ტრუსოს ხეობა: როგორ მივხვდეთ და საით ვიარო ფეხით

ტრუსოს ხეობა იწყება ყაზბეგიდან დაახლოებით 17 კმ-ში სამხრეთით, სოფელ ყობთან, საქართველოს სამხედრო გზაზე, სადაც გვერდზე გადის მიწის გზა ხეობისკენ. აქ ასფალტი მთავრდება. ამ მიწის გზით მანქანით მისვლა შესაძლებელია მდინარეზე გადებულ ხიდამდე, თუმცა გზა უკვე ამ მონაკვეთზეც საკმაოდ ცუდია. ხიდის შემდეგ კი გზა ნამდვილად უარესდება, ზოგან პირდაპირ ხრამის კიდეზე გადის, და იქ წასვლა არც საკუთარი მანქანით ღირს, არამედ მითუმეტეს ქირავნობის ავტომობილით.

რატომ მიდიან აქ

ყაზბეგის ირგვლივ სხვა, უფრო დასახლებულ ხეობებთან შედარებით, ტრუსო თითქმის ცარიელია: მიტოვებული ოსური სოფლები, მინერალური წყაროები ნარინჯისფერი და თეთრი ტრავერტინის ნაშრობებით, ბუშტულა მინერალური ტბა აბანო, და ხეობის ბოლოს, გორაზე, ზაქაგორის ციხის ნანგრევები, სადაც შემორჩენილია თავდაცვითი კოშკის ნაწილი და ხეობის პანორამა იშლება. ხეობა ფეხით სავალია დასავლეთისკენ დაახლოებით 22 კმ-ზე, სადაც იწყება საზღვარი სამხრეთ ოსეთთან. სწორედ ზაქაგორთან მთავრდება ხეობის სავალი ნაწილი.

როგორ მივხვდეთ: მანქანით მხოლოდ ხიდამდე

თბილისიდან ყაზბეგამდე დაახლოებით 150 კმ-ია სამხედრო გზით, ასფალტი მთელ გზაზე კარგ მდგომარეობაშია. თავად ყაზბეგამდე და გერგეთის სამების ეკლესიამდე ჩვეულებრივი მანქანა ყოველგვარი პრობლემის გარეშე მიდის, ტრუსოსა და მეზობელ ჯუთის ხეობისთვის კი საჭიროა ჯიპი, მაშინ როცა კახეთისკენ ან თავად ყაზბეგისკენ სავალად სრული წამყვანი არ არის საჭირო.

ქირავნობის მანქანით სიტუაცია უფრო მარტივია: იქ საერთოდ არ შედის, მიუხედავად იმისა, სად სრულდება ფიზიკურად სავალი გზა. ტრუსო, ჯუთა, თუშეთი და კიდევ რამდენიმე მთიანი რეგიონი პირდაპირ არის ჩამოთვლილი ქირავნობის ხელშეკრულებებში, როგორც ზონები, სადაც მანქანით შესვლა აკრძალულია, დაზღვევა კი მიწის გზებზე საერთოდ არ მოქმედებს, ასე რომ ნებისმიერი დაზიანება ან შემთხვევა ამ გზებზე მოიჯარის პასუხისმგებლობა ხდება. მიზეზი ფორმალური არ არის: ხიდის შემდეგ ვიწრო მიწის ბილიკი ზოგან პირდაპირ მდინარის ხრამის კიდეზე გადის, და გამოცდილ მძღოლებსაც კი კროსოვერებზე იქ საბურავები უსკდებათ და ძირი ეხეხებათ, რასაც ზოგჯერ დაზიანებული ბამპერიც და საკმაოდ ძვირი შეკეთებაც მოსდევს.

ორიენტირი, სადამდეც შეიძლება მისვლა და სადაც გაჩერება ღირს: წერტილი რუკაზე, ხიდის გვერდით. ლოგიკა ქირავნობის მანქანით მოგზაურობისას მარტივია: ასფალტით მიდიხართ ყობთან შესახვევამდე, შემდეგ მიწის გზით ამ წერტილამდე, მანქანას აჩერებთ და აქედან ფეხით აგრძელებთ გზას. მარშრუტზე ამაღლება პრაქტიკულად არ არის, ასე რომ სიარული ადვილია.

