ბოდბის მონასტერი: გზამკვლევი კახეთის მთავარ სალოცავში

ბოდბის წმინდა ნინოს მონასტერი ათას წელზე მეტია დგას გომბორის ქედის კალთაზე, ალაზნის ველის თავზე. აქ ყოველდღე ათობით ქვეყნიდან მოდიან მომლოცველები და ტურისტები. ზოგი იმ წმინდანის ნაწილებთან სალოცავად მოდის, რომელმაც მთელი ქვეყნის ბედი შეცვალა. ზოგს უბრალოდ უნდა, კვიპაროსებს შორის სიჩუმეში დადგეს და შორს დიდ კავკასიონს გახედოს. ფოტოები აქ ლამაზი გამოდის, მაგრამ ბოდბეში ჩვეულებრივ მათთვის არ ჩადიან. ქვემოთ შეკრებილია ყველაფერი, რაც მგზავრობამდე გამოგადგებათ.

ვინ იყო წმინდა ნინო და რატომ არის ბოდბე ასეთი მნიშვნელოვანი

მონასტრის მნიშვნელობის გასაგებად უნდა იცოდეთ, ვინ იყო აქ განსვენებული ქალი. წმინდა ნინო III საუკუნის ბოლოს დაიბადა კაბადოკიაში (თანამედროვე თურქეთის ტერიტორია). გადმოცემით, ის იერუსალიმის პატრიარქის ნათესავი და წმინდა გიორგი ძლევამოსილის, საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე პატივცემული წმინდანის, ბიძაშვილი იყო.

IV საუკუნის დასაწყისში ნინო წარმართულ იბერიაში მოვიდა, როგორც მაშინ აღმოსავლეთ საქართველოს უწოდებდნენ. ის მცხეთაში, სამეფო მებაღის ბაღში დასახლდა და ქადაგება დაიწყო. გადმოცემით, მან განკურნა მეფე მირიანის მეუღლე, დედოფალი ნანა, და დედოფალმა ქრისტიანობა მიიღო. თავად მეფე თავიდან მქადაგებლის მიმართ მტრულად იყო განწყობილი, მაგრამ, ლეგენდის თანახმად, სწორედ იმ წუთს დაბრმავდა, როცა მის წინააღმდეგ ბოროტება ჩაიფიქრა. ნინოს ლოცვით თვალახელილმა მეფე მირიანმა მთელ სამეფო კართან ერთად ქრისტიანობა მიიღო, დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვით 326 წელს.

ქვეყნის მოქცევის შემდეგ ნინო ბოდბეში, კახეთის მთიან კუთხეში წავიდა. სიცოცხლის ბოლო წლები აქ მარხვასა და ლოცვაში გაატარა და აქვე გარდაიცვალა: სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, 335 ან 347 წელს. გადმოცემით, როცა მეფე მირიანმა ცხედრის მცხეთაში გადასვენება სცადა, კუბოს ადგილიდან დაძვრა ვერც ასმა კაცმა შეძლო და ვერც შებმულმა ხარებმა. ნინო იქ დაკრძალეს, სადაც მისი კარავი იდგა. სწორედ ამ ადგილას აღმოცენდა მონასტერი.

მონასტრის ისტორია: მეფეთა კურთხევიდან საბჭოთა საავადმყოფომდე

პირველი პატარა ეკლესია წმინდა ნინოს საფლავზე მეფე მირიანის ბრძანებით IV საუკუნის დასაწყისში ააგეს. მონასტრის ახლანდელი შენობა IX–XI საუკუნეებით თარიღდება, თუმცა კომპლექსი არაერთხელ გადააკეთეს, განსაკუთრებით საფუძვლიანად XVII და XIX საუკუნეებში.

შუა საუკუნეებში ბოდბე კახეთის ერთ-ერთ მთავარ სულიერ და კულტურულ ცენტრად იქცა. სწორედ აქ ეკურთხებოდნენ კახეთის მეფეები. ბოდბის ეპარქია დიდხანს საქართველოში ყველაზე მდიდარი იყო.

1605 წელს მონასტერი სპარსეთის შაჰმა აბას I-მა დაანგრია. 1837 წელს, მას შემდეგ რაც რუსულმა ადმინისტრაციამ საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალია გააუქმა, ბოდბის ეპარქიაც გააუქმეს და მონასტერი დაკნინდა.

