Թբիլիսիի ճոպանուղիները՝ գներ, ժամեր, երթուղիներ

Թբիլիսիում աշխատում է չորս ճոպանուղի և Մթածմինդա բարձրացող ֆունիկուլյորը։ Ճանապարհորդին պետք կգան երեքը՝ Ռիկե այգուց Նարիկալա, Ռուսթավելիից Մթածմինդա և Վակե այգուց Կրիաների լիճ։ Ուղեվարձը 1-ից 12 լարի է, բայց ամեն գծում այլ քարտով են վճարում, և հենց այդտեղ են խճճվում նորեկները։

Չորս գիծ մեկ հայացքով

• Ռիկե այգի և Նարիկալա։ Գլխավոր զբոսաշրջային գիծը, 500 մետր Հին քաղաքի վրայով, 2,5 լարի, Metromoney կամ բանկային քարտ։
• Ռուսթավելի և Մթածմինդա։ Բացվել է 2024-ի հոկտեմբերին խորհրդային ճոպանուղու տեղում, 845 մետր, 12 լարի օտարերկրացու համար, միայն Մթածմինդա այգու քարտով։
• Վակե այգի և Կրիաների լիճ։ Հին խցիկներ առանց նստատեղերի, 1 լարի, Metromoney։
• Համալսարան և Բագեբի։ Ոչ թե տեսարժան, այլ աշխատանքային գիծ Վերեի կիրճի վրայով։ Մտնում է սովորական 1 լարի քաղաքային սակագնի մեջ։

Մթածմինդայի ֆունիկուլյորը պաշտոնապես ճոպանուղի չէ, այլ 1905 թվականին բացված ռելսային գիծ։ Բայց նոր ճոպանուղու հետ զույգով հենց այն է տալիս վերելքի և իջնելու ամենահարմար սխեման, այդ մասին առանձին ստորև։

Ռիկե այգուց Նարիկալա

Ստորին կայարանը Ռիկե այգու մուտքի մոտ է, Եվրոպայի հրապարակի կողմից, վերինը՝ Սոլոլակի լեռնաշղթայի վրա, Նարիկալա ամրոցից և «Մայր Վրաստան» արձանից երկու րոպե հեռու։

Թվերը պարզ են։ Գծի երկարությունը 500 մետր, վերելքը՝ երկու րոպեից պակաս, խցիկում 8 նստատեղ, գծում աշխատում է յոթ գոնդոլա։ Կառուցել է իտալական Leitner-ը 2012-ին, գիծը հարմարեցված է սայլակով ուղևորների համար։

Մեկ ուղղությամբ ուղևորությունն արժե 2,5 լարի։ Վճարում են Metromoney քարտով (քարտն ինքը 2 լարի է, մեկը բավարարում է ամբողջ ընկերությանը) կամ անհպում բանկային քարտով՝ ուղիղ տուրնիկետի մոտ։ Դրամարկղը կանխիկ էլ է ընդունում, բայց այնտեղ հերթը գրեթե միշտ ավելի երկար է, քան տուրնիկետի մոտ։

Ժամանակացույցը սեզոնային է։ Ամռանը գիծն աշխատում է 10:00-ից մինչև կեսգիշեր, նոյեմբերի 1-ից փակվում է 22:00-ին։ Երեկոյան Հին քաղաքն արդեն լուսավորված է, և իջնելն ավելի տպավորիչ է, քան ցերեկային վերելքը։

Խցիկից սկզբում երևում է Քուռ գետը (վրացիներն ասում են Մտկվարի) և ապակե Խաղաղության կամուրջը, հետո Աբանոթուբանիի ծծմբային բաղնիքների գմբեթները, ապա ձախից դուրս է լողում Մեթեխին։ Բարձրանալիս ավելի լավ է կանգնել աջ կողմում։ Ձախ պատուհանին լանջն է հենվում։

Հուլիսին, երեկոյան ութին, հերթը ձգվել էր մինչև շատրվանը, և ես քսան րոպե սպասեցի։ Հիմա բարձրանում եմ կա՛մ մինչև վեցը, կա՛մ տասից հետո, երբ բոլորն արդեն իջել են Մեյդանում ընթրելու։

