Tiflis'ten Raça'ya arabayla: rota, duraklar ve görülecekler

Tiflis'ten Raça'ya yol yaklaşık 250 km ve 4,5-5 saat sürüyor: önce Rikoti Geçidi üzerinden otoban, sonra Tkibuli ve Nakerala Geçidi üzerinden tırmanış. Ambrolauri ve Oni'ye kadar asfalt normal, binek araç rahat geçiyor. Zorluklar Oni'nin ötesinde, boğazın yukarısında başlıyor ve oraya bilerek gitmek gerekiyor.

Raça ülkenin en sessiz dağ bölgelerinden biri olmayı sürdürüyor. Burada Kazbegi'nin kuyrukları ya da Tuşeti'nin lojistik bulmacası yok; bunun yerine bin yıllık bir katedral, başka hiçbir yerde yapılamayan bir şarap ve bütün gün boyunca beş arabanın uğradığı boğazlar var.

Yol ne kadar sürüyor ve hangi güzergâh seçilmeli

Raça'ya üç yol çıkıyor ve her biri farklı bir işe yarıyor.

Tkibuli ve Nakerala Geçidi üzerinden. Klasik seçenek: Tiflis, Zestafoni'ye kadar otoban, Tercola civarında kuzeye sapış, ardından Tkibuli, geçide serpantin, Şaori Gölü, Nikortsminda, Ambrolauri. Duraksız kabaca 250 km, 4,5-5 saat. Baştan sona asfalt, yolun en manzaralı kısmı son 70 km'ye denk geliyor.

Saçhere ve Şkmeri üzerinden. Eylül 2021'de Saçhere'den Sareki, Kvemo Hevi, Uzunta, Şkmeri, Bokva, Kvaşhieti ve Zudali köyleri üzerinden geçen 51,5 km'lik yeni bir yol açıldı. Ambrolauri ile Oni arasındaki yola, Oni'den 5 km ve Ambrolauri'den 21 km mesafede bağlanıyor. Kaplama asfalt beton, yolun büyük kısmı 1000-1500 m yükseklikte, ormanlık Heori Boğazı boyunca gidiyor. Hedefiniz Ambrolauri değil Yukarı Raça ise ve yol üstünde Çiatura ile Katshi Sütunu'na uğramak istiyorsanız bu seçenek işinize geliyor.

Kutaisi ve Alpana üzerinden. Kutaisi tarafından Rioni Boğazı boyunca giden yol. Bunu dönüş yolu olarak kullanmak, Leçhumi, Tsageri ve Tvişi bağlarına uğramak daha mantıklı. Kaplama kalitesi bazı bölümlerde değişken, bu yüzden yola çıkmadan durumu misafirhane sahiplerine sormak daha iyi: onlar bu yolu sürekli kullanıyor ve güncel tabloyu her haritadan daha iyi biliyor.

Aralık 2025'ten bu yana Rikoti üzerindeki hızlı yolun tamamı açık: 51,6 km, 51 tünel ve 97 köprü. Eskiden bir buçuk saat yiyen tır kuyruğu geçmişte kaldı. Kuzeye sapağa kadarki ilk 160 km artık birkaç yıl öncesine göre belirgin biçimde daha hızlı geçiliyor.

Raça'ya ilk kez gidiyorsanız birinci seçeneği alın. Bütün resmi bir kerede veriyor: ova, madenci kasabası, geçit, göl, kilise, şarap. İkincisi dönüş yolunda ya da ikinci gezide, temel şeyler görüldükten ve aktarmasız dağlara gitmek istendiğinde anlam kazanıyor.

Planlama için birkaç sayı:

• Tiflis'ten Tkibuli sapağına: otobanla yaklaşık 180 km, 2-2,5 saat
• Tkibuli'den Ambrolauri'ye: yaklaşık 60 km ama bir buçuk saat, çünkü serpantin ve duraklar var
• Ambrolauri'den Oni'ye: 30 km, 40 dakika
• Oni'den Gebi'ye: 35 km, bir saat kadar, sonrası yalnızca yürüyerek

Raça'da ortalama hız 40-50 km/sa'ya düşüyor ve bu kötü yolun işareti değil, normal çalışma temposu. Burada günü mesafeye göre planlamak işe yaramıyor, süreye göre hesaplamak gerekiyor.

