Ahıska ve Rabati kalesi: neler görülür, nerede kalınır ve nasıl gidilir

Ahıska neredeyse herkesin payına bir ara durak olarak düşüyor: buraya Vardzia yolunda biraz yürüyüp açılmak için sapıyorlar, kaleyi otopark tarafından çekiyorlar ve yola devam ediyorlar. Biz de ilk seferde tam böyle geçtik, sonra ayrıca ve konaklamalı olarak geri döndük, çünkü basit bir şeyi anladık: Vardzia, Sapara, Zarzma ve Borjomi dağlara öyle dağılmış ki aralarındaki elverişli nokta tam olarak bir tane ve o da Ahıska.

Şehir küçük, nüfusu on beş bin kadar, Samtshe-Cavaheti'nin idari merkezi. Yazın akşam bile hırka gerektiren bir yükseklikte duruyor ve çatıların üzerinde eski şehrin yarısı büyüklüğünde aydınlatılmış bir kale asılı. Sadece sokaklarında gezinmek için buraya gelmeye değmiyor, ama bir saatlik yarıçapta olan her şey için çok değiyor.

Rabati kalesi: biletler, gezi ve dürüst bir bakış

Rabati, tabelalı bir harabe değil. Ortaçağ duvarlarıyla çevrili, kabaca 7 hektarlık bir mahalle; içinde insanlar yaşıyor, kafeler çalışıyor ve oda kiralanıyor. İlk tahkimatlar burada daha IX. yüzyılda ortaya çıkmış ama bugünkü görünüm, 34 milyon lari maliyetli 2012 restorasyonunun sonucu.

Alan iki bölüme ayrılıyor.

Aşağı kale için giriş serbest. Otel, restoranlar, hediyelik dükkânları, üzüm bahçesi, düzgün parke taşı. Atmosfer tarihsel olmaktan çok tatil yeri havasında, ama üst kısmın en iyi açısı buradan.

Yukarı kale 7 lari, bilet aşağı kısmın ana kapısından alınıyor. İçinde Cakeli şatosu (XIII. yüzyıl), altın kubbeli Ahmediye Camii (XVI. yüzyıl, Osmanlı dönemi), Azize Marina Kilisesi, Samtshe-Cavaheti bölge müzesi ve paşa türbesi var. Şatonun çatısından bütün kompleksin ve vadideki şehrin panoraması açılıyor; kalenin neden tam burada kurulduğu tam orada anlaşılıyor.

Şimdi Rabati'ye en sık yapılan eleştiriyi dürüstçe söyleyelim: yeni görünüyor. Taş örgünün derzleri düzgün, çimler kesilmiş, yerine göre tarihî dizi dekoru hissi var. Taşına XIII. yüzyılda elle dokunulmuş bir özgünlük arıyorsanız Rabati hayal kırıklığı yaratıyor ve doğrudan Zarzma'ya ya da Sapara'ya gitmek daha iyi. Ama kompleksi olduğu gibi kabul ederseniz, yani çok büyük, çok bütünlüklü ve iki yüz metre arayla cami ile kilise barındıran bir yer olarak, o zaman bir buçuk iki saati kolayca tutuyor. Müslüman ve Hristiyan katmanlar burada müzede komşu değil, tam anlamıyla avluda komşu ve bu, Samtshe-Cavaheti hakkında her panodan fazlasını anlatıyor.

İki bölüm için bir buçuk iki saat ayırın. Akşam duvarlar aydınlatılıyor ve şehirde geceliyorsanız gün batımından sonra yapılacak yürüyüş ayrı bir yarım saate değiyor: neredeyse kimse yok, ışık sıcak ve kale sonunda yeni yapılmış görünmeyi bırakıyor.

Ahıska, konaklama ve yemekte Borjomi'den belirgin biçimde daha ucuz. Bölgede birkaç gün planlıyorsanız üs olarak burayı kurmak daha elverişli, Borjomi'ye de günübirlik gidilir.

