ელექტრომობილები საქართველოში: ბაზარი, დამტენები და რა გავითვალისწინოთ გზაში

საქართველოში ელექტრომობილები ჯერჯერობით მთელი ავტოპარკის ერთ პროცენტზე ნაკლებია, მაგრამ ისინი ნებისმიერ სხვა სეგმენტზე სწრაფად იზრდებიან: 2025 წლის 1 იანვრისთვის ქვეყანაში 9 045 მანქანა იყო რეგისტრირებული, წლის განმავლობაში ზრდამ კი 79% შეადგინა. ბაზარს გადასახადები ამოძრავებს და არა ეკოლოგიური მოსაზრებები: ელექტრომობილები შემოტანისას აქციზისგან გათავისუფლებულია. დამტენი სადგურები ფარავს თბილისს, ბათუმის ტრასას, კახეთსა და ძირითად კურორტებს, მაღალმთიანეთში კი საერთოდ არ არის.

რამდენი ელექტრომობილია საქართველოში და საიდან ჩამოდის

ელექტრომობილების ცალკე სტატისტიკას საქართველოში 2017 წლიდან აწარმოებენ. მაშინ ისინი 852 იყო. 2025 წლის დასაწყისისთვის 9 045 გახდა, ანუ რვა წელიწადში ათჯერზე მეტი ზრდა. ყველა მანქანის დაახლოებით სამი მეოთხედი თბილისშია რეგისტრირებული, შემდეგ კი, დიდი სხვაობით, მოდის იმერეთი და სამეგრელო.

ძირითადად ამერიკული აუქციონებიდან ჩამოჰყავთ. 2024 წელს ქვეყანამ 5 454 ელექტრომობილი 107 მილიონ დოლარად შემოიტანა: 3 313 აშშ-დან, 841 ჩინეთიდან, 840 იაპონიიდან, 199 გერმანიიდან. 2025 წლის პირველ ნახევარში 3 616 მანქანა შემოვიდა — წინა წელთან შედარებით 88%-ით მეტი. ამ სტატისტიკაში ჩინური ბრენდები ყველაზე სწრაფად იმატებს, BYD კი თბილისის ნაკადში უკვე ჩვეულ სანახაობად იქცა.

აქვე მნიშვნელოვანი დათქმა. საქართველო სატრანზიტო ჰაბივით მუშაობს: შემოტანილი მანქანების ნაწილი ქვეყანაში არ რჩება, არამედ შემდგომ მიდის აზერბაიჯანში, სომხეთსა და ცენტრალურ აზიაში. ამიტომ იმპორტის ციფრები ყოველთვის აღემატება პარკის რეალურ ზრდას.

კიდევ ერთი დეტალი, რომელიც ბაზარზე ბევრს ხსნის. 2025 წლის ახალ რეგისტრაციებში ბენზინზე დაახლოებით 60% მოვიდა, ჰიბრიდებზე — თითქმის მეოთხედი, დიზელზე — 9%, სუფთა ელექტრომობილებზე კი დაახლოებით 5%. ქართველი მყიდველის მასობრივი არჩევანი ამჟამად ჰიბრიდია და არა ელექტრომობილი.

რატომ იზრდება ელექტრომობილების ბაზარი საქართველოში

ელექტრომობილებს შემოტანისას აქციზი არ ედებათ, ჰიბრიდებისთვის კი განაკვეთი შემცირებულია. შიგაწვის ძრავიან ავტომობილებზე აქციზს ცილინდრების მოცულობითა და ასაკით ითვლიან, 2026 წლის გაზაფხულზე კი წესები საგრძნობლად გამკაცრდა. 1 აპრილიდან ექვს წელზე ძველი ავტომობილებისთვის განაკვეთი გაიზარდა 4,5 ლარამდე კუბურ სანტიმეტრზე, ექვს წლამდე მანქანების 1,5 ლარის ნაცვლად. თავდაპირველად მთავრობა საერთოდ აპირებდა ექვსწლიანი და უფრო ძველი მანქანების შემოტანის აკრძალვას, მაგრამ ავტოიმპორტიორების ზეწოლის შემდეგ აკრძალვა გაზრდილი აქციზით ჩაანაცვლა.

