საქართველო 7 დღეში მანქანით: მარშრუტი პირველი მოგზაურობისთვის

ერთი კვირა საქართველოში მანქანით არჩევანს ნიშნავს. ქვეყანა პატარაა, მაგრამ მთის გზებზე სწრაფად ვერ იმოძრავებ, და ყველაფრის ერთბაშად ნახვის მცდელობა შვებულებას ყოველდღიურ რვასაათიან საჭესთან ჯდომად აქცევს. ქვემოთ არის მარშრუტი, რომელსაც პირველი მოგზაურობისთვის გირჩევთ: დედაქალაქი, მთები ჩრდილოეთით, მწვანე დასავლეთი კანიონებითა და მღვიმეებით, საკურორტო ბორჯომი და უძველესი კლდის ქალაქი თბილისში დაბრუნების გზაზე.

ეს წრე ოდომეტრზე დაახლოებით 1050–1150 კმ-ია. ერთი დღე გრძელია, დანარჩენები მშვიდი, სადილის, ფოტოებისა და გზის შუაგულში მოულოდნელად გაჩერებული ძროხისთვის საკმარისი მარაგით. ღამეს ოთხ ადგილას გაათევთ: თბილისში, სტეფანწმინდაში, ქუთაისში და ბორჯომში.

მარშრუტი მოკლედ

კილომეტრები მიახლოებითია: ნავიგატორი სასტუმროსა და იმის მიხედვით, რამდენჯერ გადაუხვევთ სანახავ წერტილთან, ცოტა განსხვავებულ ციფრებს გაჩვენებთ. საჭესთან გატარებული დრო სუფთაა, გაჩერებების გარეშე.

წრის მიმართულების შესახებ. მთებს დასაწყისში მარტივი მიზეზით ვსვამ: ჯვრის უღელტეხილი ამინდზეა დამოკიდებული და თუ მეორე დღეს დაიკეტება, გეგმის გადასაწყობად მთელი კვირა გრჩებათ. ყაზბეგს ბოლოსთვის თუ გადადებთ, დაკეტილი უღელტეხილი იმას ნიშნავს, რომ მოგზაურობის მთავარ ხედს საერთოდ ვეღარ ნახავთ.

როდის წავიდეთ და რომელი დღიდან დავიწყოთ

ამ მარშრუტისთვის საუკეთესო თვეებია მაისი–ივნისი და სექტემბერი–ოქტომბერი. უღელტეხილი ღიაა, დასავლეთში ხვატი არ არის, კანიონებში კი წყალი სავსეა. ივლისი და აგვისტოც გამოდგება, მაგრამ ქუთაისში შეიძლება +35 იყოს, გერგეტთან კი შაბათ-კვირას პარკინგი გადატვირთულია. თვეების მიხედვით დაწვრილებით მასალაში როდის ვიმოგზაუროთ საქართველოში.

შეამოწმეთ დასვენების დღეები: ორშაბათობით დაკეტილია მარტვილისა და ოკაცეს კანიონები, ასევე სტალინის მუზეუმი გორში. ყველაზე მოსახერხებელია შაბათს დაწყება. მაშინ ორშაბათი მესამე დღეს, ჩრდილოეთიდან დასავლეთისკენ გადასვლას დაემთხვევა, როცა ბენზინგასამართი სადგურებისა და სადილის გარდა მაინც არაფერი გჭირდებათ.

დღე 1. თბილისი მანქანის გარეშე

პირველ დღეს საჭის გარეშე გავატარებდი. ძველ ქალაქში ვიწრო ქუჩები და ცალმხრივი მარყუჟებია, პარკირებაც ადვილი არ არის, ყველაფერი მთავარი კი ფეხით შემოივლება: მეტეხი, აბანოთუბნის გოგირდის აბანოები, საბაგირო ნარიყალამდე, რუსთაველის გამზირი, საღამო მთაწმინდაზე. სეირნობის მზა გეგმა მასალაშია თბილისი ერთ დღეში.

