Tiflis parkları: nerede yürünür ve nasıl gidilir

Tiflis'te neredeyse her yerde yürünüyor ama şehrin parkları karakter olarak birbirinden çok farklı. Merkezde Rike sahili ve şelalesiyle Botanik Bahçesi var, Vake'de merdivenler ve Kaplumbağa Gölü'ne çıkan teleferik, batı ucunda ise etrafında üç kilometrelik bir tur olan Lisi Gölü. Aşağıda Tiflis'in başlıca parkları: giriş kaç lari, yürüyüş ne kadar sürüyor ve nasıl gidiliyor.

Rike Parkı: merkezdeki yürüyüş buradan başlıyor

Rike, Kura'nın sol kıyısında, Barış Köprüsü ile Metehi Köprüsü arasında uzanıyor. Su boyunca düz bir yeşil şerit, fıskiyeler, satranç masaları ve akşamları turistlerle yerlilerin karışık oturduğu büyük bir çimenlik. Parkın kendisi küçük, 15-20 dakikada dolaşılıyor.

Rike'nin asıl işlevi başlangıç noktası olmak. Narikala Kalesi'ne teleferik buradan kalkıyor: tek yön 2,5 lari, ödeme Metromoney ulaşım kartıyla; kartın kendisi 2 lari ve sonra metroda, otobüslerde ve ikinci teleferikte işinize yarıyor. Çıkış iki dakikadan az sürüyor, kabin doğrudan Kura'nın ve eski çatıların üstünden geçiyor. Teleferik kabaca 11.00 ile 23.00 arası çalışıyor.

Buradaki tek zorluk kuyruk. Cumartesi akşamı alt istasyondaki kuyruk otuz dakikaya kadar çıkıyor, bu yüzden ben öğleden önce çıkmaya, aşağıya ise Narikala ve Sololaki üzerinden yürüyerek dönmeye çalışıyorum: iniş de aynı yirmi dakikayı alıyor ama beklemek gerekmiyor.

Botanik Bahçesi: Eski Şehir'den on beş dakika uzakta orman

Botanik Bahçesi, Sololaki sırtının altında, Tsavkisistskali Nehri'nin boğazını kaplıyor; alanı 128 hektar. Hissiyat olarak burası tabelalı çiçek tarhları değil, tam anlamıyla orman: asfalt ve toprak yollar, ciddi yükseklik farkı, şelalenin üstünde taş bir köprü. Yazın orada Meydan'a göre birkaç derece daha serin oluyor ve bu, kapıdan girer girmez hissediliyor.

Giriş yetişkinler için 4 lari, öğrenciler için 1 lari, çocuk bileti 50 tetri, okul öncesi çocuklar ücretsiz. Aile bileti 6 lari. Bahçe her gün açık, sıcak sezonda kabaca 9.00 ile 19.30 arası, kışın daha erken kapanıyor; yani aralıkta dörtten sonra gitmenin anlamı yok.

Önemli bir ayrıntı giriş kapısı. Alt kapı Botanikuri sokağında, kükürtlü hamamlardan yürüyerek on dakika uzakta. Üst kapı Narikala'nın yanında ve teleferik oraya çıkarıyor. İlk seferinde teleferikle çıktım, yukarıdan girdim, şelaleye indim ve sonra temmuz sıcağında bir buçuk saat yukarı doğru sürünerek geri çıktım. Artık tersini yapıyorum: aşağıdan giriyorum, kademe kademe yükseliyorum ve üst kapıdan doğrudan kaleye çıkıyorum; oradan merkeze yalnızca iniş kalıyor.

İçeride neredeyse hiç yemek yok. Su çeşmeleri var, alan içinde kafeye güvenmeyin; suyu ve yiyeceği yanınıza alın. Tam tur için 2-3 saat ayırın, şelaleli kısa halka için bir saat yetiyor.

Yanı sıra Legvtahevi'yi de anmak gerekiyor: doğrudan Abanotubani'deki İncir Boğazı. Kayaların arasından küçük bir şelaleye ücretsiz geçiş, kükürtlü hamamlardan on dakika kadar. Tam anlamıyla park değil ama Botanik Bahçesi'ne giderken uğramak mantıklı.