Sapara: ikinci gün kalmaya değer on kilometre

Ahıska merkezinden 10 km ötede, dağ boğazında faal bir erkekler manastırı; en eski yapıları X. yüzyıldan. Kilometre olarak hiçbir şey, hissiyat olarak bambaşka bir gezi.

Yol dar, yerine göre dik, son bölümü toprak. Sıradan bir binek arabayla normal geçiliyor ama yavaş: duracağınızı da hesaba katarak on kilometre için kırk dakika kadar ayırın. Serpantinde karşıdan araç gelince geçilecek yerler var ama onları önceden görmek gerekiyor.

Yukarıda Rabati'de tanım gereği olmayan bir sessizlik var. Manastır faal: ayinler yapılıyor, turistleri sakin karşılıyorlar ama burası müze değil ve buna göre davranmak gerekiyor, yani omuzlar, dizler ve kilise içinde izinsiz çekim yok. Sabah ona doğru geldik ve avluyu süpüren keşişi saymazsak yirmi dakika kadar orada yalnızdık. Restore edilmiş kalenin ardından karşıtlık neredeyse fiziksel: koyu taş, freskler, mum kokusu ve boğazın iki yanında orman.

Yakında neler var

Ahıska'nın asıl zenginliği şehrin kendisinde değil, altmış kilometrelik bir yarıçapta:

• Vardzia, Mtkvari'nin üzerindeki kayada XII. yüzyıldan bir mağara manastır şehri. 62 km, tek yön bir buçuk saat kadar, yol boyunca asfalt. Yolda Hertvisi duruyor: nehirlerin birleştiği yerin tam kenarında bir kale, yirmi dakikalık bir durak ve rotanın en iyi karelerinden biri.
• Borjomi 48 km, bir saat yol. İçme çeşmeleri, park, yanında millî park.
• Zarzma manastırı, Adigeni üzerinden 35 km kadar. IX–XIV. yüzyıl freskleri ve neredeyse sıfır turist.
• Abastumani 28 km, dağda gözlemevi olan eski bir iklim tedavi merkezi. Vardzia'yı zaten gördüyseniz yarım gün için iyi bir seçenek.

Nasıl gidilir: yollar ve orada olanlar

Ahıska, minibüslerin kâğıt üzerinde gittiği ama etraftaki her ilginç şeyin arabasız kapalı olduğu şehirlerden. Rabati'yi de Sapara'yı da Vardzia'yı da bir iki günde, kalkış saatlerine uymadan gezmek yalnızca kendi ya da kiralık arabayla gerçekçi.

Arabayı kiralamak için en elverişlisi Tiflis, orada seçenek daha geniş ve erken çıkıp kalenin açılışına varmak gayet mümkün. Aracı seçip Tiflis içinde teslimatlı kiralamayı mydrive.club üzerinden yapabiliyorsunuz.

Tiflis'ten

Duraksız 207 km, 3 saat kadar.

Rota: Batum otoyolu (E60), ardından Gori, Haşuri, Borjomi sapağı ve güneye devam. Kaplama bütün güzergâhta iyi ve yolun tam üzerinde Cvari Manastırı ile Mtsheta ve Gori duruyor; erken çıktıysanız günü bozmadan bir mola vermeyi göze alabiliyorsunuz.

En ilginç kısım Borjomi'den sonra başlıyor. Yol boğazdan çıkıp açık platoya tırmanıyor, orman bitiyor ve etrafta uzun manzaraların ve yandan gelen çok belirgin bir rüzgârın olduğu çıplak bir yüksek arazi ortaya çıkıyor. Tırlarda ve minibüslerde bu belli oluyor, binek arabada ise direksiyonu biraz daha sıkı tutun ve açık kesitlerdeki ani rüzgârlara şaşırmayın. Durmak için cep yeterince var ve burada bir iki kare çekmek kesinlikle isteyeceğiniz bir şey.

Batum'dan

~160 km, 3 saat kadar.

Önemli bir ayrıntı: harita Goderdzi Geçidi üzerinden kısa yolu gösteriyor. Gerek yok. Hulo'dan sonra asfalt bitiyor, gerisi çakıl ve serpantin: sıradan bir binek arabayla bu uzun ve rahatsız, kışın da geçit kapalı. Doğru rota Kutaisi üzerinden: Batum → Kutaisi → Haşuri → Ahıska, E692 yolu, kaplama normal.

