში წინასწარ ჩამოტვირთეთ და ტრეკიც ჩაწერეთ: პირველად ტრეკით უფრო მშვიდია, რადგან ბილიკი ადგილ-ადგილ ბალახში იკარგება.

გასვლის დრო. დაბნელებამდე მარაგით გამოდით. ქვიან ტყიან ფერდობზე ბინდში ჩამოსვლა უსიამოვნოა, ფარანი კი ყველას არ აქვს.

დღე რეგიონში. სვეტების გაერთიანება მარტივია რაჭა-ლეჩხუმის სხვა წერტილებთან: ნიკორწმინდის ტაძარი, შაორის წყალსაცავი, ამბროლაურის შემოგარენის სოფლები ხვანჭკარის ვენახებით. მანქანით ეს მთელი წრე უჩქარობით ერთ-ორ დღეში ეწყობა.

ღირს თუ არა ახლა წასვლა

ქართული ბუნებრივი ადგილები სწრაფად იძენს ცნობადობას. რამდენიმე წლის წინ საირმის სვეტების შესახებ ძირითადად ადგილობრივები იცოდნენ, ახლა მათზე უფრო და უფრო ხშირად წერენ, მაგრამ რიგები, დროშებიანი გიდები და სუვენირების დახლები აქ კვლავ არ არის.

ჯერჯერობით ეს უბრალოდ ტყე, ქვა, ქარი და დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი ხედია. ლეჩხუმში ამისთვის ჩადიან.