თბილისიდან კახეთში მანქანით: ორი გზა, გაჩერებები და ღამისთევა

კახეთი თბილისიდან გასვლისთანავე იწყება. ტრასით აღმოსავლეთისკენ ნახევარი საათი და გზისპირას უკვე ჩურჩხელის დახლები დგას, წინ კი გომბორის ქედი აიმართება. მის მიღმა ალაზნის ველია: ვენახები, მონასტრები გორებზე, ფერდობზე შეფენილი სიღნაღი, მეორე კიდეზე თელავი, და ყოველივე ამის თავზე დიდი კავკასიონის კედელი, რომელიც მოწმენდილ დღეს უფრო ახლოს ჩანს, ვიდრე სინამდვილეშია.

უახლოეს წერტილებამდე დაახლოებით 100 კმ-ია, ანუ კახეთი ერთ დღეში ეტევა. მაგრამ რეგიონი ისეა მოწყობილი, რომ საინტერესო ადგილები ველზეა მიმოფანტული, ერთმანეთისგან ნახევარი საათის სავალზე, და მანქანა სწორედ აქ იძლევა ყველაზე მეტს. მარშრუტკა სიღნაღამდე ან თელავამდე მიგიყვანთ, მერე კი იწყება ტაქსი ლოდინით, ვაჭრობა და ბოლო რეისის განრიგი.

ქვემოთ ორი მთავარი გზა და გაჩერებები თითოეულზე, ერთდღიანი და ღამისთევიანი ვარიანტები, სეზონები. და ცალკე ღვინისა და საჭის შესახებ: მათი შეთავსება არ გამოვა.

ორი გზა კახეთისკენ

თბილისიდან ალაზნის ველისკენ ორი დერეფანი მიდის და მათ შორის არჩევანი მთელ დღეს განსაზღვრავს.

გომბორის უღელტეხილით თელავში. მოკლე მთის ვარიანტი: თბილისი → უჯარმა → გომბორის უღელტეხილი → თელავი.

• მანძილი: თელავამდე დაახლოებით 95 კმ.
• დრო: 1 სთ 40 წთ – 2 საათი გაჩერების გარეშე.
• უმაღლესი წერტილი: უღელტეხილი დაახლოებით 1620 მ სიმაღლეზე.

გზა მოასფალტებულია, მაგრამ უჯარმის შემდეგ წიფლის ტყეში გამავალ სერპანტინად იქცევა. არის ორიოდე ბრმა მოსახვევი, სადაც ფერდობიდან ქვები ჩამოდის, ხოლო ველისკენ დაშვებისას ტელეფონი ათიოდე წუთით კარგავს ქსელს. ლამაზია, განსაკუთრებით ოქტომბერში, როცა ტყე ყვითლდება, მაგრამ უკანა სავარძელზე მსხდომ მგზავრებს შეიძლება გული აერიოთ.

ველით, საგარეჯოს გავლით. სწორი ვარიანტი კახეთის გზატკეცილზე: თბილისი → საგარეჯო → გასაყარი ბაკურციხესთან. აქედან მარჯვნივ სიღნაღისკენ უხვევთ, მარცხნივ გურჯაანის გავლით თელავისკენ.

• სიღნაღამდე: 105–110 კმ, დაახლოებით 2 საათი.
• თელავამდე გურჯაანის გავლით: დაახლოებით 150 კმ, 2,5 საათი.

აქ არც სიმაღლის აღებაა და არც სერპანტინი, სიღნაღისკენ ბოლო აღმართის გარდა. მეორე მხრივ, გზა სოფლებზე გადის: სიჩქარის შეზღუდვები ხშირად იცვლება, კამერები დგას, თბილისიდან გასასვლელზე კი პარასკევ საღამოს შეიძლება საცობი იყოს.

