Tiflis Botanik Bahçesi: fiyatlar, girişler ve yarım günlük rota

Gürcistan Ulusal Botanik Bahçesi, Narikala Kalesi'nin hemen arkasında, Tsavkisistskali Nehri'nin boğazında yaklaşık 130 hektar kaplıyor. Yetişkin bileti 4 lari, bahçe her gün 9.00'da açılıyor. Su kenarındaki kısa tur için bir buçuk saat yetiyor, üst teraslarla birlikte bütün alan için yarım gün ayırın. Tiflis gününü planlıyorsanız bahçe, bir günlük rotayla ve şehir parkları derlemesiyle iyi birleşiyor.

Buradan ne beklemeli

Tiflis Botanik Bahçesi, biçilmiş çimenleri ve her çalının önünde tabelası olan bir Avrupa parkına pek benzemiyor. Burası patikaları, köprüleri, göletleri ve eski istinat duvarı kalıntıları olan ormanlık bir boğaz. Terasların bir kısmı Gürcü krallarının döneminde yapılmış: bu yamaçtaki bahçeler, botanikten çok önce, XVII. yüzyıldan itibaren anılıyor.

Resmî kuruluş tarihi 1845 kabul ediliyor; Kafkas valisi Vorontsov'un talimatıyla Transkafkasya'nın ilk botanik bahçesi burada kurulmuş. Neredeyse bir yüzyıl boyunca bölgenin başlıca bilim merkezi olarak kaldı: Kafkas florası incelendi, getirilen bitkiler iklime alıştırıldı. Doksanlı yıllarda finansman ortadan kalktı, koleksiyonların bir kısmı yok oldu, seralar sürekli elektrik kesintilerinden zarar gördü.

Bugün bahçe eşit olmayan biçimde bakımlı. Alt kısım düzene sokulmuş, yukarı çıktıkça burası yollu sıradan bir ormana benziyor. Kimileri için bu bir eksi. Bana göre tersine: Meydan'dan on beş dakika uzakta yirmi dakika yürüyüp tek bir insana rastlamayabiliyorsunuz.

Botanik bahçesine giriş kaç lari ve saatleri ne

Fiyatlar sembolik ve yıllardır öyle kalıyor:

• Yetişkin bileti: 4 lari
• Öğrenci: 1 lari
• Okul öğrencisi: 0,5 lari
• Aile: 6 lari
• Okul öncesi çocuklar: ücretsiz
• Tropikal bitkiler serası: +1 lari

Yanınıza küçük nakit alın. Gişede POS var ama her zaman çalışmıyor, sabah dokuzda 100 lariyi bozacak bir şey de bulunmuyor.

Bahçe her gün, tatil günü olmadan, 9.00'da açılıyor. Yazın kapılar 19.30 civarı kapanıyor, kışın daha erken, 18.00'e yakın. Bilet satışı kapanıştan kabaca bir saat önce duruyor, bu yüzden son dakika gelmenin anlamı yok.

Ekimde bir keresinde beşi biraz geçe girdim ve üst köprüye kadar gidip dönmeye yetişeceğimden emindim. Yetişemedim. Boğazda hava, yukarıdaki şehirden belirgin biçimde daha erken kararıyor ve son yirmi dakika çakılda neredeyse el yordamıyla indim. Ekimden marta öğleden sonra üçten önce gelmek daha iyi.

İki giriş: yukarıdan Narikala'dan mı, aşağıdan hamamlardan mı

Alt (ana) giriş, Botanikuri sokağında, kükürtlü hamamlardan iki yüz metre kadar uzakta. Cuma Camii'nin yanından sokak yukarı yürüyorsunuz, kapı solda kalıyor. Gişe, alan planı, kafe, çocuk oyun alanı ve içme suyu kaynağı burada.

Üst giriş, Narikala Kalesi'nin yanında. Oraya en hızlı yol: Rike Parkı'ndan teleferikle üst istasyona, sonra kalenin yanından tabelaları izleyerek yürüyüp merdivenden aşağı. Teleferikle çıkış birkaç dakika sürüyor, şehirde bir günle birleştirmek rahat oluyor.

Legvtahevi tarafından bir kapı daha var ama her zaman açık olmuyor, ona güvenmeyin.

