Tiflis'te yılbaşı: havai fişekler, Alilo ve 1 Ocak'ta neler açık

31 Aralık ile 7 Ocak arasına Gürcistan'ın yılın en önemli iki bayramı birden sığıyor: laik yılbaşı ve Ortodoks Noeli. Tiflis bu günlerde kendi takvimine göre yaşıyor. Gece yarısı havai fişekler bütün şehrin üzerinde aynı anda yükseliyor, 1 Ocak'ta merkez öğlene kadar neredeyse boş kalıyor, 7'sinde de sokaklardan Alilo Noel alayı geçiyor.

Yılbaşı ve Noel: Gürcistan'da nasıl kutlanıyor

Gürcücede yılbaşının adı Ahali Tseli ve kışın en önemli aile bayramı bu. Meydanda değil, evde, uzun bir sofranın başında karşılanıyor. Sofrada mutlaka gozinaki (balda kavrulmuş ceviz), satsivi ve çurçhela bulunuyor. Köşede çoğu zaman bir çiçilaki duruyor: ceviz ağacından ince talaşlarla yapılan küçük bir ağaç. Gürcüler onu çam ağacının yerine ya da yanına koyuyor. Aralık'ın son günlerinde pazarlardan alınıyor, 19 Ocak'ta, Vaftiz Bayramı'nda yakılıyor.

Bir de mekvle geleneği var. İnanışa göre yeni yılda kapıdan ilk giren misafir evin bütün yılına yön veriyor, bu yüzden bazı aileler bu kişiyi önceden seçip özellikle davet ediyor. 1 Ocak'ta birinin evine çağrıldıysanız, bunu bir formaliteden çok iltifat olarak görün.

Resmî tatiller: 1 ve 2 Ocak, 7 Ocak (Noel) ve 19 Ocak (Vaftiz Bayramı). Pek çok kişi 14 Ocak'ta Eski Yılbaşı'nı da kutluyor ama o gün normal iş günü.

Gürcistan'da Noel Ortodoks takvimine göre kutlanıyor ve 7 Ocak'a denk geliyor. 6'sını 7'sine bağlayan gece Tsminda Sameba Katedrali'nde bayram ayini yapılıyor, evlerin pencerelerinde mumlar yakılıyor. 7 Ocak gündüz merkezden Alilo geçiyor: dinî sancaklar, korolar ve geleneksel kıyafetli insanlardan oluşan bir alay. Genellikle Rustaveli Caddesi boyunca ve Özgürlük Meydanı üzerinden Sameba'ya doğru ilerliyor. Katılımcılar yiyecek ve hediye topluyor, bunlar sonra ihtiyaç sahiplerine dağıtılıyor; bu yüzden kortejde poşet yüklü el arabaları ve küçük kamyonetler de oluyor. Alayı Rustaveli'de kaldırımdan izleyebilirsiniz. Başlangıç saatini ve kesin güzergâhı her yıl Patrikhane duyuruyor, bir gün önceden kontrol edin.

Tiflis'te bayramlar sekiz güne yayılıyor. Başı ve sonu gürültülü, arası sakin.

Bayram öncesi şehir: 25–31 Aralık

Rustaveli'de ve eski şehirde ışıklandırma genellikle Aralık ortasında yakılıyor. Parlamentonun önündeki Birinci Cumhuriyet Meydanı'nda bir yılbaşı pazarı kuruluyor: sıcak şarap, sıcak haçapuri, hediyelik eşya, çocuklar için atlıkarınca. Yılbaşı ağacı Özgürlük Meydanı'na dikiliyor, merkezde birkaç küçük pazar daha oluyor; adreslerini belediye tarihe yakın yayımlıyor.

Bayramdan önceki son üç dört gün şehir alışverişte. Süpermarketler tıklım tıklım, garın yanındaki Dezerter Pazarı 30 Aralık'a doğru metronun en kalabalık saatini aratmıyor: ceviz, gozinaki için bal, satsivi için hindi ve o çiçilakiler buradan alınıyor. Yılbaşı hazırlığını içeriden görmek istiyorsanız 29 ya da 30 Aralık sabahı pazara gidin. 31'inde öğleden sonra tezgâhlar toplanmaya başlıyor.

31 Aralık gündüz şehir hâlâ çalışıyor ama akşama doğru boşalıyor: yerliler ailelerinin yanına dağılıyor, dükkânlar her zamankinden erken kapanıyor, yılbaşı ziyafeti olmayan kafeler çoğu zaman hiç açılmıyor.