მანქანის აღება ლოგიკურია მეორე დღის დილით, გამგზავრების წინ. ეს ქირის ერთი დღით ნაკლებია და სასტუმროსთან პარკირების თავის ტკივილიც აღარ გექნებათ. თუ ღამით ჩამოფრინდებით, დილისთვის მანქანის გადმოცემაზე სასტუმროსთან ან აეროპორტში შეთანხმდით. ქალაქში მიწოდებით მანქანების არჩევანი გვერდზეა მანქანის ქირაობა თბილისში.

დღე 2. საქართველოს სამხედრო გზა: მცხეთა, ანანური, გუდაური, ყაზბეგი

~170 კმ, 3–3,5 საათი საჭესთან, სინამდვილეში მთელი დღე. ღამისთევა სტეფანწმინდაში.

ცხრა საათამდე გაემგზავრეთ. დილით გზაზე ნაკლები სატვირთოა, მყინვარწვერის ღრუბლის გარეშე დანახვის შანსიც მეტია.

პირველი გაჩერება ქალაქიდან ოც წუთშია. მცხეთა, ძველი დედაქალაქი: სვეტიცხოვლის ტაძარი და ჯვრის მონასტერი კლდეზე, მდინარეების შესართავის თავზე. ყველაფერს საათნახევარი ჰყოფნის, ხოლო თუ მხოლოდ ხედი გინდათ, ადით ჯვარზე და ისევ ტრასაზე დაეშვით.

შემდეგ არაგვის ხეობა ჟინვალის წყალსაცავთან და ანანურის ციხესთან გიყვანთ, რომლის კოშკებიც პირდაპირ წყლის თავზე დგას. დათვალიერებას ორმოცი წუთი სჭირდება, კიდევ ათი გზისპირა თაფლსა და ჩურჩხელას. მერე ხინკალი ფასანაურში, გუდაური, ხალხთა მეგობრობის თაღი ხრამის თავზე და დღის უმაღლესი წერტილი, ჯვრის უღელტეხილი (~2379 მ).

სტეფანწმინდაში ჩვეულებრივ ნაშუადღევს, სამი-ოთხი საათისთვის ჩადიხართ. დაბინავდით და ადით გერგეტის ეკლესიამდე: 2018 წლიდან იქამდე მოასფალტებული სერპანტინი ადის, ზაფხულში ჩვეულებრივი მსუბუქი მანქანით 15–20 წუთია, ტაძრის კედლებთან პარკინგი უფასოა. ფეხით, ბილიკით ერთი მიმართულებით საათი-საათნახევარი გამოდის. ქალებისთვის თავსაფარი და კაცებისთვის გრძელი შარვალი ჯობია თან იქონიოთ, თუმცა შესასვლელთან მოსასხამები ჩვეულებრივ აწყვია.

რატომ ღამისთევა და არა ერთდღიანი გასვლა თბილისში დაბრუნებით: მყინვარწვერი ახირებულია და შუადღის შემდეგ ხშირად ღრუბელში ეხვევა. დილით ცა უფრო ხშირად მოწმენდილია და მთას სასტუმრო სახლის ფანჯრიდანაც დაინახავთ, თუნდაც წინა დღეს დამალული ყოფილიყო. სეზონზე სტეფანწმინდაში საცხოვრებელი ჯობია წინასწარ დაჯავშნოთ.

რა წაიღოთ ზემოთ, ივლისშიც კი: ქურთუკი, კარგი ფეხსაცმელი, ნაღდი ფული. მთის დღეების სრული სია შეკრებილია მთაში გამგზავრებამდე საკონტროლო სიაში.

დღე 3. გრძელი გადასვლა დასავლეთისკენ

~340 კმ, 5–5,5 საათი საჭესთან, სადილითა და გაჩერებებით 7–8 საათი. ღამისთევა ქუთაისში.