ლოგიკა მარტივია. სიღნაღსა და ბოდბეში მიდიხართ, აირჩიეთ ველი. თუ მიზანი თელავი, წინანდალი, ალავერდი ან გრემია, გომბორით უფრო სწრაფია. ყველაზე კარგად კი ორი გზა ერთად მუშაობს, მარყუჟივით: იქით ველით, სიღნაღის გავლით, უკან თელავიდან უღელტეხილით (ან პირიქით). სრული წრე თბილისი → ბოდბე → სიღნაღი → წინანდალი → თელავი → თბილისი დაახლოებით 270 კმ გამოდის და არც ერთი მონაკვეთი არ მეორდება. ეს მარყუჟი შეგიძლიათ ააწყოთ მარშრუტების რუკაზე.

როდის წავიდეთ

სექტემბერი და ოქტომბერი კახეთში მთავარი სეზონია. მიდის რთველი: დაახლოებით სექტემბრის შუა რიცხვებიდან ოქტომბრის ბოლომდე, ზუსტი თარიღები ყოველ წელს ამინდსა და ყურძნის ჯიშზეა დამოკიდებული. ეზოებში ყურძენს წურავენ, ქვევრებს ხსნიან, ბევრი მეურნეობა სტუმრებს პროცესში ჩართვის საშუალებას აძლევს. ამის ჩრდილოვანი მხარეც არსებობს: სიღნაღის მარნებსა და საოჯახო სასტუმროებს შაბათ-კვირისთვის კვირებით ადრე ჯავშნიან, სოფლებს შორის ვიწრო გზებზე კი დიდხანს მოგიწევთ ყურძნით სავსე მისაბმელიანი ტრაქტორების უკან სიარული. სერპანტინზე მათ გასწრებას ნუ ეცდებით.

მაისი და ივნისი. ველი მწვანეა, ქედზე ჯერ კიდევ თოვლი დევს, ტურისტი ნაკლებია. მარნის პატრონები მოსავლით არ არიან დაკავებულნი და უფრო დიდხანს საუბრობენ.

ივლისი და აგვისტო. ველზე ზოგჯერ 35 °C-ზე მეტიც არის, შუადღისთვის სიღნაღის გალავანზე სიარული მძიმდება. სეირნობა დილით და საღამოთი გადაიტანეთ, ყველაზე ცხელი საათები კი კონდიციონერიან მანქანაში, გზაში, ან მარანში გაატარეთ.

ნოემბრიდან მარტამდე. დიდი მარნები მუშაობს, საოჯახო სარდაფები უფრო ხშირად წინასწარი შეთანხმებით. თელავში ნებისმიერ რესტორანში ჯავშნის გარეშე დაჯდებით. ძლიერი თოვის დროს გომბორის უღელტეხილს ხანდახან კეტავენ, მაშინ საგარეჯოს გავლით ველის გზაღა რჩება. ზამთარში ზამთრის საბურავები სწორედ უღელტეხილის გამო გჭირდებათ, ველზე თოვლი იშვიათად დგება. კიდევ რა იცვლება გზებზე დეკემბრიდან მარტამდე, თავმოყრილია გიდში საქართველო ზამთარში.

ერთი დღე თუ ღამისთევით

კახეთის ნახვა ერთ დღეშიც შეიძლება, ოღონდ მხოლოდ მისი ნახევრის.

ერთდღიანი, ვარიანტი „სიღნაღი“. ველით იქით და უკან, დაახლოებით 220–230 კმ. ბოდბე, გალავანი, სადილი ველის ხედით, სურვილის შემთხვევაში საოჯახო მარანი ველისციხეში, წინასწარი შეთანხმებით. გასვლა 8:30–9:00-ზე, დაბრუნება 19:00–20:00-ისთვის.

ერთდღიანი, ვარიანტი „თელავი“. გომბორით იქით და უკან, დაახლოებით 200 კმ. წინანდალი, ალავერდი, სადილი თელავში, ძალა თუ გეყოფათ, გრემი ან ნეკრესი. თელავიდან სიბნელემდე გამოდით: უღელტეხილზე სიბნელეში დაბრუნება სასიამოვნო არ არის.

