ენგურის კაშხალი: ტურები, ფასები და როგორ მიხვიდეთ

ენგურის კაშხალი ქალაქ ჯვრის ზემოთ დგას, ზუგდიდიდან დაახლოებით 35 კილომეტრში, მესტიის გზაზე. თაღოვანი ბეტონის კაშხლის სიმაღლეა 271,5 მეტრი; ის აკავებს ჯვარის წყალსაცავს და კვებავს კავკასიაში ყველაზე დიდ ჰიდროელექტროსადგურს. ტერიტორიაზე შესვლა მხოლოდ ტურით შეიძლება: საფეხმავლო ტური საქართველოს მოქალაქეებისთვის 12 ლარია, უცხოელებისთვის 17, და დაახლოებით ერთ საათს გრძელდება.

თუ სვანეთისკენ მიემგზავრები ან დასავლეთ საქართველოს ავტომობილით ათვალიერებ, აქ გადახვევა ტრასიდან და უკან დაბრუნებით დაახლოებით ერთ საათს წაიღებს.

რეკორდი, რომელზეც ცნობარები კამათობენ

ენგურჰესი იქ დგას, სადაც ენგური მთის ხეობებიდან კოლხეთის დაბლობზე გამოდის. თაღოვანი კაშხლის სიმაღლეა 271,5 მეტრი, სიგრძე ქიმზე 728 მეტრი. სიმაღლით ის მსოფლიოს პირველ ათეულშია, ზუსტი ადგილი კი სიის მიხედვით იცვლება, ჩვეულებრივ მეექვსიდან მერვემდე. უფრო საიმედო სხვა ფაქტია. 2010 წლამდე ეს იყო მსოფლიოში ყველაზე მაღალი თაღოვანი კაშხალი, სანამ ჩინეთში სიაოვანი არ დაასრულეს.

სადგური 1978 წლიდან მუშაობს, მთელი კომპლექსი კი 80-იანი წლების ბოლომდე შენდებოდა. მშენებლობა დაბზარულ კირქვებზე მიმდინარეობდა, ამიტომ მაღალმტკიცე ბეტონს პირდაპირ ადგილზე ამზადებდნენ. სიმძლავრეა 1300 მგვტ, წლიური გამომუშავება დაახლოებით 4,3 მლრდ კვტ·სთ. დღემდე ის კავკასიის ყველაზე დიდი ჰიდროელექტროსადგურია.

კაშხალი და წყალმიმღები საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზეა, სათურბინო დარბაზი და 15-კილომეტრიანი დერივაციული გვირაბის ნაწილი კი აფხაზეთში. გამომუშავებული ენერგია ორ მხარეს შორის ნაწილდება და სადგური მოუგვარებელი კონფლიქტის პირობებშიც აგრძელებს მუშაობას.

ჯვარის წყალსაცავი ხეობის გასწვრივ 20 კილომეტრზე მეტს ფარავს. კაშხალთან ის ციცაბოკედლებიან ტბას ჰგავს, შემდეგ კი ვიწრო ფირუზისფერ განშტოებებად იშლება. ფერი მთელი წელი არ ინარჩუნება: გაზაფხულზე, როცა მყინვარული წყალი ჩამოდის, ის მღვრიე-მონაცრისფრო ხდება.

რა ნახოთ და რა ღირს

ტერიტორიას სახელმწიფო კომპანია Enguri Attraction მართავს და ვიზიტის ყველა ფორმატი ფასიანია.

• საფეხმავლო ტური. სადამკვირვებლო მოედანი ხეობის თავზე, კინოდარბაზი და საგამოფენო სივრცე. 12 ლარი საქართველოს მოქალაქეებისთვის, 17 უცხოელებისთვის, 5 ლარი 6–18 წლის ბავშვებისთვის, 6 წლამდე უფასოა.
• მოკლე ტური, 40 წუთი. ხედი უშუალოდ კაშხლიდან, წყალმიმღები შენობა, კინოდარბაზი და მუზეუმი. 30 ლარი მოქალაქეებისთვის, 35 უცხოელებისთვის, ტრანსპორტითა და გიდით.
• სრული ტური, დაახლოებით სამი საათი. კაშხლის ქიმი, გვირაბი 315-ე ნიშნულზე, პერიმეტრული გვირაბი და საკეტების დარბაზები. 60 ლარი, 6–18 წლის ბავშვებისთვის 40.

მნიშვნელოვანი დეტალი: მოკლე და სრული ტური მხოლოდ 10 კაციდან ტარდება. სეზონის გარეთ ჯგუფი ყოველთვის არ იკრიბება, ამიტომ ორნი უმეტესად საფეხმავლო ტურზე უნდა გათვალონ. გიდები ქართულად და ინგლისურად მუშაობენ.

სამუშაო საათები: 1 აპრილიდან 15 ოქტომბრამდე 9:00-დან 19:00-მდე, ზამთარში 10:00-დან 17:00-მდე; სრულ ტურზე ბოლო შესვლა ორი საათით ადრეა. დღის შუაში შესვენებაა: ორშაბათსა და სამშაბათს ერთი საათი, დანარჩენ დღეებში ნახევარი.