არც ასაკობრივი შეზღუდვა და არც ახალი განაკვეთი ელექტრომობილებზე არ ვრცელდება. ძრავის მოცულობა მათ არ აქვთ, ესე იგი აქციზის საანგარიშო ბაზაც არ არსებობს. 2016 წლის ელექტრო ჰეჩბეკის გაფორმება დღეს საქართველოში უფრო მარტივი და იაფია, ვიდრე იმავე ასაკის ბენზინის სედანის.

ბაზარი ამასთან საერთო ჯამში დაეცა: 2026 წლის იანვარ–მაისში ქვეყანაში 77 054 მსუბუქი ავტომობილი შემოვიდა — მინიმუმი ბოლო ოთხ წელიწადში. ელექტრომობილების წილი ნაწილობრივ იმიტომაც იზრდება, რომ დანარჩენი ყველაფერი გაძვირდა.

სად დავტენოთ ელექტრომობილი საქართველოში

ოპერატორი რამდენიმეა, თითოეულს თავისი აპლიკაცია აქვს:

• E-Space. მუშაობს 2016 წლიდან, ქვეყანაში 150-ზე მეტი სადგური, აქედან 78 უფასოა. შვიდი სწრაფი დგას თბილისსა და ბათუმს შორის ტრასაზე, ნელი კი არის სტეფანწმინდაში, ზუგდიდსა და კახეთში.
• EcoCars. ძირითადად სწრაფი სადგურები ქალაქებსა და მთავარ მარშრუტებზე, მათ შორის გუდაურში და ქუთაისის ცენტრში.
• Da-tene. სწრაფი დამტენები კახეთში (თელავი, ყვარელი) და ახალციხეში.
• Charger Plus. შედარებით ახალგაზრდა ქსელი, ძირითადი წერტილებით გუდაურსა და ლაგოდეხში.
• Moveo. ახალი ოპერატორი 60, 180 და 240 კვტ სიმძლავრის სადგურებით, შტეკერები CCS2 და GB/T. ქსელი პატარაა, მაგრამ იზრდება.
• ProCredit. უფასო დამტენების რუკა, მათ შორის ისეთი არატიპური წერტილებით, როგორიცაა ჯვარი და ოზურგეთი. სადგურის სტატუსს აპლიკაცია არ აჩვენებს — მუშაობს თუ არა, ადგილზე შეიტყობთ.

ამას ემატება უფასო საქალაქო დამტენები თბილისში. მერია მათ მოსახლეობის განაცხადებით დგამს, 2025 წლის დასაწყისში კი ქალაქში კიდევ 198 წერტილზე აუქციონი გამოაცხადა. სწრაფი ისინი არ არიან, მაგრამ ღამით ეზოში დასატენად გამოდგება.

საერთო რუკის ნახვა მოხერხებულია PlugShare-ში ან ev-georgia.net-ზე, თუმცა სესიის იქიდან გაშვება ვერ მოხერხდება. საჭირო ქსელების აპლიკაციები დააინსტალირეთ და ბარათი მიაბით ჯერ კიდევ სახლში. მე პირველად ზესტაფონთან, პირდაპირ სადგურთან ვრეგისტრირდებოდი: SMS-დადასტურება, ბარათის მიბმა, აპლიკაციის განახლება — სამის ნაცვლად თხუთმეტიოდე წუთი.

შტეკერები და კაბელები: რა უნდა იდოს საბარგულში

სწრაფი დატენვა საქართველოში თითქმის ყველგან CCS2-ია. სიხშირით მეორე შტეკერი GB/T-ია, ის ჩინური შიდა ბაზრის მანქანებს სჭირდებათ. CHAdeMO უფრო იშვიათად გვხვდება — მაგალითად, ავტობანის გასწვრივ Socar-ის მსხვილ გასამართ სადგურებზე.