Mtatsminda: dağdaki park, füniküler ve yeni teleferik

Fünikülerin üst istasyonu yaklaşık 727 metre yükseklikte ve şehrin en iyi seyir terası oradan açılıyor. Yukarıda lunapark, dönme dolap, televizyon kulesi var; ara istasyonda Panteon. Gündüz Kura'nın şehri ikiye böldüğü görünüyor, akşam ise her şey Gldani'ye kadar ışıl ışıl oluyor.

Fiyatlarda karışıklık var ve bu, gişedeki tabloya bakmanın daha iyi olduğu durumlardan biri. Füniküler ücreti 2 lari değerindeki ayrı bir park kartıyla ödeniyor, Metromoney geçmiyor. Tek yön yolculuğun kendisi 10 lari civarı, tarife son yıllarda birkaç kez zamlandı. Yukarıdaki lunapark oyuncakları tanesi 3-10 lari daha tutuyor, park alanına giriş ücretsiz.

Ekim 2024'te yukarıya çıkan ikinci hat açıldı: Rustaveli Bulvarı 52 numaradan, Bilimler Akademisi binasından kalkan teleferik. Burada tarife çift: turistler için 12 lari, Gürcistan vatandaşları için 3 lari, altı yaşına kadar çocuklar ücretsiz. Yol süresi dört dakika, çalışma saatleri genelde 12.00 ile 21.00 arası. Mantıklı bağlantı, fünikülerle çıkıp teleferikle inmek; böylece iki hattı da birer kez görüyorsunuz.

Yukarıda her zaman aşağıdan daha soğuk ve rüzgâr da farklı. Mayısta tişörtle çıktım ve gün batımını izlemeye niyetliyken kırk dakika sonra geri indim.

Dağa normal bir yol da çıkıyor, parkın otoparkı var. Arabayla gidiyorsanız füniküler kuyruğu sorunu kendiliğinden ortadan kalkıyor. Serpantin dar ama asfalt normal. Genel olarak Tiflis'te park etme konusuna önceden bakmak faydalı: merkezdeki bölgeler ücretli, Mtatsminda'da genelde daha kolay.

Vake Parkı ve Kaplumbağa Gölü

Vake Parkı, Çavçavadze Bulvarı'nın sonundaki Vake Kahramanları Meydanı'ndan başlıyor: geniş bir merdiven, fıskiye, gölgeli yollar, sonra yamaç yukarı çıkıyor. Bu, turlar için değil yerliler için bir park. Sabah burada koşuyorlar, gündüz kahveyle oturuyorlar, akşam köpek gezdiriyorlar.

Çavçavadze Bulvarı 74 numaradan şehrin ikinci teleferiği, Kaplumbağa Gölü'ne olan hat çalışıyor. Metromoney ile 1 lari ve turistler arasında neredeyse hiç bilinmiyor: kabinler eski ve sekiz kişilik, çıkış altı dakika kadar, çalışma saatleri 8.00 ile 22.00 arası. Kabini bazen tarifeye göre değil, insan birikince kaldırıyorlar; hafta içi bir gün istasyonun yanındaki bankta on beş dakika oturduğum oldu. Yukarıya yürüyerek de çıkılıyor ama yamaç dik, yazın bu zor.

Kaplumbağa Gölü'nün etrafına asfalt bir yol döşenmiş, sakin adımlarla tam tur 20-25 dakika sürüyor. Plaj, su bisikletleri ve verandalı kafeler var. Gölden yirmi dakika yürüme mesafesinde, Gürcistan'ın farklı bölgelerinden gerçek evlerin taşındığı açık hava Etnografya Müzesi duruyor: Svan kulelerinden Kaheti malikânelerine kadar. Yabancı bir yetişkin için giriş 20-25 lari civarı, çocuk bileti kabaca 10; Gürcistan vatandaşları için tarife daha düşük. Müze geç açılıyor, öğleye doğru.