Նույն ճանապարհով վերադառնալ պարտադիր չէ։ Վերին կայարանից արահետը ամրոցի պատերի կողքով իջնում է ծծմբային բաղնիքների և Աբանոյի փողոց, մոտ տասնհինգ րոպե ոտքով։ Կոշիկը պետք է չսահող լինի, քարերը հղկված են։

Ռուսթավելիից Մթածմինդա

Ամենանոր գիծը և ամենածանր պատմությունով։ Առաջին ճոպանուղին բացվել է 1959-ին և կանգնել 1990 թվականի հունիսի 1-ին վթարից հետո, որը խլեց 19 մարդու կյանք։ Գիծը 34 տարի լքված մնաց։ Նորը բացվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին․ գոնդոլաներն ու մեխանիկան արել է ավստրիական Doppelmayr-ը, ստորին կայարանի պատմական շենքը վերականգնել են բարձր պատուհաններով և պարուրաձև աստիճաններով։

Ինչպես է աշխատում հիմա։

• Ստորին կայարանը Ռուսթավելի պողոտա 52 հասցեում է, Գիտությունների ակադեմիայի բակում, Ազատության հրապարակից տասը րոպե ոտքով։
• Գծի երկարությունը 845 մետր, ճանապարհին մոտ 4 րոպե, 21 գոնդոլա՝ ութական տեղով։
• Վերին կայարանը դուրս է գալիս ուղիղ Մթածմինդայի դիտահրապարակին և «Ֆունիկուլյոր» ռեստորանին։

Վճարման հետ սկսվում է շփոթը։ Metromoney-ն այստեղ չի գործում։ Պետք է Մթածմինդա այգու պլաստիկ քարտը՝ 2 լարի, որը գնում են ցանկացած կայարանի դրամարկղում և լիցքավորում անհրաժեշտ գումարով։ Նույն քարտով վճարում են այգու ատրակցիոնների համար։ Մնացորդը հետ չեն վերադարձնում, ուստի լիցքավորեք ճիշտ այնքան, որքան պատրաստվում եք ծախսել։

Մեկ ուղղությամբ 12 լարի է, Վրաստանի քաղաքացիներին անձնագրով՝ 3 լարի։ Սակագինը սահմանվել է գիծը բացելիս և այդ ժամանակվանից չի փոխվել։ Ամռանը գիծն աշխատում է մոտավորապես 11:00-ից 23:00, ձմռանը փակվում է 21:00-ի սահմաններում։

Վակե այգուց Կրիաների լիճ

Բոլորովին այլ ժամանակաշրջանի գիծ։ Ստորին կայարանը Վակե այգու գլխավոր մուտքի մոտ է, Ճավճավաձեի պողոտայում, վերինը՝ Կրիաների լճի մոտ, Մթածմինդայի հյուսիսային լանջին, մոտ 685 մետր բարձրության վրա։ Վերելքը տևում է հինգից յոթ րոպե։

Ուղևորությունն արժե 1 լարի, հեծանիվի փոխադրումը՝ ևս 1 լարի, վճարումը Metromoney քարտով։ Խցիկները հին են, նստատեղ չկա, ութ մարդ կանգնում է իրար կպած։ Գծում ընդամենը երկու գոնդոլա է, ուստի հանգստյան օրերին սպասելն ավելի երկար է տևում, քան ինքը ճանապարհը։

Մի անգամ հեծանիվով բարձրացա․ այդ լրացուցիչ լարին ազատում է լանջով երկուսուկես կիլոմետր հեծանիվ հրելուց։ Հետ՝ այգու միջով ցած գլորվելը մոտ տասը րոպե է։

Վերևում օդն անմիջապես այլ է։ Ամռանը լճի մոտ երեք-չորս աստիճանով ավելի զով է, շուրջբոլորը սոճիներ են, ափին արահետ և սրճարաններ, կողքին էլ բացօթյա Ազգագրական թանգարանը՝ սվանական աշտարակով։ Այս գծի ժամանակացույցը մյուսներից հաճախ է փոխվում, ուստի վերջին խցիկի ժամը ճշտեք ներքևում՝ դրամարկղում։