თუ გინდათ უფრო შორს წასვლა ქირავნობის მანქანის რისკის გარეშე, ხეობის შესასვლელთან სოფლებში ადგილობრივები სთავაზობენ გადაყვანას საკუთარი ჯიპებით ტრავერტინებამდე ან ციხესთან უფრო ახლოს, ეს ვარიანტი კარგია, თუ დროში შეზღუდული ხართ ან გრძელი ფეხით სიარულისთვის მზად არ ხართ.

ფეხით მარშრუტი: რას ვხედავთ და რა თანმიმდევრობით

პარკინგის წერტილიდან ბილიკი მდინარეს გასდევს პრაქტიკულად ამაღლების გარეშე, ეს ძირითადად ბრტყელი მიწის გზაა სერიოზული სიმაღლის ცვლილების გარეშე. სრული მარშრუტი ზაქაგორის ციხემდე და უკან 6–7 საათს და დაახლოებით 22 კმ-ს მოითხოვს, თუ ხეობის დასაწყისიდან ნანგრევებამდე და უკან ივლით. თუ გზის შემოკლება გინდათ, შეგიძლიათ მხოლოდ მინერალურ წყაროებამდე და აბანოს ტბამდე ჩახვიდეთ და უკან გაბრუნდეთ, ამას შესამჩნევად ნაკლები დრო სჭირდება.

მარშრუტის წერტილები თანმიმდევრობით:

1. მინერალური წყაროები და ტრავერტინები — პირველი ნაშრობები ჩანს უკვე ხეობის დასაწყისში, წყალი ზედაპირზე ამოდის დამახასიათებელი გოგირდის სუნით.
2. აბანოს ტბა — პატარა მინერალური აუზი ფსკერიდან ამომავალი ნახშირორჟანგის ბუშტულებით, წყალი ცივი და გამჭვირვალეა.
3. სოფელი ქეთრისი — ნახევრად დანგრეული ოსური სოფელი შემორჩენილი საგუშაგო კოშკით, ახლოს არის მონასტერი, სადაც შეიძლება დასვენება.
4. ზაქაგორის ციხე — ნანგრევები გორაზე, ხეობის სავალი ნაწილის ბოლოს, ძირში კი სასაზღვრო პოსტია.

რა წავიღოთ და როდის ავირჩიოთ დრო

ხეობის მოსანახულებლად სეზონი მაისიდან ოქტომბრამდე გრძელდება, ზამთარსა და შუალედურ პერიოდში გზა და ბილიკი თოვლით შეიძლება დაიხუროს, შესასვლელი კი ჩვეულებრივ მხოლოდ მაისში ან ივნისში იხსნება. გამგზავრებამდე ღირს გზის მდგომარეობის დაზუსტება ყაზბეგის ეროვნული პარკის სტუმართა ცენტრში, სტეფანწმინდაში, ან georoad.ge-ის გვერდზე.

თან იქონიეთ პასპორტი ან პირადობის მოწმობა: ზაქაგორის ციხესთან სასაზღვრო პატრული მოძრაობს, და შეიძლება პირადობის დადასტურება მოგთხოვონ. აბანომდე, ქეთრისამდე და თავად ციხემდე სავალისთვის ნებართვა არ არის საჭირო, ნებართვა მხოლოდ მაშინ სჭირდებათ, ვინც კელიწადის ტბისკენ გაგრძელებას გეგმავს. აღჭურვილობიდან საკმარისია მოხერხებული დახურული ფეხსაცმელი, წყალი და მზისგან დაცვა, მარშრუტზე ტექნიკურად რთული მონაკვეთები არ არის, ჩრდილი კი ხეობაში თითქმის არსად გვხვდება.

მოკლედ თუ ვთქვათ

მანქანით ტრუსოს ხეობაში მისვლა შესაძლებელია მხოლოდ მდინარეზე გადებულ ხიდამდე (იხილეთ წერტილი რუკაზე ზემოთ), გზა იქამდეც ცუდია, ხიდის შემდეგ კი ჩვეულებრივი მანქანისთვის თითქმის გაუვალია. ქირავნობის მანქანით ეს მიწის გზა საერთოდ აკრძალულია, გზის მდგომარეობის მიუხედავად, ასე რომ მანქანა მარშრუტის დასაწყისში დატოვეთ და ფეხით განაგრძეთ. თან იქონიეთ საბუთი, და გეგმაზე დღის ნახევარი დაუთმეთ ზაქაგორის ციხემდე მისასვლელად, ან ნაკლები, თუ აბანოს ტბასა და წყაროებთან ჩერდებით.