Tek bir seçenek belirleyecekseniz yukarıdan girip aşağı inin. Bahçedeki yükseklik farkı ciddi ve “aşağı gidiyorum” ile “yukarı gidiyorum” arasındaki fark onuncu dakikada hissediliyor. Yarım güne oturan halka şöyle:

1. Arabayı Rike Parkı'nın yanında bırakmak.
2. Teleferikle Narikala'ya çıkmak, seyir terasında oyalanmak.
3. Bahçeye üst kapıdan girip şelaleye ve köprülere inmek.
4. Alt kapıdan kükürtlü hamamlara ve Legvtahevi şelalesine çıkmak.
5. Nehir kıyısı boyunca Rike'ye dönmek, yürüyerek on beş dakika kadar.

Narikala'dan bahçenin ortasına bir zipline da gidiyor: 270 metre halat, yaklaşık 50 lari. Sezonda ve hava iyiyken çalışıyor, yağmurda ve kışın kapalı olabiliyor.

İçeride neler görülür

• 24 metre yüksekliğinde şelale. Bahçenin ana noktası ve yazın fotoğraf çektirmek isteyenlerin kuyruk oluşturduğu tek yer.
• Şelalenin üstündeki kemer köprü, 1914 yapımı. Buradan bahçenin alt kademesi, şehir ve karşıdaki sıradağ görünüyor.
• Tsavkisistskali üzerinde üç köprü. Birincisi doğrudan girişte, ikincisi şelalenin üstünde, üçüncüsü akıntının aşağısında.
• Japon bahçesi. Küçük ve derli toplu ama burası Kyoto değil. Yol üstünde uğramaya değer, özel olarak gitmeye gerek yok.
• Tropikal bitkiler serası. Boyutu mütevazı, koleksiyon acil elektrik kesintilerinden sonra bir daha toparlanamadı. Bir lariye merak edilir ama büyük beklentiyle gidilirse üzücü.
• Bambu çalılıkları, servi yolu, sekoyalar, sedirler, porsuk ağacı. Sekoyalar burada yetişkin, sıkı bir grup hâlinde duruyor.
• Azerbaycan panteonu ve tohum bankası binası, ana patikadan ayrılan bir yan kolda. Panteonda yazar Mirza Fatali Ahundov gömülü.
• Taş bahçe, göletler ve gül bahçesi, tarihî kısma daha yakın.

Şelalenin üstündeki köprünün yanında hava üst teraslardan hep iki derece kadar daha soğuk ve belirgin biçimde ıslak taş kokuyor. Temmuz sıcağında öğleye doğru özellikle oraya inip en kavurucu saati suyun kenarındaki bankta geçiriyorum. Bir uyarı: yazın nehrin yanında çok sinek oluyor, böcek kovucu fazlalık olmuyor.

Rotalar ve ne kadar zaman ayrılmalı

Küçük halka: 1300 metre, 1-1,5 saat. Alt girişten orta köprü, kral parkının tarihî kısmı ve tekrar alt köprü. Göletlerin, Japon bahçesinin ve kafenin yanından geçiyor. Bahçe sizde Narikala ile hamamlardan sonra üçüncü sıradaysa uygun.

Orta seçenek: 2,5-3 saat. Küçük halka artı üst köprüye ve teraslara tırmanış, Narikala'nın yanındaki kapıdan çıkışla.

Bütün bahçe: 4-5 saat. Bu artık yan patikalarla, panteonla ve asfaltın da insanların da bittiği uzak kesimlerle sekiz kilometre kadar süren tam bir yürüyüş.

Tabela az ve bahçeye asıl itirazım bu. Patikalar çatallanıyor, bazı kollar çıkmaz sokağa ya da çalılığa dayanıyor, çevrimdışı haritalar da yolların hepsini göstermiyor. Burada kaybolacak yer yok: boğaz dar, aşağıda nehir var, inişin nerede olduğu her zaman belli. Ama fazladan bir saat yürümek çok kolay.

Kaplama karışık. Aşağıda asfalt ve karo, yukarıda çakıl ve sıkışmış toprak. Yağmurdan sonra toprak bölümler kaygan oluyor, özellikle inişlerde.

Ne zaman gelmek daha iyi

• Nisan ve mayıs. Çiçeklenme, süsenler, leylaklar, en yoğun yeşil. Gölge için değil bitkiler için geliyorsanız en iyi zaman.
• Haziran, temmuz, ağustos. Sıcak ama boğaz ve nehir kurtarıyor. Sabah 11'den önce ya da 17'den sonra gelin.
• Ekim. Yapraklar, yumuşak ışık, neredeyse boş. Buradaki en sevdiğim ay.
• Kış. Bahçe saydam duruyor, arazi ve eski duvarlar iyi okunuyor. Yukarıda çamurlu olabiliyor.