Tiflis'ten Nakerala üzerinden Raça rotası: yolda neler görülür

Ubisa

Aziz Georgi Manastırı yeni otobandan uzakta, Haragauli ilçesinde duruyor ve hızlı yoldan sapmak gerekiyor. Kilise IX. yüzyılda kurulmuş, ayrı duran kule XII. yüzyıla tarihleniyor, iç duvar resimleri ise XIV. yüzyılda usta Damiane tarafından yapılmış. Freskler koyu ve derin, parlak Nikortsminda'ya hiç benzemiyor. Duraklı sapma kırk dakika kadar alıyor.

Tkibuli Baraj Gölü

Madenci kasabası Tkibuli, otuz yıl sonra bir Sovyet kömür şehri nasıl görünürse tam öyle görünüyor. Orada görülecek pek bir şey yok ama çıkıştaki baraj gölü ilk uzun mola için iyi bir yer: su, karşı kıyıda dağlar, birkaç kafe.

Nakerala Geçidi

Sonrasında tırmanış başlıyor. Serpantin kısa ama sık dönemeçli; kör virajlı ve bir tarafı uçurum. Geçidin yüksekliği 1200 m civarı. Yukarıda, arkaya, İmereti ovasına bakan bir seyir terası var ve neredeyse her zaman rüzgâr esiyor. Nakerala'dan yana sapıp Dokuz Haç Kilisesi'nin bulunduğu Tshratskaro zirvesine gidilebiliyor ama oraya toprak yol çıkıyor ve yağmurdan sonra binek araçla gitmezdim.

Şaori Gölü

Geçitten birkaç kilometre sonra solda Şaori açılıyor. Bu doğal bir göl değil, Sovyet döneminde yapılmış bir baraj gölü ve su seviyesi sezona göre belirgin biçimde oynuyor. Haziranda su yüksek, kıyı yeşil, dağlar bütün hâlinde yansıyor. Ağustos sonunda su kenarına kadar yüz metre kadar çatlamış çamurda yürüdüm ve fotoğraflar bambaşka çıktı. Göle birkaç sapak iniyor, en iyi manzara uzaktaki kuzey tarafından açılıyor.

Nikortsminda

Ambrolauri'nin 14 km güneybatısında, birçok kişinin Raça'ya gitme sebebi olan katedral duruyor. Nikortsminda, Kral III. Bagrat döneminde, 1010-1014 yıllarında yapılmış. İçeride XVI-XVII. yüzyıl duvar resimleri, dışarıda taş oyma var: bezemeler, gerçek ve hayalî hayvanlar, İncil sahneleri. Raça kiliselerinin yarısını sakat bırakan 1991 depremi Nikortsminda'ya neredeyse hiç dokunmamış. Yanındaki çan kulesi çok daha genç, XIX. yüzyılın ikinci yarısından. Katedral UNESCO geçici listesinde.

İçeride girişte düşündüğünüzden uzun kalmaya değer. Kubbe, on iki pencereli bir kasnağın üstüne oturuyor ve buradan gelen ışık, duvardaki resmi gün içinde değiştiriyor: sabah bir şey okunuyor, akşama doğru başka. Cephe oymaları başlı başına bir konu; grifonlara, aslanlara ve asma dallarına bakarak binanın çevresinde tur atmakla yarım saat geçirebiliyorsunuz.

Katedral faal, ayinler yapılıyor; kadınların başörtüsü ve etek ya da kalçaya bağlanabilecek bir şey bulundurması gerekiyor. Girişte genelde yedek bir takım duruyor. Giriş ücretsiz, içeride fotoğraf için para alınmıyor ama flaşla çekmeye izin verilmiyor.