Բագեբի և համալսարան

Կարճ գիծ Վերեի կիրճի վրայով, կապում է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բարձրահարկ մասնաշենքը Բագեբի թաղամասի հետ։ Երկարությունը 320 մետր, ճանապարհին մոտ 4 րոպե, վագոնում տեղավորվում է մինչև 40 մարդ։

Տեսարան այստեղ չկա, բայց կա քաղաքային տրամաբանություն․ այս գիծը մտնում է սովորական մունիցիպալ սակագնի մեջ։ 1 լարին տալիս է 90 րոպե անսահմանափակ փոխնստում մետրոյի, ավտոբուսի, միկրոավտոբուսի և այս ճոպանուղու միջև։ Վճարումը Metromoney կամ բանկային քարտով։ Կանխիկ կամ բջջային հավելվածով վճարելիս փոխնստման փաթեթը չի գործում, և ամեն ուղևորություն հաշվվում է առանձին։

Մթածմինդայի ֆունիկուլյորը

Ֆունիկուլյորն աշխատում է 1905 թվականից, վագոններն, իհարկե, վաղուց նոր են։ Ուղու երկարությունը 501 մետր, վերելքը հինգ րոպե, միջանկյալ կայարանը Պանթեոնի մոտ է, որտեղ հանգչում են Գրիբոյեդովը, Փիրոսմանին և Իլյա Ճավճավաձեն։ Վերին կայարանը դուրս է գալիս ատրակցիոնների այգի։

2026 թվականի ամռան դրությամբ մեկ ուղղությամբ տոմսն արժե 12 լարի, Վրաստանի քաղաքացիներին՝ 3 լարի, այսինքն նույնքան, որքան ճոպանուղում։ Ճոպանուղու բացումից առաջ ֆունիկուլյորն ավելի էժան էր, դրա համար հին ուղեցույցներում հանդիպում են 8 և 10 լարի։ Քարտը նույնն է, առանձին գնել պետք չէ։ Metromoney-ն այստեղ էլ չի գործում։ Վերելքն ու իջնելը վճարվում են առանձին, երկկողմանի տոմս ոչ մի գծում չկա։

Միջանկյալ կայարանն ավելի հարմար է օգտագործել իջնելիս․ բարձրանաք ուղիղ վերև, զբոսնեք այգում, ոտքով իջնեք Պանթեոն և նստեք արդեն այնտեղ։ Ամեն նոր նստելը վճարվում է կրկին։

Կես օրվա երթուղի

Կես օրը բավական է երկու ճոպանուղու և ֆունիկուլյորի համար։

1. Սկսեք Ռիկե այգուց մոտ ժամը հինգին, բարձրացեք Նարիկալա 2,5 լարիով։
2. Ոտքով իջեք ծծմբային բաղնիքների կողքով, անցեք Մեյդանով և դուրս եկեք Ազատության հրապարակ։ Տասնհինգ րոպե։
3. Հասեք Ռուսթավելի 52 և բարձրացեք Մթածմինդա մայրամուտին։
4. Իջեք ֆունիկուլյորով Չոնկաձեի փողոց, որպեսզի նույն տեսարանը երկու անգամ չկրկնեք։

Ամբողջը՝ մոտ երեքուկես ժամ և մեկ մարդու համար շուրջ 30 լարի՝ 2,5 լարի Նարիկալայի համար, 12-ական լարի Մթածմինդա բարձրանալու և իջնելու համար և 4 լարի երկու քարտի համար։ Կրիաների լիճն այս շղթայի մեջ չի մտնում, այն քաղաքի մյուս ծայրում է և ավելի լավ է առանձին առավոտ։