კაშხლის გვერდით, ხეობის თავზე, 628 მეტრიანი ზიპლაინი ამუშავდა. ნავით გასეირნებას ზოგჯერ ადგილობრივები სთავაზობენ ვიზიტორებს, მაგრამ ეს ოფიციალური სერვისი არ არის: განრიგი არ აქვს და მხოლოდ ნაღდი ფულით მუშაობს.

პირადი ავტომობილით ტერიტორიაზე შესვლა არ შეიძლება. მანქანა ბარიერთან რჩება, შემდეგ ფეხით ან ტურის ავტობუსით. ადგილზე კვების პუნქტი არ არის, უახლოესი კაფეები ჯვარშია. კინოდარბაზი პატარაა და ფილმი ათიოდე წუთს გრძელდება, მაგრამ მე არ გამომეტოვებინა: იქ მშენებლობის ქრონიკას აჩვენებენ, და ამის შემდეგ სტენდებზე გამოტანილი ციფრები სხვანაირად იკითხება.

როგორ მიხვიდეთ

კოორდინატები: 42.760524, 42.036196. ზუგდიდიდან ეს დაახლოებით 35 კილომეტრია მესტიის გზაზე, დაახლოებით ორმოცი წუთი.

უშუალოდ კაშხლამდე მიმავალი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი არ არსებობს. ზუგდიდიდან მარშრუტკები ჯვარში და შემდეგ სვანეთში მიდიან, მაგრამ ქალაქში გისვამენ, საიდანაც კაშხლამდე კიდევ რამდენიმე კილომეტრია აღმართში. იქიდან ფეხით ან ადგილობრივი ტაქსით. ზუგდიდი–ჯვრის მონაკვეთი ნახევარ საათს გრძელდება და რამდენიმე ლარი ღირს.

მანძილი ავტომობილით:

• თბილისიდან — დაახლოებით 370 კმ, 5–5,5 საათი
• ქუთაისიდან — დაახლოებით 140 კმ, 2–2,5 საათი
• ბათუმიდან — დაახლოებით 175 კმ, 2,5–3 საათი
• ზუგდიდიდან — 35 კმ, 40 წუთი

კაშხლის შემდეგ ლოგიკურია გზის გაგრძელება ზემოთ: მესტიამდე კიდევ დაახლოებით ორი საათის სერპანტინია. ბევრი დღეს ზუსტად ასე აწყობს. დილით ზუგდიდი, შუადღისას კაშხალი, საღამოს სვანეთი.

ავტომობილის დაქირავება უფრო მოსახერხებელია თბილისსა და ბათუმში, სადაც არჩევანი მეტია. MY.DRIVE-ზე დაჯავშნა ონლაინ ხდება, გარბენის ლიმიტის გარეშე და ქალაქში უფასო მიტანით; სეზონის პიკზე პატარა ავტომობილი დღეში 80–110 ლარიდან ჯდება, ადრეული ჯავშნით უფრო იაფი. ნავიგაცია ოფლაინ ჩამოტვირთეთ: ხეობაში კავშირი წყდება, ხოლო კაშხლისკენ გადასახვევი პატარა აბრით არის მონიშნული და სიჩქარეზე ადვილად გამოგრჩებათ.

როდის ჩახვიდეთ და რა წაიღოთ

კაშხალი მთელი წელი ღიაა, საუკეთესო პერიოდი კი მაისიდან ოქტომბრამდეა. ზაფხულში წყალსაცავი სავსეა და წყლის ფერი ყველაზე ინტენსიურია. შემოდგომაზე ხეობის ფერდობები ყვითლდება და ხალხიც ნაკლებია. ზამთარში გრაფიკი შემოკლებულია, ჯვრის ზემოთ მესტიის გზა კი შეიძლება გართულდეს.

რა წაიღოთ:

• ქარსაფარი ქურთუკი. მოედანზე ხეობიდან სიგრილე მოდის და აქ დაბლობთან შედარებით ბევრად გრილა
• კომფორტული ფეხსაცმელი: მარშრუტის ნაწილი ფეხითაა, საფარი არათანაბარია
• ნაღდი ფული და პირადობის დამადასტურებელი საბუთი შეღავათიანი ფასისთვის
• დამუხტული ტელეფონი ოფლაინ რუკებით, ხეობაში კავშირი არასტაბილურია
• წყალი და საჭმელი, ადგილზე მათი ყიდვა არ შეიძლება

მოკლედ მთავარი

ენგურის კაშხალი კავკასიაში ყველაზე მაღალია და მსოფლიოს პირველ ათეულში შედის. სადამკვირვებლო მოედანი 270 მეტრიან ვარდნაზე 12 ლარი და დაახლოებით ერთი საათი ჯდება, მოკლე და სრული ტური კი მხოლოდ ათი კაციდან ტარდება. საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მხოლოდ ჯვრამდე მიდის, ამიტომ მანქანა აქ ნამდვილად წყვეტს საქმეს: ზუგდიდიდან 35 კილომეტრი, ქუთაისიდან დაახლოებით 140. იმავე გზაზე შემდეგ სვანეთი იწყება, და კაშხალი ბუნებრივად ჯდება მესტიისკენ მიმავალ დღეში.