ეს მარშრუტის ყველაზე მძიმე დღეა. გზა ერთია: საქართველოს სამხედრო გზით დაბლა მცხეთამდე (დაახლოებით 135 კმ და 2,5 საათი, იგივე სერპანტინი საპირისპირო მიმართულებით), იქ E60 მაგისტრალზე გასვლა და კიდევ დაახლოებით 210 კმ დასავლეთით ქუთაისამდე.

სამაგიეროდ, გზის დასავლეთი ნაწილი შესამჩნევად აჩქარდა. 2025 წლის ბოლოდან რიკოთის უღელტეხილზე გამავალი ახალი ჩქაროსნული მონაკვეთი მთლიანად გაიხსნა, ათობით გვირაბითა და ხიდით, და ძველ სერპანტინზე სატვირთოების კოლონაში დგომა აღარ გიწევთ. მცხეთის შემდეგ ქუთაისამდე კარგ ასფალტზე დაახლოებით სამსაათიანი მშვიდი სვლა რჩება.

როგორ გავხადოთ დღე ასატანი:

• აისი და გამგზავრება დილის 9–10 საათზე. დილით კიდევ ერთხელ შეხედეთ მყინვარწვერს, ისაუზმეთ და დაუყოვნებლივ გაემგზავრეთ. გუდაურამდე დაშვება მზით ზურგს უკან გაცილებით სასიამოვნოა, ვიდრე ბინდში.
• ანანურსა და მცხეთას ნუ გაიმეორებთ. ისინი უკვე ნახეთ, გაიარეთ.
• ისადილეთ სადმე გორის ან ხაშურის მიდამოებში, გზის შუაში. ტრასაზე ხაჭაპურითა და მწვადით უამრავი გზისპირა რესტორანია.
• დღეს უფლისციხის ჩატევას ნუ ეცდებით. ის მეშვიდე დღეზეა, სახლისკენ მიმავალ გზაზე, როცა ძალა ჯერ კიდევ გექნებათ.

თუ ორშაბათი ამ დღეს დაემთხვა, როგორც ზემოთ გირჩიეთ, არაფერს კარგავთ: დაკეტილი მუზეუმები და კანიონები დღეს მაინც არ გჭირდებათ.

დღე 4. ქუთაისი, გელათი და პრომეთეს მღვიმე

~70 კმ, დაახლოებით 1,5 საათი საჭესთან. ღამისთევა ქუთაისში.

ქუთაისი, ქვეყნის მეორე ქალაქი, სამი ღამისთვის მოსახერხებელი ბაზაა: დასავლეთის ყველაფერი საინტერესო საათის სავალის რადიუსშია, საღამოს კი ერთსა და იმავე ოთახში ბრუნდებით და ჩემოდნის ხელახლა ჩალაგება არ გიწევთ. თავად ქალაქში ღირს ბაგრატის ტაძრამდე ასვლა ბორცვზე და მწვანე ბაზრის მონახულება. აქ მანქანის ჩაბარებაც შეიძლება და აღებაც, თუ ვინმე ადგილობრივ აეროპორტში ჩამოფრინდება: ვარიანტები გვერდზეა მანქანის ქირაობა ქუთაისში.

დილა გელათის მონასტერს დაუთმეთ, ცენტრიდან დაახლოებით 11 კმ-ში. ეს XII საუკუნეა, იუნესკოს ძეგლი, მოზაიკა აფსიდში და დავით აღმაშენებლის საფლავი კარიბჭესთან. საათი-საათნახევარი საკმარისია, დილით კი იქ ყველაზე მშვიდადაა.