Sapağı ilk seferinde kaçırmıştım. Tabela var ama küçük ve yamaçtan iki saniye görünüyor, o yüzden navigasyona işareti önceden koymak daha iyi.

Çiatura ve Saçhere üzerinden seçenek

İkinci yolu seçerseniz yol boyunca iki güçlü nokta çıkıyor.

Katshi Sütunu, Çiatura'nın yakınında duruyor: yaklaşık 40 metre yüksekliğinde bir kireç taşı monolit ve tepesinde küçücük bir kilise. Ziyaretçilerin yukarı çıkması yasak, dipteki kilise kompleksinden aşağıdan seyrediliyor. Manzara yine de tuhaf ve akılda kalıcı.

Çiatura, otobüs yerine teleferikleri olan bir manganez şehri. Çevresinde dünyanın manganez cevheri rezervlerinin önemli bir bölümü yoğunlaşmış ve bütün şehir madenciliğe göre kurulmuş: evler Kvirila Boğazı'nın dik yamaçlarına yapışıyor, mahalleler arasındaki bağ teleferiklerle sağlanıyor. Hatların bir kısmı yenilenip tekrar açıldı, bir kısmı yamaçlarda paslı kutular hâlinde duruyor. Belirli bir günde hangisinin çalıştığını yerinde öğrenmek daha güvenilir. Yine şehir sınırları içinde Mgvimevi kaya manastırı var.

Çiatura'yı herkes sevmiyor. Kartpostal yeri değil, Sovyet mimarisi, mozaikleri ve pasıyla yaşayan bir sanayi şehri. Bu doku size ilginç geliyorsa iki saat ayırın. Gelmiyorsa geçip gidin, hiç üzülmeyin.

Sonrasında Şkmeri üzerinden geçen o yeni yol başlıyor. Yol boş ve dar; şebekesiz, benzin istasyonsuz uzun orman bölümleri var. Yazın ve sonbaharda rahat geçiliyor. Kışın durum farklı: rakım ciddi ve yol, Nakerala üzerindeki ana güzergâh gibi temizlenmiyor, bu yüzden soğuk sezonda yerinden gelen taze bilgi olmadan bu seçeneği planlamazdım.

Ambrolauri: bölge merkezinde ne yapılır

Ambrolauri resmen şehir, fiilen yaklaşık 2000 kişilik bir kasaba; Raça-Leçhumi ve Kvemo Svaneti bölgesinin idari merkezi. Rioni üzerinde, Oni, Tkibuli ve Tsageri yollarının kesiştiği yerde duruyor.

Burada görülecek pek bir şey yok ve bu normal. Ambrolauri üs olarak gerekiyor: ATM, eczane, market, birkaç kafe ve benzin istasyonu var. Merkezde bütün gelenlerin fotoğraf çektirdiği bir Hvançkara şişesi anıtı duruyor. Tadım yapan bir şarap evi ve küçük bir müze de çalışıyor.

Tam burada konaklamanın pratik mantığı basit: Ambrolauri'den hem aşağıya, Hvançkara ve Nikortsminda'ya, hem yukarıya, Oni'ye ve daha ileri dağlara gitmek aynı derecede kolay. Yarıçaplar kısa kalıyor, tek yön 30-60 km.

Para konusu ayrı. Ambrolauri'deki otellerde ve bazı kafelerde kart geçiyor ama köylerde, şarap üreticilerinde ve pazarda ödeme nakit. ATM Ambrolauri ve Oni'de var, boğazın yukarısında yok; o yüzden lariyi bir kerede ve bol bol çekmek mantıklı.

Raça'da nerede kalınır

Üs seçimi rotanın yarısını belirliyor.

Ambrolauri, şarap, kilise ve sakin tempo için gelenlere uygun. Konaklama seçeneği en çok burada, doğru dürüst kafe ve market var, Hvançkara ile Nikortsminda da yakın.