Haftanın günlerine göre fark küçük. Hafta sonu alt girişte çocuklu Tiflisli aileler toplanıyor ama orta köprünün üstünde hangi gün olursa olsun neredeyse kimse olmuyor.

Botanik bahçesine arabayla nasıl gidilir ve araba nereye bırakılır

Bahçe tarihî merkezde, yani oraya gitmek park etmekten daha kolay. Tiflis Havalimanı'ndan yaklaşık 20 km, trafiksiz 25-35 dakika.

Abanotubani çevresindeki sokaklar dar, bir kısmı tek yön; sezonda boş yer neredeyse bulunmuyor. Merkez mahalleler bölgesel saatlik park kapsamında: bölgeye göre saati 1 ile 3 lari. Bölge tipi ve tarife “P” tabelasının altındaki levhada yazıyor, ödeme, park otomatı ya da uygulama üzerinden araç plakasıyla yapılıyor. Kiralık araçlarda yıllık park aboneliği genelde sahibi tarafından ödenmiş oluyor ama merkezdeki saatlik bölgeler ayrı sayılıyor: aracı teslim alırken bu noktayı netleştirin; ayrıntı Tiflis'te park etme rehberinde ve kiralamanın temelleri yazısında.

Pratikte en rahatı, arabayı Rike Parkı'nın yanındaki ücretli otoparka bırakıp sonra yürümek ya da teleferikle çıkmak. İkinci seçenek, yer bulma şansınız varsa Pirosmani anıtı ve Meydan çevresi.

Botanik Bahçesi, şehir dışı bir çıkışla aynı güne güzel oturuyor: Mtsheta yalnızca 25 km uzakta, oradan Cvari'ye tırmanış ve akşama Tiflis'e dönüş. Böyle bir rota için arabayı daha uçmadan önceden ayırtmak daha kolay. MY.DRIVE'da bütün ücretlerle birlikte nihai fiyat görünüyor ve aracı doğrudan havalimanından alıp ilk günü transfere harcamıyorsunuz.

Yanınıza ne almalı

• Tırtıklı tabanlı ayakkabı. Salon için spor ayakkabı değil, kesinlikle plaj terliği de değil.
• Küçük nakit, bilet ve sera için.
• Su. Su çeşmeleri var ama her patikada değil, üst kesimlerde ise hiç yok.
• Yiyecek. Kafe yalnızca alt girişte çalışıyor. İçeride yemek alınamıyor ama suyun kenarında piknik yapmayı kimse yasaklamıyor.
• Şapka ve böcek kovucu, yazın.
• Powerbank, çekim yapmayı planlıyorsanız: boğazda şebeke yer yer düşüyor ve telefon normalden hızlı bitiyor.

İlk seferinde bahçeye doğrudan kükürtlü hamamlardan sonra, düz tabanlı sandaletle gittim. Üst köprüden aşağı uzun bir çakıl inişi var ve son iki yüz metreyi korkuluğa tutunarak yan yan indim. Burada ayakkabı, mevsimden daha çok belirleyici.

Yakında neler var

Alt kapıdan çıktığınızda kükürtlü hamamlardan ve doğrudan şehrin içindeki şelalesiyle Legvtahevi Boğazı'ndan beş dakika uzakta oluyorsunuz. Karşıda Cuma Camii var. Yukarıda Narikala Kalesi ve Kartlis Deda heykeli duruyor, eski şehrin en iyi panoraması oradan açılıyor. Gücünüz kalırsa Betlemi merdiveninden Meydan'ın üstündeki mahalleye çıkın: orada sessiz avlular, balkonlar ve neredeyse hiç turist yok. Ölçek ve format karşılaştırması için: Batum'daki botanik bahçesi bambaşka, denizin üstünde subtropikler ve rotada ayrı bir yarım gün.

Bilinmesi gerekenler

Tiflis Botanik Bahçesi 4 lari ve Meydan'dan yürüyerek on beş dakika uzakta, ama hissiyat olarak burası artık şehir değil, bir dağ boğazı. Narikala tarafından yukarıdan girip kükürtlü hamamlara inin, böylece hem güç tasarrufu yapıyor hem manzaraların doğru sırasını yakalıyorsunuz. Şelaleli alt halka için bir buçuk saat yetiyor, bütün alan için yarım gün ve doğru ayakkabı gerekiyor. Yazın sabah ya da akşam gidin, ekimden marta öğleden sonra üçten önce gelin.