ერთი ღამისთევით. ზემოთ ნახსენები მარყუჟი: პირველ დღეს ბოდბე და სიღნაღი, ღამე იქ; მეორე დღეს წინანდალი, თელავი, ალავერდი და უკან გომბორით. პირველი მოგზაურობისთვის ამ ვარიანტს საბაზოდ მივიჩნევ. საღამო სიღნაღში, როცა ტურისტული ავტობუსები უკვე წავიდნენ, და დილა, როცა ველს ჯერ კიდევ ბურუსი ადევს, ერთდღიან მოგზაურობაში ვერაფრით ეტევა.

სად დავრჩეთ, სიღნაღში თუ თელავში. სიღნაღი კომპაქტური, ლამაზი და ფეხით სასიარულოა: მანქანა საოჯახო სასტუმროსთან დგას, საღამოს ქვაფენილზე სეირნობთ და ველს გადაჰყურებთ. თელავი უფრო ჩვეულებრივ ქალაქს ჰგავს, სამაგიეროდ ღვინის კახეთის შუაგულშია: წინანდლამდე 10 კმ, ალავერდამდე 18 კმ, გრემამდე დაახლოებით 20 კმ. თუ გეგმაში ორი დღე მარნები და მონასტრებია, თელავი, როგორც ბაზა, გზას გიზოგავთ. თუ ატმოსფერო გინდათ, სიღნაღში დარჩით.

ორი-სამი დღე. ორი ღამე თელავში და ერთი სიღნაღში ყველაფერს ფარავს: საოჯახო მარნები, ყვარელი ღვინის გვირაბით, ნეკრესი, იყალთო. დეგუსტაციები ერთმანეთს აღარ ებჯინება და ერთი საღამო მაინც შეგიძლიათ ღვინით გაატაროთ ისე, რომ არსად წასვლა არ მოგიწიოთ.

გაჩერებები ველის გზაზე: სიღნაღის მიმართულებით

საგარეჯო და დავით გარეჯის გადასახვევი

თბილისიდან პირველი 50–60 კმ თავისთავად დიდად თვალწარმტაცი არ არის: ფართო ტრასა, გზისპირა კაფეები, ბენზინგასამართი სადგურები. საგარეჯოში ღირს საწვავის ჩასხმა და წყლის ყიდვა. აქედანვე უხვევს სამხრეთით გზა უდაბნოს მონასტრისკენ, დავით გარეჯისკენ, მაგრამ ეს ცალკე, ნახევარდღიანი მოგზაურობაა და მისი კახეთთან ერთ დღეში შეთავსებას არ გირჩევთ: 300 კმ-ზე მეტი გამოვა და ვერც ერთ ადგილს უჩქაროდ ვერ ნახავთ.

ბოდბის მონასტერი

ბაკურციხის გასაყარის შემდეგ გზა სიღნაღისკენ იწყებს აღმართს და ქალაქამდე ორი კილომეტრით ადრე დგას ბოდბის მონასტერი. აქ განისვენებს საქართველოს განმანათლებელი წმინდა ნინო, და ეს ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი სალოცავია. შესვლა უფასოა, ჩაცმის წესი მკაცრი: მხრები და მუხლები დაფარული, ქალებს თავსაფარი და ქვედაბოლო (შესასვლელთან მოსასხამები აწყვია, მაგრამ შაბათ-კვირას ხშირად აღარ რჩება).

თუ წმინდა ნინოს წყარომდე ჩახვალთ, 1,5–2 საათი გაითვალისწინეთ: ბილიკი ფერდობზე დაახლოებით 600 მ ეშვება, უკან კი აღმართზე ამოდიხართ. სამუშაო დღეებში და დილით ადრე აქ შესამჩნევად მშვიდადაა, შაბათ-კვირას მომლოცველთა ჯგუფები ჩამოდიან და ჯვრისწერებიც იმართება. ჩვეულებრივ ბოდბეს დილით ვგეგმავ, სიღნაღს კი დღის მეორე ნახევარში.