ცალკე ამბავია აშშ-დან ჩამოსული Tesla. ამერიკულ მანქანებს NACS შტეკერი აქვთ და CCS2-ზე გადამყვანის გარეშე ქართულ სადგურს ვერ უერთდებიან. ნაქირავებ ავტომობილებში ადაპტერი, როგორც წესი, კომპლექტშია, კერძო მფლობელებთან კი — სხვადასხვაგვარად.

ნელი Type 2 სადგურები ყველაზე ხშირად საკუთარი კაბელის გარეშეა. საკუთარი Type 2 კაბელი საკითხს წყვეტს სასტუმროების პარკინგზე, მარნებთან და სავაჭრო ცენტრებში. საავარიო დატენვა 220 ვ საყოფაცხოვრებო როზეტიდან საათში დაახლოებით 10–15 კმ მარაგს ამატებს, ანუ მუშაობს მხოლოდ ღამით ან უკიდურეს შემთხვევაში.

რა ღირს დატენვა ბენზინთან შედარებით

საორიენტაციო ტარიფები: ნელ სადგურებზე დაახლოებით 0,6 ლარი კვტ·სთ-ზე, სწრაფებზე კი დაახლოებით 0,85 ლარი. ზუსტ ფასს ქსელის აპლიკაცია აჩვენებს, სხვადასხვა ოპერატორთან ის განსხვავდება.

დავთვალოთ ასი კილომეტრზე. საშუალო ელექტრო კროსოვერი 17–20 კვტ·სთ-ს ხარჯავს, ეს არის 15–17 ლარი სწრაფ დატენვაზე და 10–12 ლარი ნელზე. ბენზინის კროსოვერი 9–10 ლიტრის ხარჯით, როცა 95-იანის ლიტრი დაახლოებით 3 ლარია, 27–30 ლარს დახარჯავს. სხვაობა დაახლოებით ორმაგია. თბილისის უფასო საქალაქო სადგურებზე ის კიდევ უფრო თვალსაჩინოა.

მთაში ეს არითმეტიკა მუშაობას წყვეტს. გრძელ აღმართებზე ხარჯი იზრდება, სამაგიეროდ დაღმართზე რეკუპერაცია მუხტის ნაწილს ბატარეას უბრუნებს.

მთა, ზამთარი და რეალური გარბენი

გარბენის საპასპორტო ციფრები საქართველოში თამამად შეიძლება შემცირდეს:

• ყინვა და გამათბობლის მუშაობა 20–30%-ს ართმევს.
• 1 500–2 000 მეტრზე ასვლა მუხტს ბარის ტრასასთან შედარებით შესამჩნევად სწრაფად ჭამს.
• დაღმართი ნაწილს აბრუნებს, მაგრამ არა მთლიანად.

ანანურიდან გუდაურისკენ ასვლაზე ზამთარში ხარჯი ტრასასთან შედარებით დაახლოებით ერთნახევარჯერ გამეზარდა და სტეფანწმინდაში იმაზე ნაკლები ნაშთით ჩავედი, ვიდრე ვგეგმავდი. ახლა ამ მონაკვეთზე ერთი მესამედით მეტს ვთვლი და თბილისიდან სავსე ბატარეით მივდივარ.

გრძელი მონაკვეთების წესი მარტივია: დატენვა 20%-იან ნაშთზე დაგეგმეთ და არა 5%-ზე. და სადგურის სტატუსი აპლიკაციაში შეამოწმეთ მანამ, სანამ ტრასიდან გადაუხვევდეთ.