Oni ve Utsera, asıl hedef dağlarsa işinize geliyor. Oni'den Glola ve Gebi'ye gitmek Ambrolauri'den bir buçuk kat daha kısa sürüyor ve sabah trekking için bu noktadan bir saat erken çıkabiliyorsunuz.

Glola artık köy tipi misafirhaneler demek: birkaç oda, ortak mutfak, anlaşmayla ev yemeği. Standart sade, pencereden görünen manzara pahalı. Yazın boş yer az, önceden rezervasyon gerekiyor.

Komşu Leçhumi'deki Tvişi ve Tsageri için ayrıca söyleyeyim: Alpana üzerinden dönüyorsanız orada konaklamak son günü hafifletiyor ve geziye bir şarap bölgesi daha ekliyor. Yol üstünde Sairme Sütunları'na uğrayabilirsiniz.

Hvançkara ve Raça şarabı

Hvançkara, Ambrolauri belediyesindeki bir köyün adı ve aynı zamanda iki yerel üzümden yapılan şarabın adı: Aleksandrouli ve Mucuretuli. İkisi de Rioni Boğazı boyunca dar bir şeritte yetişiyor ve başka yerde tekrarlanamayan profili tam olarak yükseklik, nem ve güneşin bileşimi veriyor. 2012'den bu yana ad, coğrafi işaret olarak korunuyor.

Şarap doğal yarı tatlı çıkıyor: mayalanma gece soğuğu nedeniyle şeker eklenmeden kendiliğinden duruyor. Alkol genelde %10,5-12. Devrimden önce Kipiani prenslerinin soyadına atıfla “kipianovski” deniyordu, otuzlu yıllarda adı değişti.

Alıcı için faydalı bilgiler:

• Gerçek Hvançkara yalnızca bu mikro bölgenin üzümünden yapılıyor, hacimler küçük ve bölge dışındaki süpermarketlerde ucuza satılan her şeyin onunla ilgisi çoğu zaman yok
• Ambrolauri çevresindeki köylerde kvevriden şarap dolduran çok sayıda aile şaraphanesi var. Ev şarabının fiyatı kabaca litresi 30-50 lari, tutarlar yaklaşık ve hasattan hasada değişiyor
• Hasat ekim sonu ve kasıma denk geliyor, Kaheti'den daha geç
• Raça'da Hvançkara dışında beyaz tetra ve aynı üzümlerden sek şaraplar da yapılıyor

İlk seferinde Raça'dan plastik şişelerde beş litre getirmiştim. Biri Zestafoni'ye varmadan şişti, çünkü ev şarabı yaşamaya devam ediyor. Artık yalnızca cam alıyorum ve bagajda, etrafını yumuşak bir şeyle sararak dik taşıyorum.

Tadımlar neredeyse her yerde ev usulü, sitesiz ve çevrimiçi rezervasyonsuz. Telefonla ya da misafirhane sahipleri üzerinden anlaşılıyor ve bu normal bir pratik.

Barakoni ve Tsesi köyü

Ambrolauri'den Oni yolunda 7-8 km sonra, Tsesi köyünün kenarında, doğrudan yol kenarında Barakoni Kilisesi duruyor. Kaçırmak imkânsız, uzaktan görünüyor ve Rioni ile Luhuni'nin birleştiği noktada bir uçurumun üstünde yer alıyor.

Barakoni'yi mimar Avtandil Şulavreli, Raçalı prens Rostom'un siparişiyle 1753 yılında yapmış. Yapının hikâyesi çirkin: Rostom, İmereti kralıyla rekabet etmiş ve bu, kralın onu kör etmesiyle sonuçlanmış. Kilisenin ölçeği ve cephedeki oyma bolluğu büyük ölçüde bu rekabetle ilgili.

Karşıdaki tepede Minda-tsihe Kalesi'nin kalıntıları var. Yerel anlatıya göre Kraliçe Tamar'ın çocukluğu orada geçmiş ama bunun pek dayanağı yok, yani efsaneye efsane olarak yaklaşmak gerekiyor.