სადილის შემდეგ გაემართეთ პრომეთეს მღვიმისკენ, დაახლოებით 20 კმ. შიგნით მთელი წლის განმავლობაში დაახლოებით +14-ია, მარშრუტი 1,4 კმ-ია, სურვილისამებრ კი მიწისქვეშა მდინარეზე ნავითაც გაისეირნებთ. ყოველდღე მუშაობს, დასვენების დღეების გარეშე, ცხელ დღეს კი მიწისქვეშა სიგრილე ბილეთსაც ამართლებს და რიგსაც.

საღამო შეგიძლიათ მეზობელ წყალტუბოში გაატაროთ: საკურორტო პარკი, რადონის აბაზანები და სტალინის ეპოქის უზარმაზარი მიტოვებული სანატორიუმები, სადაც ახლა ფილმებსა და ფოტოსესიებს იღებენ. მღვიმიდან იქამდე ათი წუთია.

დღე 5. კანიონები და ჩანჩქერი, ან რაჭა

კანიონებზე 120–150 კმ და 2,5–3 საათი საჭესთან, რაჭაზე დაახლოებით 240 კმ და 5 საათი. ღამისთევა ქუთაისში.

აქ მარშრუტი იყოფა და არჩევანი კომპანიის განწყობის მიხედვით ღირს.

ვარიანტი A: კანიონები. დასავლეთ საქართველოს კლასიკა. ოკაცეს კანიონი 140-მეტრიანი ხრამის თავზე კიდული ბილიკით, ქუთაისიდან დაახლოებით 50 კმ-ში ხონის გავლით. ფეხით იქით-აქეთ დაახლოებით სამი საათია, სალარო კი სამუშაო დღის დასრულებამდე იკეტება, ამიტომ გახსნისას მიდით. მისგან 5–8 კმ-ში კინჩხის ჩანჩქერია, სამსაფეხურიანი კასკადი ბილიკითა და სანახავი მოედნებით, მას საათზე ცოტა მეტი ჰყოფნის.

თუ ფეხით ბილიკის ნაცვლად წყალი გინდათ, არის მარტვილის კანიონი: ნავით სეირნობა ფირუზისფერ მდინარეზე კლდეებს შორის, ქუთაისიდან დაახლოებით 45 კმ-ში. მარტვილისა და ოკაცეს ერთ დღეში შეთავსება 8:30-ზე გამგზავრებისას შეიძლება, მაგრამ კინჩხა მაშინ უკვე საეჭვოა. მე სამიდან ორს ავირჩევდი და მესამეს არ გამოვეკიდებოდი: დასავლეთში დასაბრუნებელი მიზეზი მაინც დაგრჩებათ.

კიდევ ერთხელ შეგახსენებთ: ოკაცე და მარტვილი ორშაბათობით დაკეტილია.

ვარიანტი B: რაჭა ერთი დღით. მათთვის, ვისაც პირველი მთის დღე არ ეყო. ქუთაისიდან ტყიბულისა და ნაკერალის უღელტეხილის გავლით შაორის წყალსაცავამდე, XI საუკუნის ნიკორწმინდის ტაძრამდე და ამბროლაურამდე, ხვანჭკარის სამშობლომდე. დაახლოებით 110–120 კმ და 2,5 საათი ერთი მიმართულებით, მთელ გზაზე ასფალტია, მსუბუქი მანქანა მშვიდად გადის. ეს რეგიონის სწრაფი „ჭრილია“, სრულფასოვან რაჭას ორი-სამი დღე სჭირდება. ვარიანტი B მაისიდან ოქტომბრის შუა რიცხვებამდე ღირს: რაჭის სერპანტინი ვიწროა და განათების გარეშე, მოკლე დღეს მასზე უხერხულია.

დღე 6. ქუთაისი → ბორჯომი

~130 კმ, დაახლოებით 2 საათი საჭესთან. ღამისთევა ბორჯომში.

მოკლე გადასვლა, რის შემდეგაც თავად კურორტისთვის ნახევარი დღე რჩება. ქუთაისიდან აღმოსავლეთით ზესტაფონისა და სურამის გავლით, ხაშურთან კი ბორჯომის ხეობისკენ მოხვევა. ბოლო ოცდაათი კილომეტრი მტკვრის გასწვრივ, ტყიანი ფერდობებით, მთელი დღის ყველაზე ლამაზია.