სიღნაღი

სიღნაღი ალაზნის ველის თავზე, ფერდობზე დგას, და აქედან ხედი, ალბათ, კახეთში საუკეთესოა. ქალაქში მთავარი ერეკლე II-ის დროს აშენებული 4 კმ-ზე მეტი სიგრძის გალავანია 23 კოშკით. კოშკების ნაწილზე ასვლა შეიძლება. შემდეგ მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ფიროსმანის ორიგინალი ნამუშევრებით (შესვლა 20 ლარი), წმინდა გიორგის ეკლესია გალავანთან და უბრალოდ სეირნობა ქვაფენილზე.

მანქანასთან დაკავშირებით პრაქტიკული რჩევა: ცენტრი პატარაა, ქუჩები ციცაბო და ვიწრო, მოედანთან პარკინგი კი სეზონზე გადავსებულია. მანქანა სასტუმროსთან ან ქალაქის შესასვლელთან პარკინგზე დატოვეთ და ფეხით იარეთ, მთელ ქალაქს ორიოდე საათში შემოივლით.

სიღნაღიდან თელავამდე

თუ მარყუჟით მიდიხართ, სიღნაღიდან ისევ ველზე ეშვებით და ჩრდილოეთისკენ, გურჯაანისა და ველისციხის გავლით, წინანდლისა და თელავისკენ მიემართებით. ეს დაახლოებით 60 კმ და საათზე ცოტა მეტია. გზად სოფლებია საოჯახო მარნებით: ველისციხეში, მაგალითად, არის ოჯახები, სადაც ღვინოს პირდაპირ ქვევრიდან თიხის ფიალებში ასხამენ. წინასწარ, ერთი-ორი დღით ადრე შეთანხმების გარეშე იქ მისვლა არ ღირს, მასპინძელი შეიძლება მინდორში იყოს. გურჯაანთან დგას ორგუმბათიანი ყველაწმინდის ეკლესია, საქართველოსთვის იშვიათი ტიპის ტაძარი; ტრასიდან ცოტა მოშორებითაა, მაგრამ 20 წუთით გადახვევად ღირს.

გაჩერებები გომბორის გზაზე: თელავის მიმართულებით

უჯარმის ციხე

თბილისიდან დაახლოებით 40 კმ-ში, სერპანტინამდე, გზასთან უჯარმის ციხის ნანგრევები დგას. პატარა პარკინგი, საინფორმაციო სტენდი, დასათვალიერებლად 20–30 წუთი. კარგი ადგილია, რომ უღელტეხილზე ასვლამდე ფეხი გაიშალოთ.

გომბორის უღელტეხილი

თავად უღელტეხილს ჩვეულებრივ გაუჩერებლად გადიან, მაგრამ მოწმენდილ ამინდში ველისკენ დაშვებისას არის ადგილები, საიდანაც მთელი კავკასიონი მოჩანს. გაჩერდით მხოლოდ იქ, სადაც ნორმალური ჯიბეა: გზისპირები ვიწროა, შემხვედრი მანქანები კი მოსახვევებიდან სწრაფად გამოდიან.

თელავი

კახეთის დედაქალაქი. ცენტრში ბატონისციხეა, კახეთის მეფეების ყოფილი რეზიდენცია მუზეუმით, ეზოში კი უზარმაზარი ჭადარი, რომელიც, ადგილობრივების თქმით, დაახლოებით 900 წლისაა. თავად ქალაქი სწრაფად დაიარება, მაგრამ ირგვლივ ყველაფრისთვის მთავარი ბაზა სწორედ ესაა. აქვე მოსახერხებელია სადილი: რესტორნების არჩევანი კახეთის ნებისმიერ სხვა ადგილზე მეტია. თუ უკვე ადგილზე ხართ და მანქანა გჭირდებათ, მისი აღება თელავშიც შეიძლება.