Oni, Utsera ve maden suyu

Oni boğazın yukarısında, Ambrolauri'den yaklaşık 30 km uzakta. Kasaba küçük ve Ambrolauri'den belirgin biçimde daha yıpranmış.

Burada görülmesi gereken asıl şey, Gürcistan'ın en eskilerinden biri olan XIX. yüzyıl sonundan kalma sinagog. Oni'nin Yahudi cemaati büyüktü, inşaat için parayı Rothschild verdi; bugün cemaat neredeyse yok ama bina kaldı. Yanında, koleksiyonunda on beş binden fazla eser bulunan bir yerel tarih müzesi var.

Oni'den 10 km uzakta, yaklaşık 1100 m yükseklikte Utsera bulunuyor: üç tipte otuz kadar maden suyu kaynağının sayıldığı bir kaplıca kasabası. Su demirli ve kendine has bir tadı var, yerliler doğrudan yol kenarından bidonlarla dolduruyor. Yanınıza bir şişe almak mantıklı.

Yakıt almak burada gerekiyor. Boğazın yukarısında neredeyse hiç pompa yok ve bir keresinde “yolda bir yerde bulunur” hesabıyla depo çeyrek dolu hâlde Gebi'ye gitmiştim. Bulunmadı. Dönüşü ikaz lambası yanarken yaptım ve o günden beri aynı gün geri dönmeyi planlasam bile Oni'de depoyu dolduruyorum. Zincirler ve fiyatlar için yol göstergesi: Gürcistan'da benzin istasyonları rehberi.

Yukarı Raça: Glola, Çiora, Gebi ve Şovi'nin bugünkü hâli

Bölgenin en güzel ve en zor kısmı burası.

Glola, Çançahi'nin yukarı kesiminde, Oni'den yaklaşık 25 km uzakta, 1300 m civarı yükseklikte duruyor. Ortaçağ kayıtlarında kuleleri ve kiliseleri olan surlu bir şehir olarak anılıyor. Bugün bundan Haçın Yükseltilmesi ve Vaftizci Yahya kiliseleri ile nehrin üstündeki tepedeki sur kalıntıları kalmış. Burada misafirhane var, az ve sade.

Çiora ile Gebi daha yukarıda. Gebi, Oni'nin 35 km kuzeydoğusunda, 1399 m yükseklikte ve yaklaşık üç yüz kişi yaşıyor. Trekkingler buradan başlıyor ve normal yol da burada bitiyor. Boğazın daha yukarısındaki Gona köyü, yıllara yayılan çamur akıntılarından sonra yalnızca yürüyerek ulaşılabiliyor.

Şovi. Bunu açıkça söylemek gerekiyor. 3 Ağustos 2023'te tatil yerine buzul kaynaklı bir çamur akıntısı indi, 32 kişi hayatını kaybetti, altyapı neredeyse tamamen yok oldu. Yetkililer tatil yerini eski hâliyle yeniden kurmama kararı aldı ve alanın bir kısmında erişim kısıtlamaları sürüyor. Vadi hâlâ güzel, oraya hâlâ gidiliyor ama “tatil yerini görmek için” gitmenin artık anlamı yok: tatil yeri yok. Konaklamayı Glola, Utsera ya da Oni'de yapmak daha mantıklı.

Buradan bütün Yukarı Raça'yı ilgilendiren pratik bir sonuç çıkıyor. Bu boğazlarda çamur akıntısı oluyor ve genelde dağlarda şiddetli yağıştan sonra. İki gün üst üste yağıyorsa yukarı boğaz planlarını ertelemek, hava tahminine de Ambrolauri'ye göre değil dağdaki belirli noktaya göre bakmak daha iyi.