Havai fişekler nereden izlenir

Tiflis'te genellikle tek bir noktada resmî bir gösteri olmuyor, gerçi belediye bazen kendi gösterisini düzenliyor. Havai fişekleri şehir halkı kendisi atıyor: tam gece yarısı balkonlardan, çatılardan, avlulardan ve yol kenarlarından bütün şehirde roketler fırlatılıyor. Yirmi dakika kadar gökyüzü her yönden aynı anda yanıyor, bu yüzden birkaç semti birden gören yüksek bir noktadan izlemek en iyisi.

Narikala. Eski şehrin üstündeki kale tepesi Kura'nın iki yakasına da çepeçevre bir manzara sunuyor. Alan 24 saat açık, giriş ücretsiz. Kış tarifesinde Rike Parkı'ndan kalkan teleferik genellikle 22:00'ye kadar çalışıyor ve yılbaşı gecesi uzatılıp uzatılmayacağını önceden kestirmek mümkün değil, o yüzden yürüyerek çıkmayı hesaba katın: Abanotubani'den ya da Betlemi Sokağı'ndan 15–25 dakika. Surların önündeki alan gece yarısına doğru doluyor ama sıkışıklık olmuyor.

Betlemi. Narikala'nın altında, Sololaki ile Abanotubani arasında merdivenler ve eski evlerden oluşan bir mahalle. Betlemi Kilisesi'nin yanındaki seyir noktaları kaleden aşağıda kalıyor ama burası daha sakin ve eski şehrin restoranlarına daha yakın. Akşam yemeğinden sonra gelip tepeye kadar tırmanmak istemiyorsanız iyi bir seçenek.

Mtatsminda. Dağdan bütün şehir ayaklarınızın altında. Dezavantajı şu: Rustaveli'den çıkan füniküler ve teleferik kendi saatlerine göre çalışıyor (kışın teleferik genellikle 21:00 civarında kapanıyor) ve yılbaşı gecesi bu saatler değişebiliyor, yukarıda da ziyafetli bir restoran ve genellikle gece yarısından önce kapanan bir park var. Parkın çalışma saatlerini o yıl için ayrıca kontrol edin. Dağa çıkamazsanız yamacın aşağısındaki Mtatsminda ve Sololaki'nin yerleşim sokaklarından da fena olmayan bir manzara açılıyor.

Rike Parkı ve rıhtımlar. Aşağıda, Barış Köprüsü'nün yanındaki Rike Parkı'ndan ışıklandırılmış Narikala'yı ve eski şehrin üstündeki havai fişekleri görüyorsunuz. Manzara yukarıdakinden dar ama tırmanmak gerekmiyor, Meydan'daki restoranlar da beş dakika uzakta.

Birkaç pratik ayrıntı:

• Maytap ve roketler her yerde atılıyor, dar sokaklarda ve başınızın üstündeki balkonlardan da. Havai fişek kutusu taşıyan gruplardan uzak durun, doğrudan balkonların altında beklemeyin.
• Çocuklarla ve köpeklerle gece yarısını evde ya da şehir dışında arabada geçirmek daha iyi: gürültü yoğun ve uzun sürüyor.
• Gece yarısından yarım saat sonra şehrin üstünde duman asılı kalıyor, 1 Ocak sabahı merkez barut kokuyor ve karton kovanlarla dolu oluyor. Temizlik görevlileri öğlene kadar topluyor.

Yılbaşı gecesi restoranlar

Sıradan bir akşam rezervasyonsuz müşteri alan bir kafe 31 Aralık'ta iki şekilden birinde çalışıyor: ya personel evde kutladığı için kapalı ya da sabit bir ziyafetle açık. O gece normal menüye neredeyse hiç rastlanmıyor.

Ziyafet, set menü (aslında bir supra: mezeler, ana yemekler, şarap, bazen canlı müzik ya da tamada) ve kişi başı fiyat demek. Eski şehirdeki ve Vake'deki popüler restoranlarda son yılların ölçülerine göre bu kişi başı yaklaşık 150–400 lari, bazen daha fazla; çocuk fiyatı genellikle daha düşük. 2–4 hafta önceden ayırtın, Narikala ya da Kura manzaralı masalar daha da erken gidiyor. Ön ödeme olağan bir uygulama ve birkaç gün kala iptal ederseniz genellikle iade edilmiyor. Mekânın gece yarısından sonra saat kaça kadar açık olduğunu önceden sorun: bazıları gece ikiye doğru kapanıyor.