წინანდალი

თელავიდან 10 კმ-ში, სიღნაღიდან მომავალ გზაზე, დგას ჭავჭავაძეების მამული წინანდალში. XIX საუკუნის სახლ-მუზეუმი, 18-ჰექტრიანი ინგლისური პარკი და ძველი მარანი, სადაც საქართველოში პირველად დაიწყეს ღვინის ბოთლებში ჩამოსხმა ევროპული წესით. ბილეთი მუზეუმსა და პარკში დაახლოებით 10 ლარია, დეგუსტაცია 35 ლარიდან. ყველაფერს 2–3 საათი მიაქვს. სექტემბრის დასაწყისში აქ კლასიკური მუსიკის ფესტივალი იმართება და ამ დღეებში მამულში ხალხმრავლობაა.

ალავერდი

ალავერდის მონასტერი თელავიდან 18 კმ-შია. XI საუკუნის დაახლოებით 50-მეტრიანი ტაძარი დიდხანს საქართველოს ყველაზე მაღალი ეკლესია იყო და ტრასიდან გადასახვევამდე დიდი ხნით ადრე მოჩანს. ბერები ღვინოს ქვევრში აყენებენ და მონასტერთან მარანია, სადაც შეთანხმებით შეიძლება მოხვდეთ. სექტემბრის ბოლოს აქ ალავერდობა იმართება და ამ დღეებში მონასტერთან ბევრი ხალხია. ჩვეულებრივ დღეებში გახსნისას მიდით: დილის ცხრა საათზე ეზო თითქმის ცარიელია.

გრემი და ნეკრესი

უფრო აღმოსავლეთით, თელავი — ყვარლის გზაზე, ორი ადგილია, რომლებიც ერთად კარგად ჯდება. გრემი XVI საუკუნეში კახეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო: მთავარანგელოზთა ეკლესია ფრესკებით და სამრეკლო-კოშკი მუზეუმითა და სადამკვირვებლო მოედნით. 30–40 წუთი საკმარისია, მუზეუმი დაახლოებით 10 ლარი.

გრემიდან 7–10 კმ-ში, ველის თავზე ტყიან გორაზე, დგას ნეკრესის მონასტერი, საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი. სეზონზე მანქანებს ძირში, პარკინგზე ტოვებენ, ზემოთ კი სამარშრუტო ავტობუსი ადის (ყოველ 30–40 წუთში, შაბათ-კვირას უფრო ხშირად), ან ფეხით ორმოციოდე წუთია. ასვლასთან ერთად დაახლოებით საათი გაითვალისწინეთ.

თუ თელავს გრემსა და ნეკრესს დაუმატებთ, ერთდღიანი მოგზაურობა დაიტვირთება. თელავში ღამისთევის შემთხვევაში ისინი მეორე დღის დილით მოხერხებულად ჯდება, მერე კი შეგიძლიათ ყვარელში ჩახვიდეთ ღვინის გვირაბის სანახავად.

მარნები გზად

თითქმის ყველა მეურნეობა, რომლის გამოც ღირს წასვლა, სამ ადგილასაა თავმოყრილი: თელავისა და წინანდლის ირგვლივ, ყვარელში და სიღნაღის ირგვლივ. დიდი მარნები ჩაწერის გარეშე იღებენ, აქვთ გასაგები პროგრამა და ღვინის გადასაღვრელი ვედრო. საოჯახო მარნებს ჯავშანი ერთი-სამი დღით ადრე სჭირდება (უმჯობესია WhatsApp-ით), ნაღდი ლარი და მინიმუმ ორი საათი: სუფრას იქ თითქმის ყოველთვის შლიან, თუნდაც მხოლოდ დეგუსტაციაზე შეთანხმებულიყავით.

სახელები, ფასები და ფორმატები ცალკე განვიხილე მასალაში კახეთის საუკეთესო მარნების შესახებ. მარშრუტის დასაგეგმად ერთი წესიც საკმარისია: დღეში რეალურია ორი-სამი დეგუსტაცია, და არა რვა. პირველი საოჯახო მარნის შემდეგ გეგმაში მყარს აღარაფერს ვამატებ.