გარდატეხა 1888–1889 წლებში მოხდა: იმპერატორ ალექსანდრე III-ის ვიზიტის შემდეგ მონასტერი აღადგინეს და 1889 წელს აქ დედათა მონასტერი გაიხსნა, რომელიც დღემდე მოქმედებს. საბჭოთა პერიოდში მონასტერი დახურეს და საავადმყოფოდ აქციეს. ივერიის ღვთისმშობლის სახელგანთქმულ ხატს საოპერაციო მაგიდად იყენებდნენ და მასზე სკალპელის კვალი დღემდე ჩანს. 1991 წელს სამონასტრო ცხოვრება განახლდა. 2006 წელს ბოდბე საქართველოს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლების ნუსხაში შეიტანეს.

რა ვნახოთ მონასტრის ტერიტორიაზე

ბოდბის სამონასტრო კომპლექსი კომპაქტურია, მაგრამ სანახავი აქ ბევრია.

წმინდა გიორგის ტაძარი მონასტრის მთავარი ეკლესიაა, IX საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკა. ამ ტაძრის საკურთხევლის ქვეშ განისვენებს წმინდა ნინოს ნაწილები. საკურთხეველთან გადაღება აკრძალულია.

სამრეკლო XIX საუკუნის სამსართულიანი ნაგებობაა რუსულ-ევროპულ სტილში, ტაძრის გვერდით.

წმინდა ზაბილონისა და სოსანას ეკლესია პატარა ტაძარია წმინდა ნინოს მშობლების სახელზე, რომლებიც 1996 წელს შერაცხეს წმინდანად. ის ხეობის ქვედა ნაწილში დგას, წმინდა წყაროს გვერდით.

წმინდა ნინოს ტაძარი 2011–2019 წლებში აშენებული ახალი მონუმენტური ნაგებობაა. მისი სამკონქიანი არქიტექტურა ქუთაისის შუა საუკუნეების ბაგრატის ტაძრის გეგმას იმეორებს.

სადამკვირვებლო მოედნიდან ალაზნის ველისა და დიდი კავკასიონის ქედის პანორამა იშლება. ეს რეგიონის ერთ-ერთი საუკეთესო ხედია.

ბაღები და ვენახები მოვლილი ტერიტორიაა ყვავილნარებით, ბუჩქებითა და კვიპაროსების ხეივნებით.

წმინდა ნინოს წყარო: სამკურნალო წყალი ხეობაში

ცალკე უნდა ითქვას წმინდა წყაროზე, რომელთანაც ბევრი მომლოცველი მიდის. ის მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, პატარა ხეობაშია. გადმოცემით, წყარო ნინოს ლოცვით ამოხეთქა მიწიდან და მისი წყალი სამკურნალოდ ითვლება. ბევრი თან წასაღებად ავსებს წყალს, მსურველებს კი საბანელში განბანვა შეუძლიათ.

წყარომდე ორი გზა მიდის: დაახლოებით 600-მეტრიანი ფეხით სავალი ბილიკი (ფერდობზე დაშვება) ან დაახლოებით 3-კილომეტრიანი შემოვლითი გზა. წყაროს გვერდით პატარა ეკლესია და საბანელია. მე უფრო მომწონს ბილიკით ჩასვლა, უკან ასვლისთვის კი დროს არ ვიშურებ და ჩემი ტემპით მივდივარ.

პრაქტიკული ინფორმაცია: როგორ ვეწვიოთ ბოდბის მონასტერს

სამუშაო საათები: ყოველდღე, დაახლოებით 9:00-დან 18:00-მდე. ლიტურგიის დროს შესვლა შეიძლება შეიზღუდოს.

შესვლა: უფასო.

ჩაცმის წესი: სავალდებულოა. ქალებმა თავი და მხრები უნდა დაიფარონ და ქვედაბოლო ჩაიცვან (მოსასხამები შესასვლელთან არის). მამაკაცებს შორტებით შესვლა არ შეუძლიათ.

გადაღება: ტერიტორიაზე ნებადართულია, საკურთხეველთან აკრძალულია.

რამდენი დროა საჭირო: 1,5–2 საათი დათვალიერებისა და წყარომდე გასეირნებისთვის.

ტერიტორიაზე არის სატრაპეზო და სასუვენირო დუქანი.