Trekkingler

• Buba Buzulu. Günübirlik güzergâh, tek yön kabaca 7-8 km, yaklaşık 2500 m'ye kadar yükselme, gidiş dönüş 7-8 saat. Bubastskali Nehri boyunca gidiyor, sona doğru buzul manzarası açılıyor
• Udziro Gölü. Yükseklik 2800 m, güzergâh yaklaşık 18 km, iki güne göre planlanmış, geçit öncesindeki bölüm dik ve dökülen taşlı. İlk dağ yürüyüşü için uygun değil
• Gebi'den kısa çıkışlar. Nehir boyunca, kütüklerden geçişlerle, az yükselmeli 4-5 saatlik seçenekler var

Dağlarda sezon mayıstan ekime, gerçekten rahat olan dönem hazirandan eylüle. Yola çıkmadan önce dağ gezisi kontrol listesi işe yarıyor.

Arabasız Raça'ya nasıl gidilir

İki seçenek var ve ikisinin de kendi çekinceleri var.

Uçak. Ambrolauri'nin kendi havalimanı var ve seferleri Gürcü Vanilla Sky (aynı zamanda Service Air) yapıyor. Uçuşlar Tiflis uluslararası havalimanından değil, şehrin kuzeyinde, Mtsheta yönünde yarım saat mesafedeki Natahtari hava meydanından kalkıyor. Uçak küçük, 19 koltuklu bir L-410, havada geçen süre yaklaşık 40-50 dakika. Fiyatlar sübvansiyonlu, tek yön kabaca 90 lariden başlıyor, tutarlar yaklaşık ve değişiyor. Tarife sezonluk, sefer sayısı az ve haber verilmeden rahatça değişiyor; bu yüzden ona toplayıcı sitelerden değil havayolunun kendi sitesinden bakmak gerekiyor.

Bu uçuşun biletini bir keresinde bir hafta önceden almaya karar verdim ve alamadım. On dokuz koltuk sandığınızdan hızlı tükeniyor, özellikle yazın.

Nadiren yazılan bir ayrıntı daha: bu tip uçakların seferleri hava nedeniyle normalden daha sık iptal ediliyor. Dönüş uçuşunu uluslararası aktarmaya sıkıştırmamak daha iyi.

Minibüs. Tiflis'in Didube otogarından Ambrolauri ve Oni'ye minibüs kalkıyor. Yol yaklaşık 5,5 saat, bilet kabaca 20-25 lari. Kalkışlar ağırlıklı olarak sabah, akşam gitmek zor. Bu, bölgeye ulaşmanın işleyen bir yolu ama bölgeyi gezmenin yolu değil.

Raça içinde ulaşım başlı başına bir sorun. Ambrolauri, Oni ve çevre köyler arasında yerel minibüsler var ama günde bir iki kez, ağırlıklı olarak sabah erken kalkıyor ve Nikortsminda, Hvançkara ile Barakoni'yi bir güne bunlara göre yerleştirmek mümkün değil. Yukarıdaki köylere, Glola ve Gebi'ye ulaşım düzensiz ve sezonluk. Arabasız gerçekçi seçenekler: yerel bir taksiciyle günlük anlaşmak (genelde araç başına 150-250 lari, fiyat yerinde konuşuluyor) ya da Tiflis veya Kutaisi'den araç kiralayıp kendi başınıza gitmek. Genel çerçeve: Gürcistan'da nasıl dolaşılır.

En iyi işleyen kombinasyon: Ambrolauri'ye uçakla gelmek ve dönüşü karayoluyla yapmak ya da tersi. Böylece uzun bir çekişten kurtuluyorsunuz ve Nakerala üzerindeki yolu yine de görüyorsunuz.

Direksiyonda nelere dikkat etmeli

Araç sınıfı. Ambrolauri, Oni ve Hvançkara'ya her binek araç çıkıyor. Crossover burada arazi kabiliyeti için değil, konfor için alınıyor: Nakerala serpantinlerinde oturuş daha yüksek, yatış daha az ve yolcuları araba o kadar tutmuyor. Fark yolun dördüncü saatinde hissediliyor. Sınıf seçiminde hangi arabayı seçmeli ve cip mi sedan mı yazıları yardımcı oluyor.