ღვინო და საჭე

საქართველოში ალკოჰოლის დასაშვები ზღვარი 0,3 პრომილეა, ეს ერთ ჭიქა მშრალ ღვინოზე ნაკლებია. გადაჭარბებისთვის ჯარიმა 700 ლარიდან იწყება და მართვის მოწმობის ჩამორთმევა ექვს თვემდე, ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დაზღვევა კი ასეთ შემთხვევაში, დიდი ალბათობით, არ იმუშავებს. დაწვრილებით: საქართველოს საგზაო მოძრაობის წესები. თანაც კახური საოჯახო ღვინო უფრო მკვრივი და მაგარია, ვიდრე მოელიან, ჭაჭას კი დეგუსტაციაზე ბოლოს ასხამენ, როცა სიფხიზლე უკვე აღარ გაქვთ.

მუშა ვარიანტი სამია:

1. ფხიზელი მძღოლი. ის ღვინოს მხოლოდ ყნოსავს, დანარჩენები სვამენ, ბოთლები საბარგულში მიდის.
2. დაგემოვნება და გადაღვრა. ნებისმიერ მარანში არის ვედრო, საკმარისია სთხოვოთ. საოჯახო მარანში ფრაზა „საჭესთან ვზივარ“ მაშინვე მუშაობს და მასპინძელი თავად წყვეტს დასხმას.
3. ღამისთევა. ყველაზე პატიოსანი ვარიანტი: კახეთში საღამოს სუფრა ყოველთვის დაგეგმილზე დიდხანს გრძელდება, დილით კი გზა თავისუფალია.

ცალკე ღამის გზაზე. სოფლებს შორის განათება არ არის, მონიშვნა ადგილ-ადგილ წაშლილია, გზისპირებზე ძროხები დადიან, მზის ჩასვლისას კი ნახირს სახლში პირდაპირ სავალ ნაწილზე მიერეკებიან. ფხიზელ მდგომარეობაშიც კი სიბნელეში გომბორით თბილისში დაბრუნება სასიამოვნო არ არის, ასე რომ, სიბნელემდე გამოსვლაც გეგმის ნაწილია.

რომელი მანქანა ავიღოთ

ორივე დერეფნისა და ამ სტატიის ყველა გაჩერებისთვის ჩვეულებრივი სედანი საკმარისია. ასფალტია სიღნაღამდე, თელავამდე, წინანდლამდე, ალავერდამდე, გრემამდე და ნეკრესის პარკინგამდე, გომბორის უღელტეხილიც მოასფალტებულია. ამ მარშრუტისთვის ჯიპში ზედმეტის გადახდა საჭირო არ არის.

კროსოვერს ან ჯიპს სამ შემთხვევაში აქვს აზრი:

• ზამთარში, თუ თოვის შემდეგ გომბორით მიდიხართ;
• თუ კახეთის შემდეგ ლაგოდეხს ან ცალკეულ მეურნეობებამდე გრუნტის მისასვლელებს გეგმავთ;
• თუ მანქანაში ოთხი-ხუთი კაცი ხართ და საბარგული ღვინის ყუთებისთვის გჭირდებათ: მაშინ უბრალოდ მოცულობაა საჭირო.

რით განსხვავდება კლასები და რა ავირჩიოთ სხვადასხვა სცენარისთვის, განხილულია მასალაში როგორი მანქანა ავირჩიოთ საქართველოში. მანქანის აღება ყველაზე მოსახერხებელია თბილისში: კახეთი ქალაქის საზღვრიდანვე იწყება და პირველი დღე გადაადგილებაზე არ იხარჯება. ზაფხულში პრიორიტეტი კარგ კონდიციონერს მიანიჭეთ, ველზე ის სრულ ამძრავზე მეტად გჭირდებათ.