Mziuri: gölge, su ve kaykay parkı

Mziuri, Vake ile merkez arasında, Çavçavadze boyunca Vere Nehri'nin vadisinde yer alıyor. Park 1982'de yazar Nodar Dumbadze'nin girişimiyle “çocuklar için şehir” olarak yapıldı, girişte onun karakterlerinin heykelleri hâlâ duruyor.

14 Haziran 2015 gecesi şiddetli sağanaktan sonra Vere Boğazı'nda heyelan meydana geldi, yaklaşık bir milyon metreküp toprak yatağı kapattı, su seti yararak boğazdan aşağı indi. 21 kişi hayatını kaybetti, Kahramanlar Meydanı'ndaki hayvanat bahçesi yıkıldı, Mziuri Parkı neredeyse tamamen sürüklendi. Yenileme ancak 2020 baharında tamamlandı.

Bugün burası şehirde yavaş bir yürüyüş için en rahat yerlerden biri: iri sazanların olduğu bir gölet, amfitiyatro, piknik masaları, su çeşmeleri, kaykay ve parkur alanları, köpek gezdirme bölgesi. Asıl avantajı gölge. Temmuzun 35 derecesinde bu belirleyici bir gerekçe, çünkü o saatte gölgesiz sahil yollarında yürümek fiziksel olarak mümkün değil.

Dedaena: Kuru Köprü'nün yanında akşam parkı

Dedaena, Kura'nın sağ kıyısında, Barataşvili Köprüsü ile Adalet Evi arasında, Kuru Köprü'deki bit pazarına bitişik uzanıyor. Gündüz burası boş, yediye doğru ise park doluyor: kaykay parkı, kenarlarda barlar, hoparlörden müzik, çimende gruplar.

Atmosfer olarak Tiflis'in en “şehirli” parkı; çiçek tarhlı postsovyet parkından çok Berlin formatına yakın. Ben buraya çoğu zaman yürümeye değil, bit pazarına kestirmeden gitmek için giriyorum ama akşam genelde takılıp kalıyorum. Buraya doğa için gelmeye gerek yok. Buraya normal bir Tiflis akşamının nasıl göründüğünü görmek için gelmeye değer.

Muştaidi: çocuk demiryolu olan eski park

Didube'deki Muştaidi, şehrin en eski parklarından biri; yetkililerin 1853'te satın aldığı özel bir bahçenin yerine kurulmuş. Buradaki asıl olay 1935'te açılan çocuk demiryolu: 1,2 km uzunluğunda, üç istasyonlu bir dekovil hattı; tren lunapark oyuncaklarının yanından geçiyor ve kalkışlar bütün parka duyuruluyor.

Park diğerlerinden belirgin biçimde daha sade ve daha eski, lunapark oyuncaklarının bir kısmı ruh olarak Sovyet. On yaşına kadar çocuklarla harika oluyor, çocuksuz görülecek pek bir şey yok.

Lisi Gölü: suyun etrafında üç kilometre

Lisi, şehrin batı ucundaki yapay bir göl; ölçüsü kabaca 800'e 550 metre. Etrafında 3 km uzunluğunda asfalt bir yol var; yürüyüş ve bisiklet kısımları ayrılmış, banklar ve aydınlatma mevcut. Bisiklet doğrudan suyun kenarındaki kiralama noktasından alınabiliyor.

Turu genelde saat yönünün tersine yürüyorum: kıyının uzak ve neredeyse boş kısmı başa denk geliyor, kafeler ve kalabalık bölge ise artık oturmak istediğiniz sona kalıyor. Yazın burada plaj, kabinler ve su bisikletleri var ama temmuz ve ağustosta öğleden sonra kıyıda boş yer bulunmuyor. Mayıs ve ekimde burası belirgin biçimde daha keyifli.

Ateş yakmak yasak, ceza 500 lariye kadar çıkıyor; mangalı evde bırakın. Gara Meydanı'ndan 29 numaralı otobüsle gelinebiliyor ya da “Delisi” metro istasyonuna kadar gidip oradan taksi tutulabiliyor: metrodan yürünürse iki kilometre dik tırmanmak gerekiyor. Ana girişte otopark var, hafta sonu öğleden sonra dolu oluyor.