სად ჯობია ელექტრომობილით არ წახვიდეთ

დამტენები არ არის სვანეთში, თუშეთში, რაჭასა და ხევსურეთში. ამ მიმართულებების ნაწილში საკითხი თავისთავად იხსნება: ნაქირავებ მანქანებს იქ არ შეიძლება ძრავის ტიპისა და ავტომობილის კლასის მიუხედავად. ქირაობისთვის აკრძალული მიმართულებების სიაში შედის თუშეთი, უშგული, ჯუთა, გოდერძის უღელტეხილის გზა და ვაშლოვანი.

რეალისტური სურათი მარშრუტების მიხედვით ასე გამოიყურება:

• თბილისი და შემოგარენი: მცხეთა, დაშბაში, ბაკურიანი. კითხვები არ ჩნდება.
• კახეთი: სიღნაღი, თელავი, ყვარელი. სწრაფი დამტენები თელავსა და ყვარელშია, ბევრი მარანი და საოჯახო სასტუმრო კი როზეტთან უშვებს.
• ბათუმის ტრასა: 370 კმ, ერთი 30-წუთიანი გაჩერება ზესტაფონის ან ქუთაისის მიდამოებში.
• საქართველოს სამხედრო გზა სტეფანწმინდამდე: 150 კმ ერთი მიმართულებით, დამტენები გზად არის, ზამთარში კი მარაგი სჭირდება.
• სვანეთი, რაჭა, ხევსურეთი: ელექტრომობილისთვის არ არის.

ელექტრომობილის ქირაობა საქართველოში: ვის უხდება

ელექტრომობილის ქირაობა თბილისსა და ბათუმში შეიძლება, პარკებში ყველაზე ხშირად Tesla Model 3 და Model Y დგას, უფრო იშვიათად — ჩინური და კორეული კროსოვერები. ქირაობაში ელექტრომობილები ბენზინის მანქანებზე შესამჩნევად ნაკლებია, მათ შორის MY.DRIVE-ზეც, ამიტომ ჯობია ისინი წინასწარ დაჯავშნოთ და არა მოგზაურობამდე ბოლო კვირაში.

ჯავშნის დადასტურებამდე სამი რამ დააზუსტეთ:

1. რომელი შტეკერი აქვს მანქანას და დევს თუ არა კომპლექტში CCS2-ზე გადამყვანი.
2. არის თუ არა საბარგულში Type 2 კაბელი და საავარიო კაბელი საყოფაცხოვრებო როზეტისთვის.
3. რეგისტრირებულია თუ არა ავტომობილი თბილისის პარკირების სისტემაში.

ბოლო პუნქტი შეღავათის გამო არის მნიშვნელოვანი: ელექტრომობილების მფლობელები დედაქალაქში ზონალურ-საათობრივი პარკირების საფასურისგან გათავისუფლებული არიან. აქვს უკუმხარეც. 100-ლარიანი ჯარიმა გათვალისწინებულია დამტენ სადგურთან დატენვის გარეშე დგომისთვის და ეს ელექტრომობილებსაც ეხება: ადგილი დაიკავეთ და არ ჩაერთეთ — ესე იგი დაარღვიეთ.

რა არის მნიშვნელოვანი

ელექტრომობილები საქართველოში ეგზოტიკა აღარაა, თუმცა მასობრივ სეგმენტამდე ჯერ შორსაა: პარკის ერთ პროცენტზე ნაკლები, სამაგიეროდ ყველაზე სწრაფი დინამიკა და საგადასახადო რეჟიმი, რომელიც მათ სასარგებლოდ მუშაობს. ინფრასტრუქტურა ფარავს თბილისს, ბათუმის ტრასას, კახეთსა და საქართველოს სამხედრო გზას, მაღალმთიანეთს კი საერთოდ არ ფარავს. სტანდარტული ტურისტული მარშრუტისთვის ეს საკმარისია სამი პირობით: ქსელების აპლიკაციები წინასწარ დაყენებულია, Type 2 კაბელი საბარგულში დევს, ზამთარში კი გამოთვლილ ხარჯს ერთი მესამედი აქვს დამატებული.