პრაქტიკული რჩევები

• გასვლა. დილის 9 საათამდე. დილით თბილისიდან გამავალი ტრასა თავისუფალია, ბოდბეში ან წინანდალში კი ჯგუფებზე ადრე მიხვალთ.
• საწვავი. ჩაასხით თბილისში ან საგარეჯოში. ველზე ბენზინგასამართი სადგურები არის, მაგრამ ავზი ნახევარზე ქვემოთ ნუ ჩამოიყვანეთ, განსაკუთრებით გომბორის წინ.
• ნავიგაცია. ჩამოტვირთეთ ოფლაინ რუკა: უღელტეხილზე და ზოგ სოფელში კავშირი ქრება. მარნების სოფლის მისამართებზე ნავიგატორი ხშირად სოფლის ცენტრში მიგიყვანთ და არა ჭიშკართან, ამიტომ ზუსტი წერტილი მასპინძელს დაუზუსტეთ.
• ნაღდი ფული. საოჯახო მარნები, ბაზრის დახლები და საოჯახო სასტუმროების ნაწილი ბარათს არ იღებს. ბანკომატები თელავში, სიღნაღსა და გურჯაანშია, სოფლებში არ არის.
• ჩაცმა მონასტრებისთვის. ბოდბე, ალავერდი, ნეკრესი, გრემი მოქმედი მონასტრებია. ქალებს თავსაფარი და ქვედაბოლო, ყველას დაფარული მხრები და მუხლები. ეს მანქანაში გქონდეთ და შესასვლელთან მოსასხამების იმედად ნუ იქნებით.
• ღვინო საბარგულში. ზაფხულში ნაყიდი ბოთლები მზეზე მდგომ მანქანაში ნუ დატოვებთ. გოგირდის გარეშე დაყენებული ქვევრის ღვინო საბარგულში 40 °C-ზე ორიოდე საათში ფუჭდება.
• პირუტყვი და ტრაქტორები. ძროხები, ღორები, ნახირი, სექტემბერსა და ოქტომბერში ყურძნიანი მისაბმელები. სოფლის ვიწრო ქუჩებზე გზის დათმობა ზოგჯერ მხოლოდ უკუსვლით შეიძლება.

კიდევ რა ვნახოთ მანქანით

კახეთი კარგად მუშაობს როგორც ცალკე მოგზაურობად, ისე ქვეყანაში დიდი მარშრუტის ნაწილად.

• ცოტა დრო გაქვთ? შეადარეთ კახეთი თბილისიდან სხვა ერთდღიან მოგზაურობებს: მცხეთა, ყაზბეგი, უფლისციხე, ბორჯომი.
• ერთი კვირა მთელი საქართველოსთვის? 7-დღიან მარშრუტში საქართველოში კახეთი ორდღიანი სათადარიგო ვარიანტია, თუ ყაზბეგისკენ მიმავალ გზაზე ჯვრის უღელტეხილს დაკეტავენ.
• ველის შემდეგ მთები გინდათ? კლასიკა თბილისიდან საპირისპირო მიმართულებით: საქართველოს სამხედრო გზა ყაზბეგამდე.
• უდაბნო ვენახების ნაცვლად. დავით გარეჯა აზერბაიჯანის საზღვარზე, ჟანგისფერი გორები და გამოქვაბული სენაკები. ცალკე დღე, გასვლა საგარეჯოს გავლით.

შეჯამება

კახეთში ორი გზა მიდის: მოკლე, გომბორის უღელტეხილით თელავში (დაახლოებით 95 კმ), და სწორი, ველით, საგარეჯოს გავლით სიღნაღამდე (105–110 კმ). ყველაზე კარგად ისინი ერთად მუშაობს, როგორც ორდღიანი მარყუჟი ღამისთევით სიღნაღში ან თელავში. ერთ დღეში რეგიონის ნახევარს მოასწრებთ: ან სიღნაღსა და ბოდბეს, ან თელავს წინანდლითა და ალავერდით.

სედანი ყველაფრისთვის საკმარისია, ზამთრის უღელტეხილის გარდა. შემოდგომაზე, რთველის დროს, საცხოვრებელი და მარნები წინასწარ დაჯავშნეთ. და გასვლამდე გადაწყვიტეთ, კომპანიაში ვინ არ დალევს: 0,3 პრომილეს ზღვარი „სადილზე ნახევარი ჭიქისთვის“ ადგილს არ ტოვებს.