ბორჯომში დიდი პროგრამა არ გჭირდებათ: ცენტრალური პარკი წყაროთი, სადაც წყალს პავილიონში პირდაპირ ონკანიდან აავსებთ, საბაგირო ქალაქის თავზე მდებარე პლატომდე, სეირნობა მდინარის გასწვრივ, თბილი გოგირდის აბანოები პარკის ზედა ნაწილში. ქალაქი დაახლოებით 850 მეტრის სიმაღლეზეა, ზაფხულში აქ ქუთაისზე გრილა და საღამოს ეს იგრძნობა. დასავლეთში ორი დატვირთული დღის შემდეგ ასეთი რიტმი სწორედ დროულია.

თუ ძალა და დღის სინათლე კიდევ გრჩებათ, სერპანტინით დაახლოებით ორმოც წუთში ზემოთ ბაკურიანია, ქალაქის იქით პლატოზე კი ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი იწყება. მაგრამ ეს უკვე სურვილისამებრ.

დღე 7. გორი, უფლისციხე და თბილისში დაბრუნება

~180 კმ, 2,5–3 საათი საჭესთან. ღამისთევა თბილისში ან გამგზავრება.

უკან ხაშურისკენ და ტრასით აღმოსავლეთით. საათზე ცოტა მეტში გორი იქნება: ციხე კლდეზე ქალაქის ხედით (შესვლა უფასოა) და სტალინის მუზეუმი სახლითა და ჯავშნიანი ვაგონით. მუზეუმი ორშაბათობით არ მუშაობს, ამიტომ შაბათს დაწყებისას იქ პარასკევს უპრობლემოდ მოხვდებით.

გორიდან დაახლოებით 15 კმ-ში, ქალაქიდან აღმოსავლეთით მიმანიშნებლის მიხედვით, დგას უფლისციხე, მტკვრის თავზე სამი ათასი წლის წინ კლდეში ნაკვეთი ქალაქი. გაითვალისწინეთ საათნახევარი-ორი საათი, შესვლა 15 ლარია, ქვის საფეხურები კი ადგილ-ადგილ პრიალამდეა გაცვეთილი, ამიტომ კარგძირიანი ფეხსაცმელი აქ გამოგადგებათ. ეს ადგილი კვირის კარგ ფინალად მეჩვენება: მონასტრებისა და კანიონების შემდეგ დგახართ დარბაზში, რომელიც ყველა მათგანზე დიდი ხნით ადრე გამოკვეთეს.

უფლისციხიდან თბილისამდე დაახლოებით 80 კმ-ია, საათზე ცოტა მეტი. თუ საღამოს მიფრინავთ, მანქანა ჯობია პირდაპირ აეროპორტში ჩააბაროთ: ასე პიკის საათში ცენტრში მეორედ შესვლა აღარ მოგიწევთ.

რა მანქანა ავიღოთ

ამ წრისთვის მაისიდან ოქტომბრამდე ჩვეულებრივი სედანი ან კომპაქტური ჰეტჩბეკი გამოდგება. მთელ მარშრუტზე ასფალტია, მათ შორის გერგეტისკენ აღმართზე, კანიონებისკენ მიმავალ გზაზე და რაჭისკენ ტყიბულის გავლით. ამ კვირისთვის დიდ ჯიპში ზედმეტის გადახდა საჭირო არ არის.

კროსოვერს მაინც განვიხილავდი, თუ სამი-ოთხი ხართ ჩემოდნებით ან სერპანტინზე უფრო მაღლა ჯდომა გინდათ. კლირენსი გამოგადგებათ კანიონებთან ხრეშიან პარკინგებზე და სასტუმრო სახლებისკენ მიმავალ სოფლის გზებზე. ასეთი მანქანების შერჩევა გვერდზეა კროსოვერები და ჯიპები, კლასების შედარება სხვადასხვა სცენარისთვის კი მასალაში რა მანქანა ავირჩიოთ საქართველოში.