როგორ ჩავიდეთ ბოდბის მონასტერში ნაქირავები მანქანით

მონასტერი კახეთში, სიღნაღიდან 2 კილომეტრში მდებარეობს, თბილისიდან დაახლოებით 110–115 კმ-ში. გზატკეცილით ეს დაახლოებით 1,5–2 საათის სავალია.

მანქანის ქირაობა ბოდბემდე მისვლის ყველაზე მოსახერხებელი გზაა. მონასტრამდე პირდაპირი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი არ დადის. თბილისიდან სიღნაღამდე მარშრუტკები დადის (სამგორის ავტოსადგურიდან, დაახლოებით 2,5 საათი, დაახლოებით 10 ლარი), მაგრამ ქალაქიდან მონასტრამდე მაინც 2 კმ რჩება. ამასთან, ბოდბეს თითქმის ყოველთვის კახეთში მოგზაურობას უთავსებენ: სიღნაღი, თელავი, ალავერდის მონასტერი, ღვინის სოფლები. საკუთარი მანქანით მარშრუტის აწყობა როგორც გინდათ, ისე შეგიძლიათ.

თბილისიდან მონასტრამდე გზა მარტივი და კარგია: გზატკეცილი აღმოსავლეთით, ვაკეზე მიდის, შემდეგ სიღნაღისკენ აღმართი იწყება. დაახლოებით 110 კმ, დაახლოებით 1,5–2 საათი. ნავიგატორი დაუბრკოლებლად მიგიყვანთ პირდაპირ შესასვლელამდე.

მანქანის დაჯავშნა წინასწარ, ონლაინ არის მოსახერხებელი: არსად წასვლა და რიგში დგომა არ გჭირდებათ, ყველაფერი საიტზე რამდენიმე წუთში ფორმდება. ხელმისაწვდომი ავტომობილების ნახვა შეგიძლიათ MY.DRIVE-ზე.

ალტერნატივაა ტაქსი თბილისიდან (ცალ მხარეს დაახლოებით 80–120 ლარი) ან ორგანიზებული ტური. მაგრამ ქირაობით მოქნილობაში იგებთ და, როგორც წესი, ფასშიც.

ბოდბე და სიღნაღი: ორი ადგილი, ერთი მარშრუტი

მონასტერი და უახლოესი ქალაქი სიღნაღი კარგად ავსებენ ერთმანეთს. სიღნაღი პატარა მთის ქალაქია კარგად შემონახული XVIII საუკუნის ციხე-გალავნით, კრამიტის სახურავებითა და ალაზნის ველის ხედებით. მას „სიყვარულის ქალაქს“ უწოდებენ: ადგილობრივი ქორწინების სახლი მთელი დღე-ღამე მუშაობს. ორ ადგილს შორის სულ 2 კმ-ია, მანქანით ხუთ წუთზე ნაკლები. მე მონასტერს დილისთვის დავგეგმავდი, სიღნაღში გასეირნებას კი დღის მეორე ნახევრისთვის დავტოვებდი. ქალაქის შესახებ დაწვრილებით წაიკითხეთ ჩვენს სიღნაღის გზამკვლევში.

რჩევები მგზავრობამდე

ჩამოდით სამუშაო დღეს ან შაბათ-კვირას დილით ადრე: შაბათსა და კვირას აქ ხალხმრავლობაა, ხშირად იმართება ჯვრისწერები და მოდიან მომლოცველთა ჯგუფები.

ჩაიცვით კომფორტული ფეხსაცმელი, წყარომდე ბილიკი საკმაოდ ციცაბოა.

ნუ იჩქარებთ. ბევრი სტუმარი, ვინც ნახევარი საათი დაგეგმა, გაცილებით დიდხანს რჩება. მე თვითონ ბოდბის შემდეგ პირდაპირ არაფერს ვგეგმავ მკაცრად განსაზღვრულ დროზე.

წაიღეთ ნაღდი ფული: სასუვენირო დუქანში შეიძლება ბარათი არ მიიღონ.

ბოდბე, სადაც საქართველოს ისტორია ხელშესახები ხდება

ბოდბეში საქართველოს ისტორიის რამდენიმე ათასწლეული იკვეთება: ქვეყნის მოქცევა ქრისტიანობაზე, შუა საუკუნეების მეფეთა კურთხევა, საბჭოთა რყევები და მათ შემდეგ აღორძინება. აიღეთ მანქანა ქირით, გამოდით თბილისიდან და საათნახევარში უკვე ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი სალოცავის კარიბჭესთან დგახართ.