Երեխայի և մանկասայլակի հետ

Գծերն այստեղ նկատելիորեն տարբերվում են։ Ռիկեի խցիկներում նստատեղեր կան, և գիծը պաշտոնապես հարմարեցված է սայլակով ուղևորների համար։ Ռուսթավելիի գոնդոլաներն էլ նստատեղերով են և ավելի ընդարձակ։

Կրիաների լճի խցիկներում նստատեղ չկա, շեմը բարձր է, մանկասայլակով այնտեղ անհարմար է։ Ֆունիկուլյորում նստելիս աստիճաններ են։ Երեք ճոպանուղիներում էլ գոնդոլան դանդաղում է, բայց ամբողջովին չի կանգնում, մտնելն ընթացքի մեջ է լինում։

Ինչով վճարել՝ երկու տարբեր քարտ

Քաղաքում վճարման երկու համակարգ կա, և դրանք չեն հատվում։

Metromoney (2 լարի, վաճառվում է մետրոյի դրամարկղերում և ճոպանուղիների կայարաններում) գործում է մետրոյում, ավտոբուսում, միկրոավտոբուսում, Նարիկալայի գծում, Կրիաների լճում և Բագեբիում։ Գրեթե ամենուր դրա փոխարեն անցնում է նաև անհպում բանկային քարտը։

Մթածմինդա այգու քարտը (2 լարի, վաճառվում է ֆունիկուլյորի և ճոպանուղու դրամարկղերում) պետք է ֆունիկուլյորի, Ռուսթավելիի գծի և այգու ատրակցիոնների համար։ Քաղաքային տրանսպորտում այն անօգուտ է։

Երկու քարտն էլ կարելի է փոխանցել ուղեկցողին․ մեկ քարտը բավարարում է ամբողջ ընկերությանը, եթե դրա վրա բավական գումար կա։

Որտեղ թողնել մեքենան

Երևանից Թբիլիսի ճանապարհը մոտ 280 կիլոմետր է և սահմանի հետ միասին տևում է հինգ-վեց ժամ, ուստի շատերն այստեղ հասնում են սեփական կամ վարձակալած մեքենայով։ Կենտրոնում դա հարմարություն չէ։ Բոլոր ստորին կայարանները խիտ կենտրոնում են, որտեղ կայանումը վճարովի է, իսկ երեկոյան ազատ տեղ գրեթե չի մնում։ Ռիկեի և Ռուսթավելիի մոտ տեղ փնտրելն իմաստ չունի, Վակե այգու մոտ մի փոքր ավելի հեշտ է, բայց ոչ հանգստյան օրերին։ MY.DRIVE-ից վարձակալած մեքենան ավելի խելամիտ է թողնել բնակարանի մոտ և կենտրոն գնալ մետրոյով կամ տաքսիով․ «Ավլաբարի» կայարանից Ռիկեի ստորին հրապարակ տասը րոպե ոտքով է։

Իսկ Մթածմինդա մեքենայով բարձրանալն իմաստ ունի։ Կենտրոնից վերին հրապարակ 7,5 կիլոմետր է Օկրոկանայի ճանապարհով, 12-15 րոպե առանց խցանման, վերևում մեծ ավտոկայանատեղի կա։ Այդ դեպքում ճոպանուղին և ֆունիկուլյորը տրանսպորտ չեն, այլ առանձին ատրակցիոն․ իջնում եք, զբոսնում Ռուսթավելիով և նորից բարձրանում մեքենայի հետևից։

Կարճ ասած

Չորս ճոպանուղուց ձեզ պետք կգա երկուսը, առավելագույնը երեքը։ Նարիկալան արժե 2,5 լարի և տալիս է Հին քաղաքի լավագույն տեսարանը, հատկապես մթության մեջ։ Մթածմինդան արժե 12 լարի և պահանջում է այգու առանձին քարտ։ Կրիաների լիճը 1 լարիով մնում է ամենաքիչ գնահատված գիծը․ ամռանը այնտեղ զով է, իսկ զբոսաշրջիկ գրեթե չկա։ Գները լարիով են, իսկ սակագներն ու ժամանակացույցը փոխվում են ըստ սեզոնի, ուստի մեկնելուց առաջ ճշտեք։