რა გაითვალისწინოთ დაჯავშნისას:

• ერთი კვირა და 1100 კმ. შეამოწმეთ გარბენის ლიმიტი ხელშეკრულებაში, თუ ასეთი არსებობს. ამ წრეზე საშუალოდ დღე-ღამეში 150–200 კმ გამოდის.
• აკრძალული ზონები. თრუსოს ხეობა, თუშეთი, უშგული და ზოგიერთი მაღალი უღელტეხილი გაქირავების ხელშეკრულებების უმეტესობაში აკრძალულია ჯიპებისთვისაც კი. ჩვენს მარშრუტში ისინი არ შედის, მაგრამ კობთან თრუსოსკენ გადახვევის ცდუნება ჩნდება.
• საწვავი. მთის მონაკვეთების წინ შეავსეთ ავზი: თბილისში ან მცხეთაში ყაზბეგამდე, ქუთაისში რაჭამდე.
• დაბრუნება სხვა ქალაქში. თუ კვირის დასავლეთში დასრულება და ქუთაისიდან გაფრენა გირჩევნიათ, დაბრუნების პირობები წინასწარ დააზუსტეთ. მაშინ წრე ბრუნდება: თბილისი, უფლისციხე, ბორჯომი, ქუთაისი, ყაზბეგი კი დასაწყისში ცალკე დღედ უნდა დატოვოთ.

ზამთარში ეს მარშრუტი სხვანაირად მუშაობს

დეკემბრიდან მარტამდე წრის ამ სახით დაგეგმვა არ ღირს, ან ყოველ შემთხვევაში სათადარიგო ვარიანტი უნდა გქონდეთ. მიზეზები:

• ჯვრის უღელტეხილს რეგულარულად კეტავენ ზვავსაშიშროების გამო, ზოგჯერ რამდენიმე საათით, ზოგჯერ ერთი-ორი დღით. სტატუსი წინა დღით და დილით გამგზავრებამდე შეამოწმეთ.
• 1 დეკემბრიდან 1 მარტამდე სათხილამურო კურორტებისკენ მიმავალ გზებზე ზამთრის საბურავი სავალდებულოა: ეს არის მთელი საქართველოს სამხედრო გზა გუდაურამდე და ყაზბეგამდე, ასევე ბორჯომი — ბაკურიანი. რიკოთის ახალი ტრასა ამ სიაში არ შედის, მაგრამ ღია მონაკვეთებზე იქ მოყინვა ხდება. ყაზბეგისთვის სრულწამყვანი მანქანა გჭირდებათ ან სულ მცირე კროსოვერი კარგი ზამთრის საბურავებით, და ეს დაჯავშნისას უნდა თქვათ.
• ოკაცეს წვიმასა და თოვლში კეტავენ, ბილიკი სახიფათო ხდება. ვარიანტი B-ში რაჭა ზამთარში ამოშალეთ.
• დღის სინათლე მოკლეა, დეკემბერში საღამოს ხუთ საათზე ბნელდება. გრძელი მესამე დღე სიბნელესა და თოვლში გამოცდად იქცევა.

თუ უღელტეხილი დაკეტილია ან ამინდი წინააღმდეგაა, მეორე და მესამე დღე კახეთით შეცვალეთ: სიღნაღი, ბოდბე, თელავი, მარნები. სიღნაღამდე თბილისიდან დაახლოებით ორი საათია ველის გზით, უღელტეხილების გარეშე, მარშრუტის დეტალები მასალაშია თბილისიდან კახეთში მანქანით. დასავლეთისკენ მაშინ თბილისიდან გადიხართ: ქუთაისამდე დაახლოებით 230 კმ და სამი საათია სტეფანწმინდიდან 340 კმ-ის ნაცვლად, და წრის დანარჩენი ნაწილი შენარჩუნდება. ყველაფერი ზამთრის გზებზე, საბურავებსა და თოვლზე შეკრებილია გიდში საქართველო ზამთარში.