Daha çok yeşillik isteyenler için şehir dışı

Kuzeydoğudaki büyük baraj gölü Tiflis Denizi, merkezden 20-25 dakika mesafede. Orada yüzülebiliyor ama rüzgârı hesaba katın: dalga kaldırıyor ve açık kıyıda rahatsız olabiliyorsunuz. Şehrin kuzeyinde, bir saatlik yürüyüşte kimseye rastlamayabileceğiniz orman patikalarıyla Tiflis Ulusal Parkı başlıyor; uygun bir giriş noktası Sabaduri Ormanı rehberinde anlatılıyor.

Bu yerlere toplu taşıma gidiyor ama zahmetli ve aktarmalı. Yalnızca merkezde yürümeyi planlamıyorsanız araba konuyu çözüyor: MY.DRIVE üzerinden nihai fiyatlı ve teslimde ek ödemesiz kiralama, “gidiş dönüş taksi kaça çıkar” hesabından kurtarıyor. Tiflis Denizi'ne yol basit, ulusal parka son kilometreler toprak ama kuru havada sıradan bir sedanla geçilebiliyor. Teslim alma ve belgelere dair pratik ayrıntılar Tiflis'te araç kiralama rehberinde; günü şehir dışı çıkışlar üzerine kuruyorsanız şehirden günübirlik rotalara da bakın.

Tiflis'te çocuklarla yürümek için hangi park seçilir

Çocuklar için en iyi işleyen üç yer var. Mziuri: gölge, gölet, oyun alanları ve bebek arabası için düz yollar. Muştaidi: demiryolu ve lunapark oyuncakları. Mtatsminda: dönme dolap ve yukarıdaki lunapark, ama orası hissedilir biçimde daha pahalı ve hafta sonu çok kalabalık. Botanik Bahçesi küçük çocuklarla yükseklik farkı nedeniyle ağır kalıyor, gerçi okul çağındakiler şelaleyi genelde seviyor.

Yürüyüş öncesi nelere dikkat etmeli

• Metromoney rotaların büyük kısmını kapatıyor. 2 lari değerindeki tek kart metroda, otobüslerde ve eski iki teleferikte geçiyor. İstisna, füniküler ve Mtatsminda'ya çıkan yeni teleferik; orada parkın kendi kartı var.
• Çift tarife diye bir şey var. Rustaveli'den kalkan teleferikte ve Etnografya Müzesi'nde yabancılar yerlilerden belirgin biçimde daha fazla ödüyor; bu normal bir uygulama, gişede tartışmanın faydası yok.
• Yazın 11'den önce ve 18'den sonra yürüyün. Temmuz ve ağustosta öğleden beşe kadar güneşte durmak keyifsiz, yalnızca Botanik Bahçesi, Mziuri ve Kaplumbağa Gölü kurtarıyor.
• Ayakkabı önemli. Botanik Bahçesi'nde ve Vake'nin yamaçlarında yollar yer yer taşlı ve eğimli, terlik kendini haklı çıkarmıyor.
• Merkezde otopark sıkışık. Rike'nin yanında ve Eski Şehir çevresinde yer bulmak zor; Lisi'de, Mziuri'de ve Mtatsminda'da daha kolay.

Toplu tablo

Kısaca

Tiflis'te vaktiniz azsa Rike artı teleferik artı Botanik Bahçesi üçlüsünü alın: bu yarım gün ve şehir manzarasının neredeyse tamamı bir arada, bir günlük rotaya da rahat bağlanıyor. Kalabalıksız yürümek istiyorsanız Lisi'ye ya da Kaplumbağa Gölü'ne gidin, orada ağırlıklı olarak Tiflisliler yürüyor. Çocuklarla en güvenilir olan Mziuri ve Muştaidi. Şehirdeki teleferik fiyatları düzenli olarak gözden geçiriliyor, bu yüzden Mtatsminda'ya gitmeden eski rehberlerde yazandan biraz fazlasını hesaba katın.