Toprak yollar. Gebi'nin yukarısına, Tshratskaro'ya ve tali kolların çoğuna toprak yollar gidiyor. Kiralama sözleşmeleri genelde arazi çıkışını kısıtlıyor, bu yüzden planınızda böyle bölümler varsa koşulları önceden konuşmak gerekiyor. MY.DRIVE'da kısıtlamalar ve nihai fiyat, rezervasyondan önce araç kartında görünüyor, telefonla sormaya gerek kalmıyor.

Yakıt. Ambrolauri ya da Oni'de depo dolu. Boğazın yukarısında benzin istasyonu yok.

Bağlantı. Rioni vadisinde, Ambrolauri ve Oni'de internet normal çalışıyor. Yan boğazlarda uzun bölümler boyunca kesiliyor. Haritaları çevrimdışı indirmek daha iyi; Gürcistan'da sigorta elektronik, arabada fiziki poliçe olmuyor, bu yüzden kiralama sözleşmesini de yalnızca bulutta değil telefonun hafızasında tutmak mantıklı.

Sınırlar. Yukarı Raça, Güney Osetya ile işgal hattına çıkıyor. Gebi ve Şovi'nin kuzeyine toprak yollarla gitmeye gerek yok, Mamison Geçidi de transit olarak çalışmıyor. Ayrıntısı: kiralık araçla gidilmemesi gereken bölgeler.

Kışın Nakerala üzerindeki yol genelde geçilebilir oluyor ama lastik önemli: yazlıkla kışın dağa çıkılmaz. Yukarıdaki köyler kasımdan nisana fiilen kar altında kalıyor.

Raça gezisi için arazi aracı gerekli mi

Standart rota için gerekmiyor. Nikortsminda, Şaori, Ambrolauri, Hvançkara, Barakoni, Oni, Utsera, Glola ve Gebi asfaltla ulaşılabiliyor ve oraya sıradan bir sedan çıkıyor.

Arazi aracı ya da yüksek yer açıklığı olan bir araç üç durumda gerekiyor: Tshratskaro'ya tırmanış, uzak köy ve mezralara giden kollar, yol seviyesinin üstündeki dağ patikalarının başlangıcına bırakma. Bunların hepsinde konu toprak yol ve toprak yollar neredeyse her zaman standart kiralama koşullarının dışında; yani mesele araç seçimiyle değil, rezervasyondan önce kiralama şirketiyle konuşarak çözülüyor.

Kışın Raça'ya gidilebilir mi

Ambrolauri ve Nikortsminda'ya genelde evet. Nakerala üzerindeki yol temizleniyor, yıl boyu trafik var ama geçit yoğun kar yağışı sırasında kapanabiliyor ve bu birkaç saat içinde çözülüyor.

Oni'ye de kışın gidiliyor. Ama Glola, Çiora ve Gebi kasımdan nisana fiilen kopuk: kar orada ciddi ve tali yolların temizlenmesi öncelik değil. Şkmeri üzerinden geçen yeni yol soğuk sezonda ayrı bir konu; yüksekliği ve az kullanılması onu güvenilmez bir kış seçeneği yapıyor.

Kışın arabadan asıl beklenen şey lastik. Gürcistan'ın dağlarında kışın yazlık lastik kabul edilemez, dört mevsim lastik bazı durumlarda geçiyor, kışlık tercih edilir. Belirli bir araçta ne olduğunu serpantinde değil, yola çıkmadan sorun.

Ne zaman gidilir

Mayıs ve haziran. Her şey yeşil, alp çayırları çiçekte, Şaori en yüksek seviyesinde, nehirler dolu. Dağlarda yüksek kesimlerde hâlâ kar var.

Temmuz ve ağustos. Vadilerde 25-30 °C, yukarıda belirgin biçimde serin. Bu, Gürcistan iç turizminin sezonu; Utsera ve Glola'daki misafirhaneler doluyor. Ağustosta Ambrolauri'de yirmi sekiz derece vardı, akşam Glola'da ise verandada montla oturuyordum. Yükseklik farkı burada keskin hissediliyor, yazın ortasında bile sıcak tutan bir kat giysi gerekiyor.