რა არ იქნება ამ კვირაში

რა დავტოვე შეგნებულად მიღმა:

• სვანეთი. თბილისიდან მესტიამდე 450–470 კმ და 8–9 საათია, მას ცალკე მინიმუმ სამი-ოთხი დღე სჭირდება. ამ კვირაში მისი ჩატევა მხოლოდ ყაზბეგისა და მთელი დასავლეთის ხარჯზეა შესაძლებელი. თუ თქვენთვის მთავარი მთებია, მოგზაურობა სვანეთის გარშემო ააწყვეთ.
• ზღვა. ბათუმის დამატება ქუთაისიდან შეიძლება, ეს კიდევ 150 კმ-ია ერთი მიმართულებით. მაგრამ სანაპიროზე ერთი დღე ნიშნავს კანიონების ან ბორჯომის დაკარგვას, სრულფასოვანი სანაპირო დასვენება კი მაინც არ გამოვა.
• თუშეთი. აბანოს უღელტეხილი მხოლოდ ზაფხულშია ღია, გზა მძიმეა და იქ ქირაული მანქანით წასვლა არ შეიძლება.
• კახეთი. ცალკე რეგიონი ორი დღისთვის. ამ მარშრუტში ის დაკეტილი უღელტეხილის შემთხვევისთვის სათადარიგო ვარიანტია და არა სავალდებულო ნაწილი.
• ვარძია. კლდეში ნაკვეთი მონასტერი ბორჯომიდან 100 კმ-ში. თუ გრძელი დღისთვის მზად ხართ, შეგიძლიათ მეექვსე დღეს ბორჯომში დასვენების ნაცვლად დაამატოთ, მაგრამ მაშინ მეშვიდე დღე დატვირთული გამოვა.

თითოეული ეს წერტილი მეორე მოგზაურობაში კარგად ჯდება. ბევრი, ვინც საქართველოში „ერთი კვირით“ ჩამოვიდა, ერთი წლის შემდეგ სწორედ სვანეთისთვის ან ზღვისთვის ბრუნდება.

თუ კვირის გაწელვა გინდათ

რვა-ცხრა დღით მარშრუტში მარაგი ჩნდება. მე სტეფანწმინდაში მეორე ღამეს დავამატებდი (გველეთის ჩანჩქერი, სეირნობა გერგეტის გარშემო, უბრალოდ სიჩუმე), კანიონებსა და რაჭას ორ ცალკე დღეზე გავანაწილებდი, ბოლოს კი თბილისში ერთ თავისუფალ დღეს დავტოვებდი ბაზრებისა და ღვინისთვის. ცხრა დღეზე ეს წრე უკვე აღარ ჰგავს რბოლას.

შეჯამება

შვიდ დღეში მანქანით პირველი მოგზაურობა საქართველოში გასაგებ წრედ ეწყობა: თბილისი, საქართველოს სამხედრო გზა მყინვარწვერის ძირას ღამისთევით, სამი ღამე ქუთაისში გელათით, მღვიმითა და კანიონებით, ბორჯომი და უფლისციხე სახლისკენ მიმავალ გზაზე. ყველაზე მძიმე დღე ერთია, მესამე, და ის წინასწარ უნდა მიიღოთ. დაიწყეთ შაბათს, რომ ორშაბათობით დაკეტილ კანიონებს არ წააწყდეთ, მთებში ადრე გაემგზავრეთ და გახსოვდეთ კახეთის გეგმა იმ შემთხვევისთვის, თუ ჯვრის უღელტეხილს დაკეტავენ.