Ziyafet istemiyorsanız daha basit bir yol var. Pek çok misafirhane ve apart otel eve yılbaşı sofrası siparişi vermenize yardımcı oluyor, süpermarketlerde de 31'inde hazır satsivi, pkhali ve gozinaki satılıyor. Gece yarısını Sololaki'de şehir manzaralı bir dairenin balkonunda karşılamak bazen gürültülü bir salondan daha keyifli.

1–2 Ocak ve 7 Ocak'ta pek çok restoran kapalı ya da ancak akşama doğru açılıyor. Zincir kafeler ve Şardeni, Meydan gibi turistik sokaklardaki mekânlar daha sık açık oluyor, ama hepsi değil.

Konaklama ve fiyatlar

28 Aralık–8 Ocak arası şehrin bütün kış sezonundaki en pahalı dönemi. Merkezdeki konaklama fiyatları belirgin şekilde artıyor, Aralık ortasına göre bazen bir buçuk iki kat; manzaralı ve balkonlu daireler çoğu zaman Kasım'a kadar tükeniyor. Aralık sonundaki uçuşlar da yılın en pahalıları arasında.

Rezervasyon yaparken bakılacaklar:

• Isınmayı sorun. Sololaki ve Abanotubani'nin eski binalarında duvarlar ince, tavanlar yüksek, merkezî ısıtma yerine elektrikli ısıtıcılar var. Narikala'ya bakan balkonlu güzel bir daire Ocak'ta soğuk çıkabilir. Ev sahibine dairenin nasıl ısıtıldığını, yerden ısıtma ya da ısıtma modlu klima olup olmadığını sorun.
• Asgari konaklama süresi. Bayramlarda pek çok ev sahibi en az üç ila beş gece şartı koyuyor. İki gecelik geliyorsanız erkenden arayın.
• Erken giriş. Uçağınız Tiflis Havalimanı'na 31 Aralık gecesi ya da 1 Ocak'ta iniyorsa girişi yazılı olarak ayarlayın: ev sahipleri de bayram yapıyor.

Yılbaşı gecesi ulaşım, taksi ve araba

Yılbaşı gecesi metro, belediyenin birkaç gün önceden duyurduğu özel bir tarifeyle çalışıyor. Bazı yıllar seferler uzatıldı, bazı yıllar uzatılmadı, o yüzden 31'ine doğru haberleri takip edin. Gece yarısından sonra otobüsler seyrek.

Gece yarısından sonra uygulama taksileri kat kat pahalanıyor, bekleme yarım saate ve daha fazlasına çıkıyor. En kolayı, gece yarısını karşıladığınız yere yürüme mesafesinde kalmak. Tiflis'in merkezi kompakt: Meydan'dan Sololaki'ye 10, Özgürlük Meydanı'na 15 dakika yürüyüş.

O gece arabayla dolaşmak zor. Eski şehrin sokakları dar, kalabalık ve havai fişekler yolları kapatıyor, şehirde çok sayıda alkollü sürücü oluyor, polis de ana caddelerde nöbette. Kiralık arabanız varsa onu 31'inde gündüz konakladığınız yerin yanına bırakın ve 1 Ocak'a kadar dokunmayın. Merkezdeki bölgeli otopark saati 1 lari ve bayramlar dahil 24 saat çalışıyor, bu yüzden merkezden biraz uzak yerleşim mahallelerindeki ücretsiz sokaklarda yer arayın. Bölge kodlu "P" tabelası yoksa yer ücretsiz.

Eski şehirde her durumda yürümek daha iyi. Abanotubani'deki ve Narikala yokuşundaki parke taşları yağmurdan sonra kaygan, özellikle inişte.

1 Ocak'ta neler açık

Ocak'ın birinde şehir öğlene doğru uyanıyor. Sabah sokaklarda çoğunlukla temizlik görevlileri ve birkaç turist oluyor.

Genellikle açık olanlar:

• Büyük süpermarketler ve mahalle dükkânlarının bir kısmı, özellikle 24 saat açık olanlar.
• Eczaneler, her semtte en az bir nöbetçi eczane.
• Turistik sokaklardaki kafeler ve barlar, öğlene doğru.
• Abanotubani'deki kükürtlü hamamlar, çoğu bayramlarda da çalışıyor. Saatleri telefonla sormak daha iyi: 1 Ocak'ın en sevilen uğraşlarından biri bu ve randevuyla bile kuyruk olabiliyor.
• Narikala alanı ve serbest girişli parklar.