Eylül ve ekim. En iyi zaman. Kalabalık az, hava berrak, orman sararıyor, hasat sürüyor. Hvançkara ekim sonu ve kasımda presleniyor. Sezona dair genel çerçeve: sonbaharda nereye gidilir ve Gürcistan'a ne zaman gidilir.

Kasım-nisan. Ambrolauri ve Nikortsminda ulaşılabilir, Yukarı Raça değil. Kışın buraya rota için değil, sessizlik ve kar için geliyorlar.

Neler denenir

Raça mutfağı Kaheti ve İmereti mutfağından farklı, hem de belirgin biçimde.

• Raça lobianisi. İçinde fasulye ve yerel jambon olan ekmek. Ambrolauri'nin fırınlarında satılıyor, sıcak almak daha iyi
• Raça lorisi. Kurutulmuş jambon, tuzlu ve yoğun. Pazarda ve evlerde satılıyor, vakumlama nadir yapılıyor. İlk seferinde onu temmuzda Tiflis'e sadece poşetle götürdüm, sonra araba iki gün daha füme kokusu yaydı. Artık önceden soğutucu çanta alıyorum
• Şkmeruli. Sarımsaklı sütlü sosta tavuk; adını Saçhere'den gelen yeni yolun geçtiği Raça'daki Şkmeri köyünden alıyor
• Toprak güveçte lobio, mçadi, matsoni ve dağ balı

Raça'da alışık olduğunuz anlamda restoran az. Temel format, sabah ya da bir gün önceden anlaşılan misafirhane akşam yemeği ve fiyat genelde kişi başı 20-35 lari, tutarlar yaklaşık. Porsiyonlar bitirmenin imkânsız olduğu şekilde ayarlanıyor, bu yerel norm.

Ambrolauri ile Gebi arasında yol boyunca doğru dürüst yemek noktası neredeyse yok. Bütün gün dağlara çıkacaksanız yemeği Ambrolauri'den yanınıza almak daha kolay: lobiani, peynir, domates, su. Oni'de birkaç kafe var ama çalışma saatleri oynak.

Üç günlük rota

1. gün. Tiflis → Ambrolauri. Sabah çıkış, Rikoti üzerinden otoban, Ubisa'da mola, Tkibuli civarında öğle yemeği, Nakerala'ya tırmanış, Şaori, Nikortsminda. Ambrolauri'de konaklama. Yaklaşık 250 km.

2. gün. Ambrolauri çevresi. Hvançkara ve tadım, Tsesi'de Barakoni, sinagog ve müzesiyle Oni, Utsera'da maden suyu kaynakları. Sabah dağlara çıkmayı planlıyorsanız Oni ya da Glola'da konaklama. Halka olarak kabaca 100-140 km.

3. gün. Yukarı Raça ya da dönüş yolu. Birinci seçenek: Glola, Çiora, Gebi ve dağlara kısa bir çıkış, bir gece daha. İkinci seçenek: Tsageri ve Alpana üzerinden, Leçhumi ile Tvişi'ye uğrayıp Kutaisi'ye çıkarak dönüş.

Toplam iki gününüz varsa programdan her şeye yetişmeye çalışmak yerine Yukarı Raça'yı tamamen çıkarmak daha dürüst. Buradaki yollar kilometre olarak kısa, süre olarak uzun.

Kısaca

Raça uzun tek bir çekişte gidiliyor ve üç sakin güne dağılıyor. Asfalt Oni'ye kadar yetiyor, sonrasında hava durumunun, yakıt payının ve planlarınıza dair ayık bir değerlendirmenin gerektiği bölge başlıyor. En iyi aylar eylül ve ekim; hedef sessizlik değil dağlarsa en kötüsü kasımdan nisana. Buraya XI. yüzyıl katedrali, başka hiçbir yerde olmayan bir şarap ve gün boyu tek araba görmeyebileceğiniz boğazlar için gitmeye değer.