Kutaisi'den

123 km, 2 saat kadar, büyük şehirler arasında en kısa seçenek. Abastumani civarında serpantinli bir dağ bölümü var: zor değil ama orada ortalama hız belirgin biçimde düşüyor ve bunu süre hesabına katmak gerekiyor.

Borjomi → Ahıska

48 km, bir saat kadar. Borjomi'den geliyorsanız bu tam anlamıyla yol üstü, ayrı bir gün gerektirmiyor.

Tiflis'ten iki günlük rota

Günübirlik seçenek var, ama biz onu dürüstçe kötü buluyoruz: kalede bir buçuk saat için dokuz saatlik yol ve gezi. Tiflis'ten günübirlik geziler Ahıska olmadan da yeterince var. Şu çok daha iyi işliyor:

Birinci gün. Erken çıkış, Borjomi'de kısa bir mola, öğle vaktinde Ahıska. Rabati bir buçuk iki saat. Yerleşme, şehirde akşam yemeği, aydınlatılmış duvarlara akşam yürüyüşü.

İkinci gün. Sabah Sapara (yolla birlikte 2–3 saat), sonra Hertvisi üzerinden Vardzia; orada iki üç saat daha. Akşam Tiflis'e dönüş ya da Borjomi ve Bakuriani yönüne devam edecekseniz ikinci bir geceleme.

Bölgede yalnızca bir tam güne vaktiniz varsa Rabati artı Sapara'yı seçin, Vardzia'yı ayrı bir geziye bırakın. İkisini bir güne sığdırmayı denemek mümkün ama koşuşturmaya dönüyor, Vardzia da koşuşturmayı sevmiyor.

Pratik bilgiler

• Rabati'nin otoparkı kapının tam önünde, ücretsiz. Sabah her zaman yer oluyor, sezonda öğleye doğru sıkışıyor.
• Benzin istasyonları: bütün ana yollarda düzenli aralıklarla Wissol, Lukoil, Gulf var, Ahıska'nın kendisinde de şehir sınırları içinde birkaç istasyon. Vardzia'ya çıkmadan burada depoyu doldurun: güneye doğru ağ seyrekleşiyor. Yakıt markalarından emin değilseniz Gürcistan'da benzin istasyonları hakkında ayrı bir yazımız var.
• En iyi ziyaret vakti 10.00'dan önce ya da 16.00'dan sonra: grup daha az, ışık daha yumuşak, yazın daha serin. Gün ortasında Rabati'nin açık duvarlarında hiç gölge olmuyor.
• Kışın Rabati yıl boyunca açık, Tiflis'ten ve Kutaisi üzerinden Batum'dan gelen yollar geçilebilir. Tahmini yine de kontrol edin: Borjomi'den sonraki platoda tipi oluyor.
• Nakit: kafelerde ve küçük yerlerde kart her zaman geçmiyor, cepte yirmi otuz lari bulundurmak fena olmuyor.

Gitmeye değer mi

Kırk dakika için gelmiyorsanız değiyor. Ahıska ne güzellikte Vardzia'yı ne atmosferde Borjomi'yi geçiyor ama Gürcistan'ın bu köşesinde üs olarak işleyen tek yer o: buradan her şey bir saatlik mesafede, konaklama komşularından daha ucuz ve akşam çıkılacak bir yer var. Rabati de bu süre içinde “fazla yeni bir kale”den, camiyle kilisenin birbirinin avlusunda durduğu bir şehrin anlaşılır hikâyesine dönüşüyor.

Ve buraya dönmemizin asıl nedeni kale değil, ondan çıkan yol: boğazda Sapara'ya on kilometre, platoda Vardzia'ya altmış, Borjomi'ye kırk sekiz. Bütün bunlar yalnızca arabayla birleşiyor. Onunla Samtshe-Cavaheti iki günlük bir rotaya oturuyor; onsuz aralarında bekleyeceğiniz bir tur listesine.