1–2 Ocak'ta genellikle kapalı olanlar: müzelerin çoğu, restoranların bir kısmı, küçük dükkânlar ve pazarlar. Kuru Köprü'deki bit pazarı yılın ilk günlerinde düzensiz çalışıyor: satıcıların bir kısmı 3–4 Ocak'a doğru dönüyor, kışın da hava beşe doğru karardığı için erken topluyorlar.

1 Ocak'ı tam da bu boşluğu için seviyorum. Şardeni'den, rıhtım boyunca ve yukarı Narikala'ya kadar yürüyüp boş havai fişek kutularını dışarı çıkaran komşulardan başka kimseyle karşılaşmayabilirsiniz. Böyle bir yürüyüşün rotası Bir günde Tiflis yazısında var, yalnız on birden önce başlamayın.

Hava ve yanınıza alacaklarınız

Aralık sonu ve Ocak başında Tiflis'te gündüz genellikle +3…+8, gece sıfır civarı, soğuk gecelerde daha da düşük. Şehre kışta birkaç kez kar yağıyor ve nadiren bir iki günden fazla kalıyor; daha çok yağmur ya da sulu kar oluyor. Dağlardan rüzgâr esiyor, Narikala ve Mtatsminda gibi açık noktalarda gece yarısı aşağıya göre birkaç derece daha soğuk hissediliyor.

İşinize yarayacaklar:

• kaymaz tabanlı ayakkabı: ıslak parke taşları ve kalenin çevresindeki kayalar kaygan;
• dışarıda geçireceğiniz gece yarısı için sıcak mont, bere ve eldiven;
• küçük bir şemsiye;
• Noel'de kiliseye gitmeyi düşünüyorsanız kadınlar için kapalı omuzlar ve başörtüsü;
• merkezde kalıyor ve sabaha kadar uyumayı planlıyorsanız kulak tıkacı.

Dağları da eklemek isterseniz

Tiflis'teki bayrama birkaç günlük dağ tatili eklemek kolay. Ama Aralık sonundan 8 Ocak'a kadar kayak merkezleri dolu, oradaki konaklama ve kiralama fiyatları başkenttekinden daha çok artıyor.

Gudauri en yakını: iyi havada Gürcü Askerî Yolu üzerinden yaklaşık 120 km ve 2–2,5 saat. Bayramlarda Mtsheta yakınında ve Pasanauri'den sonraki virajlı yolda trafik olabiliyor, kar yağışında yol kış lastiğiyle bile yavaş, o yüzden daha fazla süre ayırın. Borjomi üzerinden gidilen Bakuriani daha sakin ve aileye daha uygun: yaklaşık 180 km, 2,5–3 saat. 1 Aralık–1 Mart arası iki güzergâhın dağ kesimlerinde kış lastiği zorunlu. Kış lastiği, zincir ve kayak merkezleri arasında seçim konusu kışın Gürcistan rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.

Asıl amacınız kayak yapmaksa ve bayram önemli değilse, pistlere Ocak ortasına doğru gitmek daha iyi: daha az insan, daha düşük fiyatlar, kar da genellikle oturmuş oluyor.

Haftayı nasıl planlamalı

Bayram haftasının tamamı için gelenlere uygun bir plan:

• 29–30 Aralık: varış, Rustaveli'deki pazar, sabah pazar gezisi.
• 31 Aralık: gündüz eski şehirde sakin bir yürüyüş, akşam yemek ve Narikala'da, Betlemi'de ya da balkonda gece yarısı.
• 1 Ocak: geç kalkış, boş şehir, kükürtlü hamamlar.
• 2–5 Ocak: Tiflis dinlenirken dağlar ya da şehir dışı geziler.
• 6–7 Ocak: şehre dönüş, gece Sameba'da Noel ayini ya da gündüz Alilo alayı.

Daha Kasım'da merkeze yakın, ısınması düzgün bir yer bulmak, ziyafet istiyorsanız restoranı ayırtmak ve gece yarısından sonra eve nasıl döneceğinize karar vermek gerekiyor. Gerisini yerinde planlayabilirsiniz.